७० कृतिसहित चिराग-शिवाङ्गिनीको ‘बिटविन टु वर्ल्ड्स’ प्रदर्शनी सुरु
कलाकार चिराग वाङ्देल र शिवाङ्गिनी राणाको संयुक्त कला प्रदर्शनी ‘बिटविन टु वर्ल्ड्स’ शुक्रबारदेखि नेपाल आर्ट काउन्सिल, बबरमहलमा सुरु भएको छ।
![प्रेसर कुकर [कथा]](https://gorkhapatraonline.com/storage/media/338533/conversions/story-original-thumb.jpg)
प्रेसर कुकर [कथा]
तल, निकै तल चर्को सुस्साहटसाथ हतार गर्दै कुदिरहे झैँ लाग्थ्यो कर्णाली नदी । त्यही कर्णालीको भिर समातेर बसेको थियो– जोगमानको घर । भिर समातेर बसेको भए पनि पीर समालेर कर्णालीमा सेलाउन कहिल्यै सकेको थिएन त्यो मक्किएको घरले । घरको थोत्रो भित्तामा लेखिएको थियो, “नौलो जनवादी क्रान्ति जिन्दा
मानसरोवरको रोमाञ्चक यात्रा
‘यात्रा भनेको गन्तव्यमा पुग्ने कुरा मात्र होइन, बाटोमा सिकिने अनेकौँ पाठको सँगालो पनि हो ।’ कैलाश मानसरोवर यात्रालाई यही एउटा वाक्यले ‘कैलाश कोरा’ पुस्तकको जन्म दिएको छ । यात्रा अवधिमा सङ्कलन गरिने जानकारी र सिकिने ज्ञानलाई समेट्न सकिए एउटा पुस्तक लेख्न सकिन्छ । नेपालबाट सडकमार्ग हुँदै गरिने कैलाश मानसरोवर यात्रा रोमाञ्चक रहे पनि थोरै कष्टकर छ । एक दशकअगाडिसम्म निकै कष्टकर रहेको तिब्बती क्षेत्रको यात्रा ब्रह्मपुत्र नदीमा निर्मित पुल र व्यवस्थित सडकले थोरै सहज बनाएको छ । लेखक राजेन्द्रमान डङ्गोलले हृदय
रारामा तैरिएको सम्भावना
मौसम चिसो थियो, गमगढीको सडक किनारमा केही ठाउँमा बरफ सिसा झैँ टल्किन्थ्यो । मुगुको आकाशमा माघ १ गते बिहान हलुका बादलसँगै सूर्यका किरण देखा परेका थिए । रारा घुम्न जाने योजना अघिल्लो दिन नै बनिसकेको र कार्यालय बिदाको मौकामा घुम्ने योजनामा खासै असर गरेन जाडोले । काठमाडौँबाट आएका पदमराज जोशी, नगेन्द्रप्रसाद भट्ट र गोकर्णप्रकाश भट्टसँगै म प
हेर्दै हिमाल घुमौँ नेपाल
नेपाल केवल एउटा देशको नाम मात्र होइन, यो प्रकृति, संस्कृति, इतिहास र सभ्यताको जीवन्त सङ्ग्रहालय हो । संसारको नक्सामा सानो देखिने नेपाल, वास्तविक अर्थमा हेर्दा विशाल विविधता र गहिरो पहिचान बोकेको मुलुक हो । पूर्वदेखि पश्चिमको किनारासम्म उत्तरमा अटल हिमाल उभिएका छन्, बिचमा हरिया पहाड एवं उपत्यका बसेका छन् । दक्षिणमा उर्वर तराई भूमि फराकिलो बनेर फैलिएको छ । यति सानो भूभागमा यस्तो भौगोलिक विविधता सायदै अन्यत्र पाइन्छ । भौगोलिक विविधता मात्र हैन यसैसँग जोडिएर देखापर्ने अनुपम प्राकृतिक, सामाजि
पोर्तुगलको पुरानो पुल टेक्दा
शरद ऋतुको पारिलो घाम लागिरहेछ । पोर्तुगलको उत्तरी क्षेत्रमा रहेको भियना दी कास्तेलो जिल्लाको एउटा सानो सहर पोन्त दी लिमामा उभिएको छु । नजिकै पवित्र र स्वच्छ लिमा नदी एटलान्टिक महासागरलाई भेट्न बगिरहेकी छन् । नदीमाथि हालिएको मध्यकालीन पुल इतिहासको साक्षी बनेर उभिरहेको छ । यो सानो सहरमा पाइलैपिच्छे जस्तो ऐतिहासिक धरोहरको दर्शन गर्ने अवसर पाएँ ।
बागमती प्रादेशिक ललितकला प्रदर्शनी सुरु
नेपाल ललितकला प्रज्ञा–प्रतिष्ठान र संस्कृति तथा पर्यटन मन्त्रालय बागमती प्रदेशको आयोजनामा शुक्रबारबाट नक्सालमा ‘बागमती प्रादेशिक ललितकला प्रदर्शनी/सम्मेलन २०८२’ सुरु भएको छ । प्रदर्शनीका प्रमुख अतिथि बागमती प्रदेशका माननीय संस्कृति तथा पर्यटनमन्त्री सुरेश श्रेष्ठले उद्घाटन गर्नुभयो । उहाँले कला, संस्कृति कहिल्यै नमर्ने बताउँदै नेपालको पहिचान दिलाउन र अर्थतन्त्रमा कलाकारले गरेको योगदानको प्रशंसा गर्नुभयो ।
मिस इको इन्टरनेसनलमा सेजल
अन्तर्राष्ट्रिय सौन्दर्य प्रतियोगिता ‘मिस इको इन्टरनेसनल २०२६’ मा नेपालको प्रतिनिधित्व सेजल राजभण्डारीले गर्नु हुने छ । ग्रिन आर्ट मिडियाले सिजेललाई ‘मिस इको इन्टरनेसनल नेपाल २०२६’ को ताज पहि¥याउँदै उक्त प्रतियोगिताका लागि आधिकारिक प्रतिनिधि चयन गरेको हो । सेजललाई गत वर्षकी (मिस इको इन्टरनेसनल नेपाल २०२५) विजेता संस्कृति भट्टले ‘मिस इको इन्टरनेसनल २०२६’ को ताज पहि¥याउनुभएको थियो । उक्त ताज प्राप्त गरेपछि सेजलले यसलाई आफ्नो जीवनको एक महत्वपूर्ण अवसर भएको बताउनुभयो । उहाँले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपालको मौलिक संस्कृति र पर्यटकीय स्थलको विश्वमाझ प्रचारप्रसार गर्ने प्रतिबद्धता जनाउनुभयो ।
‘जितको उज्यालो’ विमोचित
कवि तारा खत्री रोकायाको कविता कृति ‘जितको उज्यालो’ को विमोचन गरिएको छ । नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कुलपति भूपाल राई, निबन्धकार युवराज नयाँघरे, कृतिकार तारा खत्री, बम बानियाँलगायतले कृतिको विमोचन गर्नुभएको हो ।
‘श्वेत र काल’ सार्वजनिक
गायक दीपक वज्राचार्य र उनको रिदम ब्यान्डले नयाँ प्रस्तुति ‘श्वेत र काल’ सार्वजनिक गरेका छन् । यसअघि लाखे, झाँक्री, पुलुकिसी, कुमारी जस्ता सांस्कृतिक बाजासहितको नृत्य प्रदर्शनमार्फत नेपाली संस्कृति र पहिचानलाई सम्मानपूर्वक राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चसम्म पु¥याउँदै आएका उनीहरूले यस पटक पूर्ण रूपमा फरक, नयाँ र सिर्जनात्मक अवधारणा प्रस्तुत गरेका हुन् ।
‘मातृभाषा राष्ट्रका अमूल्य सम्पदा’
भाषा आयोगले अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसका अवसरमा मातृभाषाको संरक्षणमा योगदान पु¥याउनुभएका बमकुमारी बुढामगर, नेपाल भाषा मंका खलः र गण्डकी प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रालयलाई सम्मान तथा पुरस्कार प्रदान गरेको छ ।
साहित्यकार शुभेच्छुसहित ११ स्रष्टा मकवानपुरमा सम्मानित
साहित्यकार डा. रमेश शुभेच्छु मकवानपुरमा सम्मानित हुनुभएको छ । मकवानपुरको बकैयामा क्रियाशील अग्रणी साहित्यिक संस्था झरना साहित्यिक परिवारले साहित्यकार डा. शुभेच्छुलाई ‘होमनाथ–टिकामाया प्रतिभा सम्मान’ बाट सम्मानित गरेको हो ।
बाह्र जना प्राध्यापकलाई ‘नइ प्रज्ञा पुरस्कार’
नइ एकेडेमीले ‘नेपाल भारत विश्वविद्यालय प्राध्यापक सम्मेलन’को उचाइ अभिवृद्धिका साथै नेपाली भाषासाहित्यको पठनपाठन, अनुसन्धान तथा सिर्जनात्मक संवर्धनमा समर्पित भएबापत १२ जना प्राध्यापकलाई ‘नइ प्रज्ञा पुरस्कार’ समर्पण गर्ने निर्णय गरेको छ ।
गीत र नाचका माध्यमबाट प्रतिस्पर्धा
फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका उम्मेदवारहरूले मतदाता माझ आफ्ना एजेन्डा लैजानभन्दा पनि गीत र नाचका माध्यमबाट प्रतिस्पर्धा चलाइरहेका छन् । चितवनका तीन वटै निर्वाचन क्षेत्रका प्रतिस्पर्धी उम्मेदवारहरू स्थानीय जनजीवनलाई प्रभावित पार्न विभिन्न लय, भाषामा गीत र भाकामा नृत्य प्रस्तुत गर्ने र छमछम नाच्ने प्रतिस्पर्धा जस्तै बनेको छ । उनीहरू गीत र नाचबाट नै आफूलाई अब्बल सावित गर्न प्रतिस्पर्धी जस्तै देखिएका छन् ।
विविशारा उपन्यासमाथि विमर्श
विश्व नेपाली साहित्य महासङ्घ नेपाल शाखाको आयोजनामा छवि बैरागी घिमिरेद्वारा लिखित ‘विविशारा’ उपन्यासमाथि विमर्श गरिएको छ । विश्व नेपाली साहित्य महासङ्घ नेपाल शाखाका सचिव प्याकुरेलको सहजीकरणमा सञ्चालित उक्त कार्यक्रममा छवि बैरागी घिमिरेद्वारा लिखित ‘विविशारा’ उपन्यासको समीक्षा गरिएको थियो । समीक्षाका क्रममा समीक्षक चरित्रा शाहले ‘विविशारा’ कृतिको चिरफार गर्दा अर्का समीक्षक पुष्कर रिजालले कृतिको विसङ्गति पक्ष र संरचनात्मक कोणबाट समीक्षा गर्नुभयो ।
‘पैतालाको डुलाइ र अन्तर्मनको हिँडाइ नै नियात्रा’
१० वर्षको उमेरदेखि लेखनीको थालनी गरेका नियात्राकार युवराज नयाँघरे ठेट, झर्रो र नेपाली मौलिक शैलीका नियात्रा लेखकका रूपमा चर्चित हुनुहुन्छ । मदन पुरस्कार, उत्तम शान्ति पुरस्कार, मोती पुरस्कारलगायत दर्जनौँ सम्मान तथा पुरस्कारबाट स
मनाइयो ग्याल्पो ल्होसार
शेर्पा समुदायले बुधबार विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी ग्याल्पो ल्होसार पर्व मनाएका छन् । शेर्पा समुदायले यसलाई नयाँ वर्षका रूपमा मनाउने गरेका छन् । पारिवारिक एवं सामाजिक मेलमिलाप अभिवृद्धि गर्ने अवसरका रूपमा यस पर्वलाई लिइन्छ । हिमाली क्षेत्रमा बसोबास गर्ने महायानी बौद्धमार्गी समुदायले मान्ने लोसार अर्थात् नयाँ वर्षको गणना मञ्जुश्री र कालचक्र ज्योतिष शास्त्रमा आधारित रहेको शिक्षा समन्वय समितिका सदस्य आचार्य सार्की शेर्पाले बताउनुभयो ।
प्राश्नाको ‘प्रियतम’ सार्वजनिक
गायिका प्राश्ना शाक्यको आवाजमा ‘प्रियतम’ बोलको गीत सार्वजनिक भएको छ । गीतको भिडियोमा मोडल सुदित र श्रीतिकाबिच प्रेम र समर्पण देखाइएको छ । निर्वाण केरुङको शब्द र सङ्गीत, उदयराज पौडेलको सङ्गीत संयोजन किशोर थापाको मास्टर मिक्सिङ रहेको छ ।
नौ प्राध्यापकलाई ‘नइ प्रज्ञा पुरस्कार’
नइ एकेडेमीले नेपाली भाषा साहित्यको पठनपाठन तथा अनुसन्धानका साथै ‘नेपाल–भारत विश्वविद्यालय प्राध्यापक सम्मेलन’ को उचाइ अभिवृद्धिमा योगदान पु¥याउने भारतका नौ जना प्राध्यापकलाई ‘नइ प्रज्ञा पुरस्कार’ प्रदान गर्ने घोषणा गरेको छ । पुरस्कारको राशि जनही ५० हजार रुपियाँ रहेको छ ।
दृष्टिविहीनताले बदलिएको सपना
नेपाल ललितकला प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा गुजरातका कलाकार अलपेस पटेलको एकल कला प्रदर्शनी भइरहेको छ । उहाँले बनाएका कला फरक किसिमका छन् । विगत तीन दशकदेखि प्रिन्ट मेकिङ र चित्रकलामा काम गरिरनुभएका उहाँ आफ्नो कलामार्फत जीवनमा विकसित सत्य व्यक्त गर्ने तरिका निरन्तर खोजिरहनुभएको थियो । अहिले ती सत्य उहाँको कलामा झल्किएको देखिन्छ ।
नागाबाबालगायत साधुसन्तको बिदाइ
महाशिवरात्रिको अवसरमा पशुपतिनाथ दर्शनका लागि आउनुभएका नागाबाबालगायत साधुसन्तलाई मङ्गलबार दानदक्षिणासहित बिदाइ गरिएको छ । महाशिवरात्रिको अवसरमा भारतलगायत विभिन्न ठाउँबाट फागुन कृष्ण एकादशीका दिन पशुपतिमा आएका साधुसन्तलाई गुठी संस्थान र पशुपति क्षेत्र विकास कोषले फागुन कृष्ण औँसीका दिन बिदाइ गर्ने परम्परा रहिआएको छ ।
साहित्यकार रामविनयलाई हृदयचन्द्र स्मृति सम्मान
साहित्यकार रामविनयलाई यस वर्षको हृदयचन्द्र स्मृति सम्मान प्रदान गरिएको छ । यहाँ आयोजित कार्यक्रममा हृदयचन्द्रसिंह प्रधानको १११ अौँ जन्मजयन्तीका अवसरमा साहित्य सदन नेपालको आयोजनामा सो सम्मान उहाँलाई प्रदान गरिएको हो ।
फिल्म ‘लालिमा’ को पहिलो गीत सार्वजनिक
आगामी फागुन २९ गतेलाई प्रदर्शन मिति तोकिएको फिल्म ‘लालिमा’ को पहिलो गीत ‘तिमीलाई माया गर्छु’ सार्वजनिक भएको छ ।
ब्रह्माण्ड र अध्यात्मको सङ्गम ‘आकाश : दी कस्मिक वन्डर’
ब्रह्माण्डमा ऊर्जाको रहस्यमयी हलचलबारे सचित्र व्याख्या गर्ने निक्कै दुर्लभ र चाखलाग्दो चित्रकलाको प्रदर्शनी राजधानीको ग्यालरी १०८ मा भइरहेको छ । ७८ वर्षीय अध्यात्म, ध्यानका अभ्यासकर्ता कलाकार जिमी थापाले ध्यान गर्दा अनुभव गर्नुभएको पृथ्वी, सूर्य, चन्द्रमा, तारा र नवग्रहका अवस्थाले सिर्जना गर्ने संयोगलाई क्यानभासमा उतार्नुभएको छ । उहाँले गत भदौ २३ र २४ गते नेपालमा भएको जेनजी आन्दोलनको पूर्वाभासलाई समेत चित्रमा कोर्नुभएको छ ।
नवग्रह मन्दिरमा पशुपतिको प्रस्तुति
अर्जुनचौपारीमा रहेको नेपालकै पहिलो नवग्रह मन्दिरमा महाशिवरात्रिमा कलाकार पशुपति शर्माले भक्तजनलाई मनोरञ्जन प्रदान गर्नुभएको छ । पालिकाको आयोजनामा आयोजना गरिएको अन्तरमावि भजन प्रतियोगितामा शर्माले दर्शकलाई आफ्ना भजन गाएर नवग्रह आउनुभएका भक्तजनलाई मनोरञ्जन प्रदान गर्नुका साथै नचाउनु भएको हो । अर्जुन चौपारी–१ को नवग्रह मन्दिरमा शर्माले भगवान्को नाममा तीन ताल बजे खैँजडी..., मलाई बगाउला कि फूल बगाउने नदीले..., जाउँला वैकुण्डमा नाच्दै गाउँदै बजाउँदै..., खोइ बाटो खनेको स्वर्ग जाने भनेको..., परौँला चरणमा भगवान्को शरणमा... लगायतका भजन गाउनुभएको थियो ।
