ठूला अपराध आफन्तबाटै : प्रहरी
नेपालमा अपराधको स्वरूप परिवर्तन हुँदै गएकोमा चिन्ता व्यक्त गर्दै भरतपुरमा आयोजित कार्यक्रमका वक्ताहरूले यसको नियन्त्रण गर्न नसकिए भयावह स्थिति आउने बताएका छन्। नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालय अनुसन्धान विभाग र बागमती प्रदेश प्रहरी कार्यालयको संयुक्त आयोजनामा मङ्गलबार भएको प्रदेशस्तरीय अपराध अनुसन्धान समीक्षा गोष्ठीमा बोल्दै वक्ताहरूले हत्या, बलात्कार, ठगीजस्ता जघन्य अपराधको स्वरूप परिवर्तन भएको बताए।
‘चमत्कार भए मात्र प्रदेशको नामकरण’
प्रदेश सभाको दशौँ तथा अन्तिम अधिवेशनबाट प्रदेश १ ले नाम पाउने आशा गरिएको थियो। प्रदेश सभामा प्रतिनिधित्व गर्ने पाँचवटै राजनीतिक दलका नेता तथा सांसदले पनि प्रदेशको नाम राख्ने दायित्व सबै प्रदेश सभा सदस्यको भएको बताउनुहुन्थ्यो। बजेट अधिवेशनबाट बजेट पारित हुने बित्तिकै नामकरणको प्रक्रिया अगाडि बढ्ने विश्वासमा सबै सांसद रहे पनि पछिल्लो समय दलहरूबीच बढेको सम्वादहीनताको अवस्थाले नामकरणको सम्भावना करिब टरेको छ।
दुर्घटना रोक्न ‘राडार गन’
पोखरा महानगरपालिका–२५, हेम्जा हुँदै जाने मध्यपहाडी लोकमार्ग क्षेत्र ‘भाइरल रोड’का नामले चिनिन्छ। फराकिलो सडक, रङरोगन र ट्राफिक सङ्केत जनाउने अनेक रेखा र चिह्नले सडकलाई आकर्षक बनाएको छ। त्यही सडकमा पुगेर ‘टिकटक’ बनाउन फोटो खिच्नेहरूका कारण यो ‘भाइरल रोड’ बन्न पुग्यो। पोखरा–बागलुङ सडकखण्डअन्तर्गत मध्यपहाडी लोकमार्गको यो सडकमा पछिल्लो समय अत्यधिक दुर्घटना हुन थालेको छ। केही वर्षपहिलेसम्म थोरै मात्रामा घर रहेको हेम्जा अहिले बजारमा परिणत भएको छ।
लुम्बिनी प्रदेशको योगदान चौध प्रतिशत
देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा लुम्बिनी प्रदेशको योगदान १४ प्रतिशत रहेको छ । प्रदेशमा सबैभन्दा बढी योगदान कृषि क्षेत्रको ४५ प्रतिशत रहेको छ । चालू आर्थिक वर्षमा प्रदेशको आर्थिक वृद्धिदर ५.३७ प्रतिशत हुने अनुमान रहेको लुम्बिनी प्रदेश आर्थिक मामिला तथा सहकारी मन्त्रालयले जनाएको छ । जुन नेपालको चालू आर्थिक वर्षको अनुमानित आर्थिक वृद्धिदर ५.८४ प्रतिशतको नजिक रहेको छ ।
सुरक्षाको अनुभूति गर्दैनन् सीमावासी
गाउँको थोरै तल दक्षिणतर्फ दसगजा क्षेत्र, जुन क्षेत्रलाई नेपाल–भारत दुई देशको साझा भूमिको रूपमा लिइन्छ। दसगजाको माथि उत्तरतर्फ ठाउँ ठाउँमा ससाना झुप्रा खरको फुसले बारेका घर। ती घरमा बसेर कष्टकर जीवन विताइरहेका नेपाली नागरिक सीमा क्षेत्रसँगै जोडिएर बसेकाले आफूहरू नाकाबासी भएको भन्न रुचाउँछन्। सीमा बस्नेहरू नेपाली नागरिक भए पनि सम्पूर्ण भर छिमेकी मुलुक भारतसँग रहेको छ।
भवन बन्यो, सेवा सुरु भएन
सिमकोट गाउँपालिका–५, तल्लो गाउँमा सामुदायिक स्वास्थ्य एकाइको भवन बने पनि सञ्चालनमा आउन सकेको छैन। भवन निर्माण सम्पन्न भएको एक वर्ष भइसक्दा पनि सो एकाइका लागि आवश्यक उपकरण र जनशक्तिको व्यवस्था हुन नसक्दा सञ्चालनमा आउन नसकेको बताइएको छ।
कार्यालय नै छैनन् अपाङ्गतामैत्री
सिन्धुली जिल्लामा रहेका सरकारी कार्यालय अपाङ्गतामैत्री नहुँदा अपाङ्गता भएका सेवाग्राही सास्ती बेहोर्न बाध्य भएका छन्। अधिकांश सरकारी कार्यालय दुई/तीन तलाको रहेका र सरकारी सेवासुविधा लिन तलमाथि गर्न नसक्दा सास्ती बेहोर्नु परेको अपाङ्गता भएका सेवाग्राहीको गुनासो छ। उनीहरूका अनुसार राज्यले सरकारी तथा सार्वजनिक स्थल, भवन तथा कार्यालय अपाङ्गतामैत्री हुनुपर्ने घोषणा गरेको एक दशक बिते पनि सिन्धुलीमा भने कार्यान्वयन हुन सकेको छैन।
बेपत्ता स्वास्थ्यकर्मी मृत फेला
गतको शुक्रबारबाट बेपत्ता भएका ताँजकोट गाउँपालिका– ४ का स्वास्थ्यकर्मी १९ वर्षीय जीवन बोगटी मृत भेटिएका छन् । स्वास्थ्य संस्थादेखि घर फर्केका बोगटी सोमबार बेलुका सल्लाको रुखमा झुण्डिएको अवस्थामा फेला परेको छप्रेला प्रहरी चौकीका इन्चार्ज बलिभद्र पनेरुले जानकारी दिनुभयो ।
अनियमितताको खोजी गर्न मुख्यमन्त्रीको निर्देशन
सुदूरपश्चिम प्रदेशका मुख्यमन्त्री त्रिलोचन भट्टले बैतडीको मेलौली नगरपालिका–८, कोटिगाउँको भम्ता–खोरडा मुख्यमन्त्री नमुना कृषि गाउँको अवस्थाबारे विस्तृत अध्ययन गरेर जानकारी दिन भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारीमन्त्री विनिता चौधरीलाई निर्देशन दिनुभएको छ ।
पहिरो प्रभावितलाई जोखिम अध्ययन गरेर स्थानान्तरण गरिने
मेलम्ची नगरपालिकाका पहिरो प्रभावितलाई जोखिम अध्ययन गरेर स्थानान्तरण गरिने भएको छ । मेलम्ची नगरपालिकाका प्रमुख आइतमान तामाङले नगरभित्रका प्राकृतिक प्रकोपमा परेका तथा जोखिममा रहेका बस्ती तथा संरचनालाई जोगाउनका लागि नगरपालिका सधैँ तयार रहेको बताउनुभयो ।
सिपाघाट–मेलम्ची सडक अबरुद्ध
निरन्तर बर्षाले सिन्धुपाल्चोकको सिपाघाट–मेलम्ची सडक अबरुद्ध भएको छ । यो सडकसँगै जिल्लाका अधिकाँश सडक अबरुद्ध भएका छन् ।
विश्व आदिवासी दिवसमा सार्वजनिक बिदा
विश्व आदिवासी दिवसका अवसरमा तनहुँका छ स्थानीय तहले सार्वजनिक बिदा दिने निर्णय गरेका छन् । मंगलबार (आज) मनाइने सो दिवसका लागि यहाँका शुक्लागण्डकी, भानु, व्यास नगरपालिका सहित म्याग्दे, ऋषिङ , घिरिङ गाउँपालिकाले बिदा दिने निर्णय गरेका हुन् ।
टोले योजनालाई बजेट विनियोजन
मुलुकमा सङ्घीयता कार्यान्वयनसँगै तीन तहको सरकार निर्माण भए पनि तीनै तहका सरकारबाट टुक्रे योजनामा बजेट विनियोजन गर्ने पुरानो परम्परा भने कायमै रहेको छ। बागमती प्रदेश सरकारले चालू आर्थिक वर्षमा पनि मातहतका कार्यालयमार्फत कार्यालयबाट कार्यान्वयन गर्ने गरी टुक्रे तथा टोले कार्यक्रमममा बजेट विनियोजनलाई निरन्तरता दिएको छ। प्रदेश सरकारले काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला तथा आसपासका जिल्लामा कार्यक्षेत्र रहेको पूर्वाधार विकास कार्यालय, सहरी विकास तथा भवन कार्यालयलगायतका पूर्वाधारको काम गर्ने कार्यालयमार्फत काम गर्न गराउन साना टुक्रे योजनामा बजेट विनियोजन गरेको हो। प्रदेश सरकारले जनशक्तिको अवस्था नहेरी टुक्रे योजनामा बजेट विनियोजन गर्दा कार्यान्वयनमा समस्या हुने अवस्था आउने गरेको कार्यालयले जनाएका छन्।
तराईको ‘नसो’मा ठेकेदारको पासो
ठेकेदार कम्पनीको ढिलासुस्तीले मोरङ जिल्लाभित्र निर्माणाधीन चरणमा रहेको हुलाकी राजमार्गले जनतालाई सेवा दिनुको सट्टा सास्ती दिइरहेको छ। ठेक्का सम्झौता गरेका निर्माण कम्पनीले भत्काएर लथालिङ्ग पारी समयमै काम नगर्दा त्यसको असर स्थानीयको दैनिक जीवनमा परेको हो। जिल्ला प्रशासन कार्यालय मोरङमा आयोजित बहुपक्षीय छलफलमा हुलाकी राजमार्गअन्तर्गत सेवा क्षेत्रभित्रका स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिले तराईको रक्तसञ्चार गर्ने सडक निर्माणमा गम्भीर लापरबाही भएको आरोप लगाएका छन्। उनीहरूले विराटनगर–रङ्गेली सडकखण्ड भत्काएर हुलाकी राजमार्ग विस्तार सुरु गरिए पनि भत्काएपछि ठेकेदारले बहाना बनाएर नागरिकलाई हैरानीमा पारेको भन्दै आक्रोश पोखेका छन्।
विद्यालय शिक्षक पीएमा नियुक्त
करार सेवामा अनावश्यक कर्मचारी नियुक्त गर्दा करोडौँ व्ययभार बढेको भन्दै महालेखा परीक्षकको कार्यालयले बेरुजु औँल्याइरहेका बेला विराटनगर महानगरपालिकाले कर्मचारी थपेर खर्च बढाउने कामलाई निरन्तरता दिएको छ। विगतमा आफू अनुकूलका व्यक्तिलाई करारमा नियुक्ति दिएको महानगरले अहिले कानुनविपरीत विद्यालय शिक्षक नियुक्त गर्न थालेको छ।
त्रिपाल ओढेर रात काट्छन् कैदीबन्दी
कञ्चनपुर कारागारमा क्षमताभन्दा बढी कैदीबन्दी राखिँदा वर्षाका बेला पालमुनि बस्नुपर्ने बाध्यता छ । निरन्तरको साउने झरीमा त्रिपालमुनि ओत लाग्नुबाहेक कैदीबन्दीसँग अर्को विकल्प छैन । पाँच दशकअघि स्थापना भएको कारागारको भौतिक संरचनामा सुधार नहुँदा वर्षौंदेखि कैदीबन्दीले यो समस्या बेहोर्दै आएका छन् । ९५ जनाको क्षमता भएको कारागारमा अहिले एक नाबालकसहित ४४८ जना कैदीबन्दी रहेका छन् । सो कारागारमा २४ जना भारतीय नागरिक पनि छन् । ७५ जना पुरुष र २० जना महिला राख्न सकिने क्षमताको कारागारमा १९ जना महिला र ४२८ पुरुष जना पुरुष कैदीबन्दी रहेको कारागारका लेखापाल रमेश भट्टले जानकारी दिनुभयो ।
धानबाली जोगाउन सकस
घोडाघोडी र आसपासका किसानलाई छाडा चौपायाबाट खेती जोगाउन निकै मुस्किल परेको छ । चार वर्षदेखि स्थानीय किसानले लगाएको खेती निर्धक्क भएर भिœयाउन पाएका छैनन् । घोडाघोडी नगरपालिका–१ का स्थानीय दीपक ढकालले चार कट्ठा जग्गामा घेराबेरा गरी लगाएको धानबाली छाडा गाईको बथानले सखाप पारेको बताउनुभयो । ३० हजार रुपियाँ खर्चेर लगाएको तारबार नै छिनालेर गाईले धानबाली खाइदिएको ढकालले बताउनुभयो । उहाँले स्थानीय तहले छाडा गाई व्यवस्थापनमा ध्यान नदिएको बताउनुभयो ।
निजीलाई सामुदायिक विद्यालयको चुनौती
पर्वत सदरमुकाम कुस्मामा रहेको नारायण माध्यमिक विद्यालयले यस वर्षको एसईईमा धौलागिरिमा नै उत्कृष्ट नतिजा ल्याउन सफल भएको छ। सामुदायिक विद्यालयमा पढाइ हुँदैन भन्ने आम धारणालाई चुनौती दिँदै नारायाण माध्यमिक विद्यालयले गरेको प्रगति यस क्षेत्रकै उदाहरण बनेको छ।
पोखरीको सौन्दर्यीकरणले उपलब्धि भएन
लक्ष्मीपुर पतारी गाउँपालिका–६ सीतापुर चोकस्थित मौलिक पोखरीका नामले चिनिने पुरानो पोखरीको सौन्दर्यीकरणमा लभभग दुई करोड खर्च भएको छ तर यसबाट खासै उपलब्धि नभएको स्थानीयले गुनासो गरेका छन्। स्थानीय शम्भु यादवका अनुसार सिरहा–१ का सङ्घीय सांसद प्रदीप गिरीको निजी पोखरी सरकारी पोखरीमा परिणत भयो। लक्ष्मीपुर पतारी गाउँपालिकाको सबैभन्दा बढी माछा उत्पादन हुने यो पोखरी पाँच लाखसम्ममा ठेक्का लाग्दथ्यो। चोकको सबै पानी पोखरीमा जाँदा माछा फस्टाउँथ्यो। अहिले पोखरीको माटो निकालेर गहिराइ बढ्दा माछा उत्पादन घटेको छ।
प्रदेश सभामा काम अभाव
प्रदेश नामकरणमा सहमति जुट्न नसकेपछि प्रदेश सभाको बैठक अनिश्चित अवधिका लागि स्थगित भएको छ। प्रदेश नामकरणका सन्दर्भमा केही चरण अनौपचारिक र दुई चरण औपचारिक छलफल भए पनि सहमतिको बिन्दु पहिल्याउन नसकेपछि दलबीच संवादहीनताको अवस्था उत्पन्न भएको थियो। सरकारले प्रदेश सभालाई बिजनेस (काम) दिन नसक्ने र नामको विषयमा पनि सहमति बन्ने अवस्था नभएपछि चालू अधिवेशनमा दोस्रो पटक अनिश्चितकालका लागि संसद् बैठक स्थगित भएको हो।
पानी शुद्धीकरण गर्ने ‘थेरापी गार्डेन’
धुलिखेल अस्पतालले दुई रोपनी क्षेत्रफलमा अस्पतालबाट निस्कने दूषित पानी शुद्धीकरण गर्ने प्रविधिको निर्माण गरेको छ। पछिल्लो समय अस्पतालले परियोजना निर्माण गरेको स्थानलाई ‘थेरापी गार्डेन’का रूपमा विकसित गरेपछि उक्त स्थान बिरामी कुरुवाको विश्रामस्थल, गर्भवती महिलाको डिँडडुल गर्ने र बच्चाको तेल लगाउने स्थानका रूपमा परिणत भएको छ।
‘मेडिकल हब’ जिल्लामै छैन नर्सिङ पढाइ
मेडिकल हबका रूपमा चर्चित चितवनमा पीसीएल नर्सिङ पढाउने अनुमति नदिँदा यस वर्ष पनि भर्ना नहुने भएको छ । चितवनमा १२ वटा कलेजले नर्सिङ पढाउँदै आएका थिए तर दुई वर्ष अगाडिदेखि जिल्लाका ११ वटा संस्थाले विद्यार्थी भर्ना लिन छाडेका छन् ।
पहिरोको जोखिममा मुक्तिकोट
जिल्लाको पूर्विउत्तर क्षेत्रमा रहेको स्वामिकार्तिक खापर गाउँपालिकाको –१ को मुक्तिकोटको दलित बस्ती पहिरोको उच्च जोखिममा रहेको छ ।
बनेपाको आफ्नै फोहोर व्यवस्थापन
पुरानो डम्पिङसाइटमा अवरोध र नयाँ डम्पिङसाइटको व्यवस्थापन गर्न नसक्दा ६५ किलोमिटर टाढा फोहोर व्यवस्थापन गर्दै आएको बनेपा नगरपालिकाले वडामै फोहोर व्यवस्थापनको योजना अघि सारेको छ।