नयाँ सडकमा बृहत् वडा महोत्सव
काठमाडौँ महानगरपालिका–२२ ले सांस्कृतिक, धार्मिक एवं परम्परागत खाना, बाजा, हस्तकला, चित्रकलाको प्रदर्शनीको आयोजना गरेको छ । महानगर–२२ द्वारा शनिबार राजधानीमा आयोजित महोत्सवमा स्थानीय उत्पादन, धार्मिक नृत्य, बाजाको प्रदर्शनीसँगै वडा नं. २२ का सम्पदाको चित्रकला, वडा नं. २२ मा जन्मिएर विभिन्न क्षेत्रमा योगदान पु¥याएका व्यक्तित्वको परिचयसँगै फोटोसमेत प्रदर्शनीमा राखिएको थियो । नयाँ सडकको ऐतिहासिक पिपलबोटपरिसरमा नेवार समुदायको धार्मिक एवं परम्परागत अनुष्ठानमा प्रयोग हुने वाद्यवादनसहित विभिन्न सामग्रीको प्रदर्शनी गरिएको थियो । त्यसै गरी इतिहासविद् महेशराज पन्त, नयराज पन्त, दिनेशराज पन्त, पूर्वप्रधानमन्त्री कीर्तिनिधि विष्ट, ऋद्धिबहादुर मल्ल, शिक्षाविद् सत्यनारायणबहादुर श्रेष्ठ, महेश साहित्यकार हरि श्रेष्ठ, विजय मल्ल, सङ्गीतकार द्वारिकालाल जोशीलगायतको समष्टिगत परिचयसहितको फोटो प्रदर्शनीमा राखिएको थियो ।
फेसनका नयाँ डिजाइन प्रस्तुत
दरबारमार्गस्थित होटल याक एन्ड यतीमा आयोजित ‘आइइसी डिजाइनर रनवे–१५’ नामक फेसन सोमा १८ सेलिब्रेटी र मोडलले एउटै ¥याम्पमा फेसनका नयाँ डिजाइन प्रदर्शन गरे । आइइसी कलेजको आयोजना रहेको फेसन शोमा शिल्पा मास्के, नीति शाह, स्वस्तिमा खड्का, आँचल शर्मा, आना शर्मा, मलिका महत, अदीति अधिकारीलगायत फेसनका आकर्षक र नयाँ डिजाइनसहित प्रस्तुत हुनुभयो । उक्त सोमा ६६ जनाभन्दा बढी डिजाइनरले तयार पारेका विभिन्न आकर्षक फेसनका ३० र १७ तरिकाको ¥याम्प प्रदर्शन भएका थिए । भारतीय कोरियोग्राफर यतिन गान्धी कारियोग्राफी रहेको सोलाई नेक्स्ट मोडल्स नेपालले आयोजना गरेको हो ।
पतिको कामना गर्दै मनाइयो ‘बर्साइत’ पर्व
मिथिलाञ्चलमा शनिबार विवाहित मिथिलानी (महिला) ले ‘बर्साइत’ पर्व मनाएका छन् । जेठको औँसीका दिन अटल सौभाग्यको कामना गर्दै यो पर्व मनाउने परम्परा छ । बटसावित्री पनि भनिने यो पर्वमा विवाहित मिथिलानी आआफ्ना बस्तीका बटवृक्ष (बरको रुख) नजिक जम्मा भएर सामूहिक रूपमा मनाउँछन् । नयाँ नयाँ लुगा लगाएका मिथिलानी सती सावित्रीको उच्च चरित्रको वर्णन गरिएका गीत सामूहिक रूपमा गाउँदै आफ्नो अटल सौभाग्यको कामना गर्छन् । यस अवसरमा सावित्रीको कथा भन्ने सुन्ने गरिन्छ ।
सहारा (कथा)
“कहिले जाँदै हुनुहुन्छ आमा ! उताबाट कोही लिन आउँछन् कि हामीले नै पु¥याउनुपर्ने ?” बुहारी सोध्दै थिई । “के थाहा ?” छोरोको स्वर सुनियो । “आमा उता हुँदा महिना नमर्दै फोन आउँछ– कहिले लिन आउने भनी । लानु पर्दा भने सधैँ यस्तै हो ।” “ल ल, भैहाल्यो ।” छोराले कुरा टुङ्ग्यायो ।
न्याय सम्पादनको अनुभूति
न्यायपालिकामा ३४ वर्ष सम्पादन गरेका न्यायिक कामकारबाहीका अनुभव समेटेर पूर्वन्यायाधीश गोविन्दकुमार श्रेष्ठले ‘ब्रह्ममुहूर्त’ कृति ल्याउनुभएको छ । आत्मसंस्मरणका रूपमा लेखिएको यस कृतिमा लेखक श्रेष्ठले न्याय सम्पादन गर्दा आफूले अनुभूत गरेका केही सन्दर्भ र सम्झना समेट्नुभएको छ । १५ वटा अलग्गै शीर्षक दिएर उल्लेख गरिएका सन्दर्भमा वास्तविक भोगाइ सजिलोसँग बुझ्न सक्ने गरी सरल लेखन प्रस्तुत गरिएको पाइन्छ ।
मुस्ताङ घुम्दा छिङहाईको झल्को
ल्होमन्थाङ घुम्ने अनि कोरला नाका पुगेर २४ नम्बरको पिल्लरमा उभिएर तस्बिर खिच्ने रहर अधुरो अधुरो बन्दै आएको थियो । नेपालका ६५ भन्दा बढी जिल्लाको माटोसँग स्पर्श गरेको मलाई एक पटक मुस्ताङ जाने, मार्फागाउँ घुम्ने हुटहुटी थियो । जोमसोम टेक्ने, मुक्तिनाथको दर्शन गर्ने, कागबेनी हुँदै कालीगण्डकीको तटैतट कोरला नाकासम्म पुग्ने रहर केवल रहरमै सीमिति थियो ।
श्रेय र प्रेयको दोबाटो
मानव जीवन निर्णयको एउटा अविरल शृङ्खला हो । जन्मदेखि मृत्युसम्मको यात्रामा यस्ता अनेकौँ दोसाँधमा उभिन्छौँ, जहाँ एउटा बाटोको छनोटले भविष्यको सम्पूर्ण नक्सा नै बदलिदिने सामथ्र्य राख्छ । यही मानवीय दुबिधा र छनोटको मनोविज्ञानलाई चित्रण गरी अमेरिकी कवि रोबर्ट फ्रस्टले आफ्नो कालजयी कविता ‘दी रोड नट टेकन’ मार्फत अत्यन्तै घनीभूत रूपमा प्रस्तुत गरेका छन् ।
प्रिय जिरी न्यानो सलाम !
जिरी पुग्दा अपराह्न ४:०० बजेको थियो । काठमाडौँबाट सात घण्टाको सडक यात्रा त्यति सहज थिएन । चैत २७ गतेको दिन प्रथम बागमती पर्यासाहित्य महोत्सव–२०८२ मनाउने मेलोमा जिरी टेकिएको थियो । जिरी नामको मनोरम उपत्यका, जसको चारैतिर गाढा हरियाली छाएका पहाडहरू छन् । बिचमा छ रिकापी आकारको हरियो उपत्यका; यही हरित उपत्यकाको उत्तरी कुनामा छ– लिङ्कन बजार । बजारकै हृदय त
ज्ञानमणि स्मृतिग्रन्थ लोकार्पण
पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले ज्ञानमणि नेपालले नेपालको इतिहासलाई तथ्यपरक ढङ्गले उजागर गर्न योगदान पु¥याउनुभएको बताउनुभएको छ । वैयाकरण नेपाल स्मृति प्रतिष्ठानद्वारा शुक्रबार राजधानीमा आयोजित कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उहाँले इतिहासविद् ज्ञानमणि नेपाल एक निष्ठानवान् लेखक भएर इतिहासको अनुसन्धानात्मक पुस्तक लेखेर योगदान पु¥याएको बताउनुभएको हो । सो अवसरमा पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी, पूर्वन्यायाधीश कृष्णप्रसाद भण्डारीलगायतले ज्ञानमणि नेपालप्रति समर्पित ‘इतिहास पुरुषः ज्ञानमणि स्मृतिग्रन्थ’ को लोकार्पण गर्नुभयो ।
‘पियारी’ सार्वजनिक
नेपाली मौलिक लोकसंगीतको संरक्षण र प्रवद्र्धन गर्ने उद्देश्यसहित ‘पियारी’ बोलको कौडा चुड्का गीत सार्वजनिक गरिएको छ । गण्डक क्षेत्रको रैथाने भाकालाई समेटिएको गीतले विशेषतः गोरखा, तनहुँ आसपासमा प्रचलित परम्परागत सांगीतिक शैलीलाई उजागर गरेको निर्माण टिमले जनाएको छ ।
लालीबजार आँसु र अस्तित्वको सङ्घर्ष
लामो समयको विवाद, सामाजिक बहस र कानुनी लडाइँपछि प्रदर्शनमा आएको चलचित्र ‘लालीबजार’ ले नेपाली समाजको एउटा यस्तो पाटोलाई उजागर गर्छ, जसलाई अक्सर समाजले हेर्न र बुझ्न चाहँदैन । निर्देशक यम थापाले बादी समुदायका महिलालाई लिएर बुनिएको भ्रम र सत्यतालाई पर्दामा कलात्मक ढङ्गले प्रस्तुत गर्नुभएको छ । चलचित्र प्रदर्शनपूर्व यसले बादी समुदायको मानमर्दन गर्छ कि भन्ने चिन्ता र विरोध सुनिएको थियो तर चलचित्र हेरिसकेपछि त्यो विवादको कुनै तुक देखिँदैन । निर्देशक थापाले बादी महिलाको कथालाई अपमानजनक ढङ्गले होइन, अत्यन्तै संवेदनशील र सन्देशमूलक रूपमा पस्कनुभएको छ । चलचित्रले बादी समुदायलाई चोट पु¥याउनुको साटो उनीहरूको रहनसहन, बाध्यता र समाजको दोहोरो चरित्रलाई नजिकबाट नियाल्न सघाउँछ ।
थारू संस्कृतिको मौलिक पहिचान ‘पैयाँनाच’
मादलको तालसँगै गोलबद्ध भएर गीत गाउँदै नाचिरहेका महिला र पुरुषको समूहले तुलसीपुरको कार्यक्रमस्थल एकाएक दसैँमय बनायो । राधा र कान्हाको प्रतीकात्मक भूमिकामा सजिएका थारू महिला तथा पुरुषले सख्या ‘पैयाँनाच’ प्रस्तुत गरेपछि उपस्थित दर्शक मात्रै होइन, अतिथि पनि मन्त्रमुग्ध बने । मटावाँ–बरघर–भलमनसाको अन्तरप्रदेशीय अनुभव आदानप्रदान कार्यक्रममा तुलसीपुर उपमहानगरपालिका–१०, गोलौरीगाउँका कलाकारले प्रस्तुत गरेको सख्या पैयाँनाचले थारू संस्कृतिको मौलिक पहिचान झल्काएको थियो ।
कृति विमोचन
लोकसाहित्य परिषद्को आयोजनामा पाँच कृति विमोचन गरिएको छ । ‘नकर्मी जाति व लवःकवः– कविना नेपाली (नकर्मी)’, ‘मानलाल मास्केया व्यक्तित्व व कृतित्व–राकेशमान मास्के’, ‘नँसाः भगवती म्हसीका–सङ्गीता कक्षपति’, ‘नेपालभाषाय् निबन्ध साहित्य–पूर्ण ताम्राकार’ र ‘रमानुभूति–रमा कर्णजीत’ का कृति विमोचन गरिएको हो ।
'सांस्कृतिक योद्धा पूर्णप्रसाद ब्राह्मण' लोकार्पण
वानीरा फाउन्डेसनले शताब्दी पुरुष डा. सत्यमोहन जोशीको १०७ औँ जयन्ती मनाएको छ । राजधानी काठमाडौँमा आयोजित एक विशेष समारोहका बीच डा. जोशीको जयन्ती मनाइएको हो ।
विद्यार्थीद्वारा तयार पारिएका पौभा कला प्रदर्शनीमा
परम्परागत पौभा कला सिकेर तयार पारिएका कला प्रर्दशनीमा राखिएका छन् । बबरमहलस्थित सिद्धार्थ आर्ट ग्यालरीमा ‘आरम्भ’ शीर्षकमा विद्यार्थीले तयार पारेका पौभा प्रदर्शनीमा सजिएका हुन् ।
खेरको स्वरमा ‘आइएम जितबहादुर’
चलचित्र ‘आइएम जितबहादुर’ को पहिलो गीत सार्वजनिक गरिएको छ । सार्वजनिक गीतमा बलिउड गायक कैलाश खेरको स्वर रहेको छ । चलचित्रलाई अभिनेता जितु नेपालले निर्माण गर्नुभएको हो । गीतमा राजसिंह सिधु र जितु नेपालको शब्द रचना र सङ्गीत बव एसएनको छ ।
जनकपुर साहित्य महोत्सवको छैटौँ संस्करणको तयारी पूरा
मधेस प्रदेशको राजधानी जनकपुरधाममा यही जेठ १ गतेदेखि सुरु हुने तीन दिने ‘जनकपुर साहित्य महोत्सव’ को छैटौँ संस्करणको सम्पूर्ण तयारी पूरा भएको छ ।
मातृभाषा राष्ट्रिय सेवा पुरस्कारबाट प्राध्यापक तुलाधर सम्मानित
मातृभाषा राष्ट्रिय सेवा पुरस्कार २०८२ बाट नेपाल भाषा साहित्यका इतिहासकार तथा समालोचक प्राध्यापक प्रेमशान्ति तुलाधर सम्मानित हुनुभएको छ ।
‘मेरो प्राथमिकता, अझै राम्रो काम’
‘होस्टेल रिटन्स’ चलचित्रमार्फत अभिनय यात्रा सुरु गर्नुभएकी अभिनेतृ स्वस्तिमा खड्काले त्यसयता फर्केर हेर्नु परेको छैन । जीवन्त अभिनयबाट दर्शकको मनमस्तिष्कमा बस्न सफल अभिनेतृ खडकालाई ‘ब्युटी विथ ब्रेन’ को उपमा दिँदा फरक पर्दैन । हरेक चलचित्रमा फरक भूमिकामा देखिन रुचाउने उहाँ यतिबेला चर्चामा हुनुहुन्छ चलचित्र ‘लालीबजार’ का कारण । चलचित्रमा बादी स
नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र छायाङ्कन गन्तव्य बनाइने
सरकारले नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र छायाङ्कन तथा सिर्जनात्मक गन्तव्यका रूपमा विकास गर्ने जनाएको छ । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले सोमबार आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को नीति तथा कार्यक्रम संसद्मा सार्वजनिक गर्दै यस्तो घोषणा गर्नुभएको हो ।
लोकगायक खनाल सम्मानित
पोखराका वाङ्मयिक संस्थाले लोकगायक रामप्रसाद खनाललाई सम्मान गरेको छ । कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि वरिष्ठ लोकगायिका हरिदेवी कोइराला र सम्मान कोषका अध्यक्ष कृष्णप्रसाद बाँस्तोलाले सम्मानपत्र र दोसल्ला प्रदान गर्नुभयो । कोइरालाले लोकगायक खनालले नेपाली लोकसंस्कृतिप्रेमीका लागि उत्प्रेरकको महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको उल्लेख गर्नुभयो
अग्रज वाङ्मयसेवी अभिनन्दित
नेपाल शिक्षा परिषद्ले ९० वर्ष उमेर समूहका साहित्यकार, लेखक (वाङ्मयसेवी) लाई अभिनन्दन गरेको छ । परिषद्को स्थापना भएको ७५ वर्षको अवसरमा आइतबार आयोजित अमृत वर्ष महोत्सवमा साहित्य सेवा गर्नुभएका ९० वर्षमाथिका सर्जकलाई दोसल्ला, फूलमाला र प्रमाणपत्रसहित अभिनन्दन गरिएको हो ।
‘सुरतालका नोट’ समेटिएको पुस्तक लोकार्पण
लेखक रामप्रसाद कँडेलको ‘नेपाली फोकसँग स्कोरज्’ नेपाली लोकगीतको ‘सुरतालका नोट’ समेटिएको पुस्तक लोकार्पण भएको छ । लोकबाजा सङ्ग्रहालयद्वारा राजधानीमा आयोजित समारोहमा लेखक रामप्रसाद कँडेल, ताकासे हासेगावा, लेखकहरू रवीन्द्र तामाङ, देवेन्द्र अर्याल ‘आँसु’ गगन श्रेष्ठ, गायक चन्द्रकुमार मोक्तानलगायत सहभागी सबैले संयुक्त रूपमा उक्त पुस्तक सार्वजनिक गर्नुभएको हो ।
पत्रकार र कलाकार सम्मानित
नेपाल भाषाको साप्ताहिक पत्रिका ‘लहना’ ले आफ्नो १३ औँ वार्षिकोत्सवमा विभिन्न विधाका आठ व्यक्तित्वलाई सम्मान गरेको छ । कलाकार तथा पत्रकार रविन सायमि २५ हजार राशिको लहना सुरेशकिरण पत्रकारिता पुरस्कार ११४६ बाट सम्मानित हुनुभयो ।
साहित्यकार विभरा किरातीको कविता सङ्ग्रह ‘आदिम फूल’ बजारमा
साहित्यकार विष्णुभक्त राई ‘विभरा किराती’को कविता सङ्ग्रह ‘आदिम फूल’ बजारमा आएको छ । खोटाङको दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी नगरपालिका–१४ कुइपामा जन्मिएर ललितपुर जिल्लाको महालक्ष्मी नगरपालिका–७ चाँगाथलीमा बसेर साहित्य सिर्जना गर्दै आउनुभएका साहित्यकार विभरा किरातीले चौथो कृतिको रुपमा ‘आदिम फूल’ कविता सङ्ग्रह प्रकाशन गर्नुभएको हो ।
