जानकी साहित्य पुरस्कार मिश्रितलाई
किरण पुस्तकालय, तम्घास गुल्मीले हरेक वर्ष प्रदान गर्दै आएको ‘जानकी साहित्य पुरस्कार’ २०८३ यस वर्ष कवि तथा निबन्धकार काशीनाथ मिश्रितलाई प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ।
नेपालका जाति र भाषाका विषयमा फरक फरक तथ्यहरु छन् : प्राडा पोखरेल
भाषा विज्ञानका प्राध्यापक डाक्टर माधवप्रसाद पोखरेलले नेपालका जाति र भाषाका विषयमा अध्ययनपिच्छे फरक तथ्यहरु पाइने गरेको बताउनुभएको छ ।
जन्म र मृत्युको देवता ‘सेतो मत्स्येन्द्रनाथ’
जन्म र मृत्युको देवताका रूपमा मानिने सेतो मत्स्येन्द्रनाथ जात्रा बिहीबारबाट सुरु भएको छ । मछिन्द्रबहालदेखि आर्याअवलोकितेश्वरलाई खटमा राखी तीनधारा पाठशालामा तयार गरिएको रथमा विराजमान गराएपछि जात्रा सुरु हुन्छ । रातो मत्स्येन्द्रनाथ वर्षा र सहकालको देवता मानिन्छ भने सेता मत्स्येन्द्रनाथलाई जन्म र मृत्युको देवताका रूपमा पुजिने गरिने संस्कृतिविद् डा. चुन्डा वज्राचार्यले जानकारी दिनुभयो । उहाँले ११ गते मछिन्द्रबहालमा सेतो मत्स्येन्द्रनाथ देवतालाई नुहाइने जानकारी दिँदै त्यसको भोलिपल्ट अर्थात् बिहीबार खटमा राखेर रथमा पु¥याउने चलन रहेको बताउनुभयो । जनबहालबाट सेतो मत्स्येन्द्रनाथलाई विधिपूर्वक पूजाआजा गरी खटमा राखेर विभिन्न बाजागाजाका साथ
-YaKthung-Hukwa-Taplejung-original-thumb.jpg)
‘याक्थुङ हुक्वा’ सार्वजनिक
गायिका सुनिता केदेम (लाबुङ) को म्युजिक भिडियो ‘याक्थुङ हुक्वा’ बिहीबार सार्वजनिक गरिएको छ । सदरमुकाम फुङलिङमा बिहीबार आयोजित कार्यक्रमबिच कोशी प्रदेशका पूर्वमन्त्री बलबहादुर साम्सोहाङले म्युजिक भिडियो सार्वजनिक गर्नुभएको हो ।
ताम्राकारको ‘दह’
उपन्यासकार धु्रवकृष्ण ताम्राकारको ‘दह’ सार्वजनिक गरिएको छ । वियोगान्त घटनामा आधारित उपन्यासभित्र मानवीय संवेदना, पीडा र जीवनका गहिरा अनुभूतिलाई सशक्त ढङ्गले प्रस्तुत गरिएको छ । लेखक ताम्राकारले विशिष्ट लेखनशैलीमार्फत पात्रहरूको मनोविज्ञान र सामाजिक यथार्थलाई जीवन्त रूपमा चित्रण गर्नुभएको छ ।
इलाममा अन्तर्राष्ट्रिय साहित्य महोत्सवको हुने
इलाममा आगामी बैशाखमा अन्तर्राष्ट्रिय साहित्य महोत्सव आयोजना गरिने भएको छ ।
‘बखान’ कृतिलाई सहिद शिवप्रसाद पौडेल स्मृति साहित्य पुरस्कार
चितवनको इतिहासलाई आधार बनाएर लेखिएको कृति ‘बखान’ लाई सहिद शिवप्रसाद पौडेल स्मृति साहित्य पुरस्कार प्रदान गरिने भएको छ।
गीतकार खरेललाई ‘परशु–कल्पना स्रष्टा सम्मान’
आख्यानकार परशु प्रधानको स्मृतिमा स्थापित ‘परशु–कल्पना स्रष्टा सम्मान, २०८२’ वरिष्ठ गीतकार किरण खरेललाई समर्पण गरिएको छ । काठमाडौँमा नेपाल स्रष्टा समाजद्वारा आयोजित विशेष कार्यक्रममा वरिष्ठ समालोचक प्राडा दयाराम श्रेष्ठले गीतकार खरेललाई सम्मानपत्र समर्पण गरे । उनलाई सम्मानसाथ नगद राशि एक लाख १११ रुपियाँसमेत प्रदान गरियो ।
प्रकृति, समाज र मानवीय जीवन ‘पानीको अर्थ’
अग्रज कथाकार भागीरथी श्रेष्ठको लघुकथाकृति ‘पानीको अर्थ’ एक कार्यक्रमबिच लोकार्पित गरिएको छ । यो उहाँको दोस्रो लघुकथाकृति हो । ३४ वर्षअघि उहाँको पहिलो लघुकथाकृति ‘रङ्गीन पोखरी’ प्रकाशित भएको थियो । कृतिमा प्रकृति, समाज र मानवीय जीवनसँग पानीको सम्बन्धका कुरालाई कृतिभित्र उल्लेख गर्न खोजिएको छ ।
सोह्र विद्यालयमा सङ्गीत शिक्षा
पूर्वी नवलपरासीको कावासोती नगरपालिकाले विद्यार्थीलाई सङ्गीतमा अध्ययन गराउन थालेपछि यसै वर्षदेखि नगरभित्रका १६ वटा विद्यालयमा सङ्गीत कक्षा सञ्चालनमा आएका छन् । सङ्गीत कक्षा सुरु भएपछि विद्यार्थीमा मोबाइलको लत घटाउन सहयोग गर्ने पनि सङ्गीत कक्षाको एउटा आधार भएको नगर शिक्षा अधिकारी हेमचन्द्र पौडेलले बताउनुभयो । सङ्गीत सिकाइले विद्यार्थीको विषयवस्तुमा ध्यानाकर्षण हुने क्षमता विकास हुने तथा आधुनिक तथा परम्परागत बाजाको संरक्षण गर्न यो कार्यक्रमले मद्दत गर्ने पौडेलको भनाइ छ ।
‘महोत्सवमा थारू साहित्य संस्कृति’ विशेष कार्यक्रम हुने
टीकापुर साहित्य महोत्सवको तेस्रो संस्करण थारू साहित्य तथा सांस्कृतिक महोत्सवका रूपमा मनाइने भएको छ । टीकापुर साहित्य समाजको आयोजनामा चैत १३ गतेदेखि १५ गतेसम्म टीकापुरमा साहित्य महोत्सव हुँदैछ ।
लोकनाटक आह्वान
नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठानले राष्ट्रिय लोकनाट्य महोत्सव–२०८३ का लागि मौलिक लोकनाटकको पाण्डुलिपि आह्वान गरेको छ ।
निफमा पाँच रुसी चलचित्र
नवौँ संस्करणको नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सव (निफ) मा पाँच रुसी चलचित्र प्रदर्शन हुने भएका छन् । ‘रुसी फिल्म डेज नेपाल २०२६’ कार्यक्रम अन्तर्गत निफले चार रुसी चलचित्र प्रदर्शन गर्न लागेको अध्यक्ष केपी पाठकले बताउनुभयो ।
चर्चामा ‘हुम्लाको लिमी’ गीत
हिमाली जिल्लाको परिवेशलाई समेटिएर तयार पारिएको ‘हुम्लाको लिमी’ गीतको म्युजिक भिडियो अहिले चर्चामा छ । चर्चासँगै उक्त गीतमा टिकटक बनाउनेको सङ्ख्या पनि बढेको छ । आफ्नै स्थानका बारेमा गीत रचना गरी म्युजिक भिडियो सार्वजनिक भएपछि दैनिक टिकटक निर्माण गरेर सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गर्नेको सङ्ख्या बढेको हो ।
म्युजिक भिडियो सार्वजनिक
ओम गुरुङको अभिनय रहेको ‘भाग्यामा नाम लेखेर’ बोलको गीत सार्वजनिक भएको छ । गीता पाइजा, मट्ठु गुरुङ, दीपक गुरुङ र सबिना बुढामगरको स्वर रहेको गीत पोखराको रमणीय स्थल फेवाताल, पामेमा छायाङ्कन भएको हो । युनिक थापाले सङ्गीत दिनुभएको भाग्यमा नाम लेखेर गीतमा प्रविन गुरुङको शब्द रहेको छ । दीप गुरुङले निर्देशन तथा कोरियोग्राफी गर्नुभएको हो ।
पर्दापछाडिका दृश्यशिल्पी
नेपाली चलचित्र र म्युजिक भिडियोको आकाशमा पछिल्लो समय प्रविधिको जुन चमक देखिएको छ, त्यसको पृष्ठभूमिमा केही यस्ता शिल्पी छन् जसले दृश्यको भाषालाई नै बदलिदिएका छन् । यो आधुनिक दृश्य क्रान्तिका एक अविचल र दरिलो खम्बा हुनुहुन्छ, रूपेश थापा । सन् २०१० को दशकदेखि सुरु भएको उहाँको क्यामराको यात्राले एक दशकभन्दा लामो अनुभव बटुलिसकेको छ । अस्कर इन्टरनेसनल कलेजबाट चलचित्र मेकिङमा स्नातक थापाले आफ्नो सिर्जनात्मक लेन्समार्फत नेपाली मिडियालाई वैश्विक र सिनेम्याटिक स्वरूप दिन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आउनुभएको छ ।
ममता मृदुल मानार्थ विद्यावारिधिद्वारा सम्मानित
भारत नेपाल साहित्य सम्मेलनमा ममता मृदुललाई सम्मान तथा मानार्थ विद्यावारिधि प्रदान गरिएको छ । ममता मृदुललाई महावीर प्रसाद द्विवेदी हिन्दी विश्व विद्यालय एवं सोध संस्थान, रायबरेलीद्वारा मानार्थ विद्यावारिधि लगायत विविध शीर्षकमा सम्मान प्रदान गरिएको हो ।
भारतमा पाँच नेपाली साहित्यकारलाई ‘नेपाल–भारत मैत्री सम्मान’
काशी हिन्दी विद्यापीठ एवम् अखिल भारतीय लेखक कवि कलाकार परिषदद्वारा संयुक्तरूपमा भारतको बनारसमा आयोजित एक कार्यक्रममा नेपालका पाँच जना वरिष्ठ साहित्यकारलाई सम्मान गरिएको छ ।
‘अक्षरको यात्री’ लोकार्पण
समालोचनात्मक कृति ‘अक्षरको यात्री’ लोकार्पण गरिएको छ । वरिष्ठ साहित्यकार डा. कृष्णप्रसाद दाहालको प्रमुख आतिथ्यमा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा साहित्यिक क्षेत्रका प्रतिष्ठित व्यक्तित्वले संयुक्त रूपमा कृतिको विमोचन गर्नुभएको थियो । सङ्ग्रहभित्र १६ जना मूर्धन्य साहित्यकारका कृतिमाथि गरिएका समालोचना समेटिएका छन् । कृतिमा युगपुरुष विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालादेखि वर्तमान पुस्ताका स्रष्टासम्मका सिर्जनामाथि आलोचनात्मक दृष्टि प्रस्तुत गरिएको छ ।
‘सेतो मत्स्येन्द्रनाथको रथयात्रा’ माथि वृत्तचित्र
वर्षा र सहकालका देवता सेतो मत्स्येन्द्रनाथको रथयात्रा जात्राबारे अभिलेखीकरण गर्ने उद्देश्यले निर्माण गरिएको ‘सेतो मत्स्येन्द्रनाथको रथयात्रा’ सम्बन्धी वृत्तचित्र सार्वजनिक गरिएको छ । काठमाडौँ महानगरपालिकाद्वारा आइतबार राजधानीमा आयोजित सेतो मत्स्येन्द्रनाथको रथयात्राको व्यवस्थापन सम्बन्धमा आयोजित बैठकमा सो वृत्तचित्र सार्वजनिक गरिएको हो ।
भावुक, शाक्य र गिरीलाई ‘वानीरा पुरस्कार’
वानीरा फाउन्डेसनले यस वर्षको ‘वानीरा प्रज्ञा पुरस्कार’ वरिष्ठ कवि तथा गीतकार माधव खनाल ‘भावुक’ लाई प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ । फाउन्डेसनका अध्यक्ष इन्दिरा प्रसाईको अध्यक्षतामा शनिबार बसेको बैठकले नेपाली भाषा–साहित्यमा साढे सात दशकदेखि साधनारत भावुकलाई सो पुरस्कार समर्पण गर्ने निर्णय गरेको हो ।
बालबालिकालाई कलासम्बन्धी प्रशिक्षण
यल अध्ययन केन्द्रले स्थानीय बालबालिकालाई सिकाउँदै आएको तीनमहिने नेपाल भाषा, नेवार नृत्य, गायन, बाजा, खेल र वाचनकला प्रशिक्षण कार्यक्रम आयोजना गरेको छ । नेपाल भाषा, साहित्य, संस्कृति प्रवर्धनका निम्ति उक्त कार्यक्रम आयोजना गरिएको ललितपुर महानगरपालिका–१२ का अध्यक्ष नारायण अवालेले बताउनुभयो । कार्यक्रममा नेपाल भाषा मङ्का खलः यलका अध्यक्ष महेन्द्र महर्जनले नेपाल भाषाको विभिन्न खेलबारे जानकारी मात्र नभई खेल खेल्ने र खेलाउने तरिका पनि सिकाउन आवश्यक भएको बताउनुभयो । यल मङ्काः खलः ले आगामी दिनमा नेपाल भाषा खेलसम्बन्धी पुस्तक तयार गर्ने उहाँको भनाइ छ ।
ठमेलभित्रका सम्पदालाई समेटिएको पुस्तक ‘ठमेलका सम्पदाहरु’ विमोचन
सङ्घीय राजधानी काठमाडौँको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य ठमेल क्षेत्रका सम्पदाहरुलाई समेटेर तयार पारिएको ‘ठमेलका सम्पदाहरु’ पुस्तक विमोचन गरिएको छ ।
राष्ट्रव्यापी कविता महोत्सव ‘मातृभूमि अर्चना’ कविता प्रथम
साहित्य सदन नेपालले विश्व कविता दिवसका अवसरमा आयोजना गरेको राष्ट्रव्यापी कविता महोत्सव–२०८२ सम्पन्न भएको छ।
‘विचित्रको लोकतन्त्र : गजबको निर्वाचन’ सार्वजनिक
पूर्व प्रमुख निर्वाचन आयुक्त दिनेश थपलियाद्वारा लिखित पुस्तक विचित्रको लोकतन्त्र गजबको निर्वाचन सार्वजनिक भएको छ । परिपक्व लोकतन्त्रको भित्री संरचना, प्रविधि, पैसा र जनमतबिचको अन्तरसम्बन्धलाई आत्मअनुभूति र विश्लेषणात्मक दृष्टिबाट प्रस्तुत गरिएको यस कृतिले लोकतन्त्रलाई केवल मतपेटिका र परिणामको सीमाभन्दा बाहिर निकाल्दै व्यापक सन्दर्भमा बुझ्ने प्रयास गर्दछ ।
