नेपाली साहित्य भक्ति, शक्ति र मुक्ति
नेपाली साहित्यको इतिहासमा विभिन्न समयमा भएका आन्दोलनले समाजको ऐनाका रूपमा काम गरेका छन् । यी आन्दोलन केवल शैली परिवर्तनका लागि मात्र नभई तत्कालीन राजनीतिक निरङ्कुशता र सामाजिक जडताविरुद्धका वैचारिक विद्रोह पनि थिए । जसले नेपाली साहित्यमा धेरै मोड नै ल्याएका छन् । सुक्तिसिन्धु काण्ड १९७४ को सूत्रधार मोतीराम भट्ट र पद्मविलास पन्त हुनुहुन्थ्यो ।
कठघरामा सङ्ग्रहालय
इतिहास न अनुमानशास्त्र हो, न त वस्तुनिष्ठ सत्य । वस्तुतः सत्यको निकट पुग्ने प्रयास नै इतिहासको दार्शनिकता हो । अभिलिखित शिलालेख, ऐतिहासिक दस्ताबेज, सभ्यताका भग्नावशेष, मूर्ति प्रतिमा, मुद्रा, मिथक–अनुश्रुतिलगायत मूर्त–अमूर्त पुरातात्त्विक तथा ऐतिहासिक सम्पदा नै इतिहास लेखनका आधार र उपकरण हुन् । परिवर्तनको साक्षीका रूपमा रहेका यस्ता ऐतिहासिक एवं पुरातात्त्विक सम्पदाहरूलाई वैज्ञानिक तरि
म सुनकोशी हुँ (कविता)
आदिम प्रकृतिको मूलबाटो अस्तित्वका निर्मल पदचापहरू चुपचाप समयको किनारैकिनार पछ्याउँदै पछ्याउँदै आएको
साकुराको फेदमुनि (कविता)
मनभरि साकुरा फुलिरहेछ ! यसपालिको वसन्तमा पनि मानौँ आफैँलाई थाहा नदिएर सडकका दुवै छेउमा ठिङ्ग सिपाही झैँ उभिएको यो सडकबत्ती
प्रेमसँगै विद्रोह
नेपाली साहित्यका लागि वर्तमान समय निकै ऊर्जावान् बनेको देखिन्छ । लेखन तथा गतिविधि उल्लेख्य मात्रामा भइरहेका छन् । पुस्तक प्रकाशनका शृङ्खला बाक्लै देखिन्छ । राम्रा गुणस्तरका पुस्तक तथा सिर्जना पढ्ने पाठकको सङ्ख्या पनि ठुलै छ । गुणस्तरीय पुस्तकहरू प्रकाशन पनि भइरहेका छन् । नेपाली कविताको पछिल्लो पुस्तक ‘बगावतनामा’ भित्रका कविताले पनि पाठकको मन जितेको छ ।
कथाको कथा
“हेलो सर ! नमस्कार ! म ईश्वरा । मलाई भीम सरले नम्बर दिनुभएको हो । म दर्शनाचार्य, विद्यावारिधि पढ्दै छु । भीम सरले तपाईंको ‘भत्कँदै आँगनहरू’ कथासङ्ग्रह पढ्न सिफारिस गर्नुभएको थियो । काठमाडौँको धेरै जसो पसलमा खोजेँ, कतै पाइएन । भखरै भएको पुस्त
पोखरा–१३ मा साहित्य महोत्सव हुने
पर्यटन राजधानी पोखरामा बर्सेनि साहित्य महोत्सव हुँदै आएको भए पनि यसपटक पोखरा महानगरपालिका–१३ ले पनि साहित्य महोत्सव आयोजना गर्ने भएको छ।
चिहान मात्रै होइन ताजमहल
सबेरै उठी वृन्दावनको अटल्लाचुङ्गी तिराहाबाट अटोरिक्सा चढेर ‘मथुरा न्यु बस स्ट्यान्ड’ पुगियो । तै आगरा जाने बस लागेको रहेछ । २०८२ मङ्सिर २ गतेको कुरो हो । ठिक ६:३० बजे बस हिँडिहाल्यो । ५८ किलोमिटरको यात्रा करिब डेढ घण्टामै पूरा भयो । ‘आगरा’ ओर्लन पाएको छैन, ‘ताजमहल’ भट्याउँदै आउनेहरू बग्रेल्ती हुँदा रहेछन् । कतै काम नदिई हामी ‘यतै काममा आएको’ भनी बाहिर निस्किएर चियापान गरी आफ्नै सुरले अटोरिक्सा लिँदा उनीहरूले भनेभन्दा दसांश कम ६० रुपियाँले गन्तव्यमा पुगियो । ताजमहल प्रवेश गर्न टिकट काटियो, ज
बिस्काः जात्रा
बिस्काः जात्रा मल्लकालीन युगका सबैभन्दा उत्तेजक जात्रामा दर्ता भएको चाड मानिन्छ । जात्राहरू जताततै उत्तेजनामय नै हुन्छन् ! उत्तेजनाका प्रासङ्गिक भावार्थ अनेक छन् । उत्तेजनाले रूपरङ्ग, जोस जाँगर, प्रफुल्लता अर्थ जाहेर गर्छ । तथापि बिस्काः जात्रा अत्यधिक जनसमूहबिच भैरवनाथको भीमकाय तीनतले, पित्तल्ले छानोहरू, गजूर, टुँडाल, विशाल काठेपाङ्ग्राहरू तलैपिच्छे टुँडालहरू जडिएर आकर्षक साथै भैरवनाथ मूर्ति विराज
सल्लेरीमा सिर्जना सुन्दा
बाइरोडको बाटोमा धुलो उडाउँदै ट्याक्सी गुडाउँदै........... काठमाडौँ बबरमहलबाट यात्रा थाल्दै अघि बढ्दा यही गीतको सम्झना आयो । बाटो बढे पनि राजमार्ग बढे पनि अवस्था उस्तै धुलो उडाउँदै, ढाड दुखाउँदै । २७५ किलोमिटरको दुरी तय गर्नु भनेको चानचुने कुरो हुँदै होइन । समय अघि बढ्यो, सडक र राजमार्ग थपिए तर यिनको दुर्दशा हेरिसाध्य छैन् । अवस्था उस्तै छ धुलो उडाउँदै, ढाड दुखाउँदै यात्रा तय गर्न हौसिएका थियौँ । प्रकृतिको अनुपम सौन्दर्य र मनमोहक स्थल सोलुखुम्बु
क्षत्रीको शब्द र निर्देशनमा ‘सधैँ तिमी’
गीतकार डब्बु क्षत्रीको शब्द र निर्देशनमा नयाँ गीत ‘सधैँ तिमी’ को भिडियो सार्वजनिक भएको छ । नयाँ वर्ष २०८३ को अवसर पारेर गीतको भिडियो सार्वजनिक गरिएको हो । गीतमा गायक यम बराल र गायिका सरिता भारतीको स्वर रहेको छ ।
आमाछोरीको कथा ‘लालीबजार’
षट्कोण आर्ट्सले निर्माण गरेको चलचित्र ‘लालीबजार’ को ट्रेलर सार्वजनिक गरिएको छ । शुक्रबार एक कार्यक्रमको आयोजना गर्दै सार्वजनिक गरिएको ट्रेलरमा अभिनेतृ स्वस्तिमा खड्काको मुख्य भूमिका रहेको छ । उक्त चलचित्रको ट्रेलरमा आमा र छोरीबिचको कथा देखाइएको छ । बादी समुदायका महिलाको भूमिकामा अभिनेतृ स्वस्तिमा प्रस्तुत हुनुभएको छ । ट्रेलरमा स्वस्तिमासँगै
आमाको सम्झनामा ‘यःमा’
गायक, सङ्गीतकार ईश्वर अमात्यले कुसेऔँसीको पूर्वसन्ध्यामा ‘यःमा’ बोलको म्युजिक भिडियो शुव्रmबार सार्वजनिक गर्नुभएको छ । आमाको सङ्घर्षका कथालाई लिएर तयार पारिएको गीतको भिडियोमा सुजना वज्राचार्य प्रमुख भूमिकामा देखिनुभएको छ भने बालकलाकारमा समाइरा खड्गीले अभिनय गर्नुभएको छ ।
वरिष्ठ साहित्यकार विनोदीलाई ‘गोरखा सर्जक सम्मान’
वरिष्ठ साहित्यकार गोविन्दराज विनोदीलाई ‘गोरखा सर्जक सम्मान’ प्रदान गरिएको छ ।
सल्लेरीमा दुई दिने कला साहित्य यात्रा
नेपाली कला साहित्य डटकम प्रतिष्ठानद्वारा सोलुखुम्बुको सल्लेरीमा आयोजित दुई दिने १९ औँ कला साहित्य यात्रा सम्पन्न भएको छ ।
सतीदेवीको प्राणप्रतिष्ठा
एकजना मित्रसँग जम्काभेट भयो । भर्खर मात्र भयरहित सार्वजनिक समाजमा प्रकट भएका उनको विचारमा चर्को रापताप थियो । युुद्ध जितेर फर्किएको लेसनायक झैँ उनी मसँग मेरो सार्वजनिक लेखनका
पुर्ख्यौली नाच संरक्षणमा युवापुस्ता
बेनीसँग सिमाना जोडिएको पर्वतको जलजला गाउँपालिका–५, कुवापानीका स्थानीय मौलिक कला संस्कृति संरक्षणमा जुटेका छन् । गाउँमा भएका पाका र युवापुस्ता पुख्र्यौली नाचको संरक्षण र पुस्तान्तरणमा सक्रिय भएका हुन् ।
सुजनले छेडे चौथो पटक जिब्रो
बिस्काः जात्रा अन्तर्गत बुधबार भक्तपुरको बोडेमा जिब्रो छेड्ने जात्रा मनाइएको छ । यस वर्ष पनि सुजन बाग श्रेष्ठले जिब्रो छेडाएर जात्रालाई निरन्तरता दिनुभएको छ । बुद्धकृष्ण बाग श्रेष्ठका कान्छा छोरा सुजनले गत वर्ष पनि जिब्रो छेडाउनुभएको थियो ।
दुई स्रष्टा पुरस्कृत
नेपाली कलासाहित्य डटकम प्रतिष्ठानद्वारा सोलुखुम्बुको सल्लेरीमा आयोजित १९ औँ दुईदिने कलासाहित्य यात्रा सम्पन्न भएको छ । मुलुकका विभिन्न जिल्लामा पुगेर बर्सेनि गरिँदै आएको कलासाहित्य यात्रा यस पटक सल्लेरीमा गरिएको हो । सो अवसरमा प्रतिष्ठानद्वारा योगेश्वर वाङ्मय पुरस्कार र ग्रेगरी कलासंस्कृति पुरस्कारसमेत प्रदान गरिएको थियो । समारोहका प्रमुख अतिथि वरिष्ठ साहित्यकार अशेष मल्लले योगेश्वर वाङ्मय पुरस्कार रुकुमका स्रष्टा पूर्ण ओली र ग्रेगरी कलासंस्कृति पुरस्कार सोलुखुम्बुका मनुहाङ किराँती
नयाँ वर्षमा ‘शुभारम्भ साँझ’
सांस्कृतिक संस्थानले नयाँ वर्षका अवसरमा सांस्कृतिक कार्यक्रम ‘शुभारम्भ साँझ–२०८३’ आयोजना गरेको छ । संस्थानले नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान, नेपाल ललितकला प्रज्ञा–प्रतिष्ठानलगायतको सहकार्यमा मङ्गलबार राजधानीमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा सातै प्रदेशको पहिचान झल्कने सांस्कृतिक प्रस्तुतिहरू गरिएको थियो ।
‘शुभकामना’ सार्वजनिक
शिव श्रेष्ठद्वारा रचना तथा सङ्गीतबद्ध गीत ‘शुभकामना’ सार्वजनिक भएको छ । गायक भेनस केसीको स्वर तथा शशाङ्क सापकोटाको सङ्गीत उत्पादन रहेको गीत दी चेरी प्रोडक्सनको अफिसियल युट्युब च्यानलमार्फत सार्वजनिक गरिएको हो ।
चलचित्र ‘पहाड’ लाई राम्रो प्रतिक्रिया
नेपालसँगै विश्वभर एकसाथ प्रदर्शन भएको चलचित्र ‘पहाड’ प्रिमियरले राम्रो प्रशंसा पाएको छ । निर्देशक तुलसी घिमिरे निर्देशित चलचित्रले बेरोजगारी, मानवविहीन रित्तिएको पहाड र पानीको समस्यालाई चित्रण गरेको छ । निर्देशक तथा कलाकार नीर शाहले एउटा मौलिक चलचित्र हेरेको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार चलचित्रले नेपालीपनलाई उजागर गरेको छ । निर्देशकले आफ्नो शैलीमा अहिलेको नेपालको समसामयिक विषयलाई देखाउनुभएको छ । चलचित्रले हामीलाई हाम्रो पहाड देखाउँदै धेरै तथ्यसँग जानकार गराउँछ ।
बालमनोविज्ञानको कथा ‘कोही किन बर्बाद होस्’
नाटक ‘कोही किन बर्बाद होस्’ मञ्चन हुने भएको छ । सोसल पब्लिक स्कुल बुद्धचोकको प्रस्तुति र पोखरा थिएटरको सहकार्यमा वैशाख ३ देखि ५ गतेसम्म पोखरा थिएटरमा नाटक नियमित मञ्चन हुन लागेको हो ।
मनाइयो रजत जयन्ती
डल्लु आवासीय विद्यालयले २५ औँ रजतजयन्ती मनाएको छ । काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक मेयर सुनिता डङ्गोलको प्रमुख आतिथ्यमा रजतजयन्ती कार्यव्रmम आयोजना गरिएको थियो । कायक्रममा ‘डल्लु आवासीय विद्यालय रजत स्मारिका २०८१’ को विमोचनसमेत गरिएको थियो ।
कला प्रदर्शनीमा महाबौद्ध पहिलो
शिक्षकले विद्यालयमा पठनपाठन गराउँदा प्रस्तुत गर्ने कला प्रदर्शनीमा नाम्खा गाउँपालिका–४ को महाबौद्ध माध्यमिक विद्यालय पहिलो भएको छ । विद्यालयका शिक्षकले सामूहिक रूपमा तयार पारेको शैक्षिक कला प्रदर्शनीमा महाबौद्धले सर्वाधिक अङ्क ल्याएको हो । कला प्रदर्शनीमा सिमकोट गाउँपालिकाको कर्णाली मावि दोस्रो र सिमकोट गाउँपालिकाकै सैपाल हिमाल मावि तेस्रो भए ।
