संविधानको प्रभावकारी कार्यान्वयन, सुशासन, समुन्नति, आर्थिक विकास, पारदर्शी सेवा प्रवाह र समग्र रूपान्तरणको मूल मुद्दाकेन्द्रित प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको उल्लास देशैभर छाएको छ । सुशासन, रोजगारी र जवाफदेही नेतृत्वका पक्षमा भएको भदौ २३ र २४ गतेको नवयुवा (जेनजी) पुस्ताको आन्दोलनको कार्यादेश अनुसार बिहीबार (आज) देशका १६५ वटै निर्वाचन क्षेत्रमा प्रतिनिधि सभा सदस्य पदका लागि मतदान हुँदै छ ।
संविधानको प्रभावकारी कार्यान्वयन र प्राप्त उपलब्धि रक्षा, सुशासन र आर्थिक रूपान्तरणका लागि प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा मतदान गर्न शनिबारदेखि छ दिन बाँकी छ । भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी आन्दोलनमा नवयुवाले उठाएका मुद्दा सम्बोधनसँगै देशलाई अग्रगामी रूपान्तरणतर्फ अघि बढाउने कार्यभार पूरा गर्न ताजा जनादेशका लागि नागरिकले मतदान गर्ने भएका हुन् ।
काठमाडौँको कागेश्वरी मनोहरा वडा नं. ८ गोठाटारका राधेश्याम शर्मा भण्डारी भोट माग्न आउने उम्मेदवारलाई प्रश्न गर्नुहुन्छ, “मेलम्ची आयोजनाको खानेपानी कहिले आउँछ ?” उहाँको प्रश्न पूरा हुन नपाउँदै उम्मेवादहरूको जवाफ हुन्छ, “निर्वाचनमा विजयी भएपछि पहल गर्छु ।”
प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा मतदान गर्न शनिबारदेखि १२ दिन बाँकी रहँदा राजनीतिक विमर्श दुई धारमा विभाजित भएको छ । राजनीतिक दलका नेता कार्यकर्ता र सामाजिक सञ्जालमा हुने निर्वाचनसम्बन्धी बहस सिद्धान्त, नीति र अबको संसद्ले गर्नुपर्ने कामका सन्दर्भमा भन्दा पनि ‘पुराना’ कि ‘नयाँ’ दल भन्दै सामाजिक ध्रुवीकरण सिर्जना गर्ने खतरा देखिएको हो ।
नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले राज्य प्रणालीको पुनर्संरचना, शासकीय सुधार र आर्थिक विकासमार्फत देशलाई अग्रगामी रूपान्तरणतर्फ अघि बढाउने बताउनुभएको छ । कांग्रेसको प्रतिज्ञापत्रमा आधारित प्रश्नोत्तर ‘हाम्रो प्रतिज्ञा तपाईंको प्रश्न’ कार्यव्रmमलाई बिहीबार सम्बोधन गर्दै उहाँले राज्य सत्ता सञ्चालन गर्दा भएका सम्पूर्ण कमीकमजोरी सच्याएर देश रूपान्तरण गर्ने घोषणा गर्नुभएको हो ।
प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बिपी कोइरालाले भन्नुभएको छ, “देश भन्नुहोस् वा राष्ट्र, त्यो भूगोल मात्रै होइन, त्यो त यथार्थमा जनता हो र समाजको कुनै पनि वर्गले अन्याय अनुभव गरेसम्म राष्ट्रको जग बलियो हुँदैन ।”
सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल घोषणा भएको १७ वर्ष र संविधान सभाबाटै संविधान निर्माण भएको एक दशकभन्दा बढी हुँदा फागुन ७ गते अर्थात् आज राष्ट्रिय प्रजातन्त्र दिवस मनाइँदै छ ।
प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा मतदान गर्न १६ दिन बाँकी रहँदा राजनीतिक दल र स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूले प्रचारप्रसार कार्यक्रम तीव्र बनाएका छन् । निर्वाचन आयोगले सोमबारदेखि फागुन १८ गतेसम्म निर्वाचनलाई दृष्टिगत गरी बृहत् जनसभा आयोजना गर्न खुला गरेपछि औपचारिक रूपमा देश निर्वाचनमय हुने भएको हो ।
हरेक वर्ष झैँ यस पटक पनि भारतको उत्तर प्रदेशस्थित वाराणसीका रुद्रेश्वर गिरी पैदल यात्रा गरेरै काठमाडौँ आइपुग्नुभयो । महाशिवरात्रि पर्वमा आराध्यदेव भगवान् पशुपतिनाथ मन्दिरमा पूजाआराधना गर्नका लागि उहाँ नौ दिन पैदल यात्रा गरेर काठमाडौँ आइपुग्नुभएको हो ।
बौद्धिक एवं प्रबुद्ध क्षेत्रले राजनीतिक दलका नीति र देश निर्माण, रूपान्तरणको कार्यदिशामा प्रश्न उठाउँदै गर्दा राजनीतिक दलका नेताहरूले नीतिमाथि बहस गर्ने प्रस्ट पारेका छन् । प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनको प्रचारप्रसार क्रममा ‘प्रधानमन्त्री को बन्ने’ भन्ने बहस सामाजिक सञ्जालको केन्द्रमा रहँदा दलका नेताले नेतृत्व निर्वाचनपछि तय हुने भएकाले अहिले नीतिमै विमर्श केन्द्रित हुनुपर्ने र गर्ने प्रस्ट पारेका हुन् ।
प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन प्रचारप्रसारमा सामाजिक सञ्जालमा ‘प्रधानमन्त्री को बन्ने’ विषयले बढी चर्चा पाउँदा नवीनतम राजनीतिक मुद्दा ओझेलमा परेका छन् । राजनीतिक दल र स्वतन्त्र
संविधान घोषणापछि हरेक १० वर्षमा कार्यान्वयनको समीक्षामार्फत पुनरवलोकन र संशोधनको संवैधानिक अभ्यास छ । २०७२ असोजमा नेपालको संविधान जारी भएको एक दशकपछि कार्यान्वयनबारे आमविमर्श प्रारम्भ भएकै छ । नेपाल कानुन आयोगले संविधानमा सुधार र पुनरवलोकनका लागि अध्ययन कार्य थालनी गरेको छ ।
नेपालमा सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनापछि देशको कार्यकारी नेतृत्व समालेका तीन जना शीर्ष नेता प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा तीन भिन्न निर्वाचन क्षेत्रबाट प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका छन् । फागुन २१ गतेका लागि तय भएको प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा कम्युनिस्ट पृष्ठभूमिका तीन पूर्वप्रधानमन्त्रीले उम्मेदवारी दिएर प्रचारप्रसारमा होमिएका हुन् ।
राजकीय सत्ता र राजनीतिक सत्तामा पटक पटक महत्वपूर्ण जिम्मेवारी समालिसकेका प्रभावशाली नेताबिचको प्रतिस्पर्धा काठमाडौँ क्षेत्र नं. ५ मा निर्वाचनको सरगर्मी निकै रोचक हुँदै छ । पूर्वउपप्रधानमन्त्री, पूर्वमन्त्रीदेखि पार्टीको नेतृत्व गरिसकेका अनुभवी नेतासँगै जेनजी पुस्ता प्रतिस्पर्धामा उत्रँदा यस क्षेत्रमा प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन परिणामबारे चासो र बहस तीव्र भएको छ ।
जेनजी आन्दोलनपछि गठित प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की नेतृत्वको सरकारले फागुन २१ गतेको प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन सफल बनाउन अर्जुनदृष्टि लगाएर काम गरिरहेको छ । परिवर्तित राजनीतिक सन्दर्भमा निर्वाचन गराउने मुख्य दायित्व पाएको सरकारले भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी आन्दोलनमा उठेका मुद्दालाई सम्बोधन गर्दै देशलाई निर्वाचनतर्फ लैजान दृढ सङ्कल्पित भएर काम अगाडि बढाएको हो ।