सानो माछाको कथा
समुद्रको शान्त र सुन्दर भागमा माछाको एउटा परिवार बस्थ्यो । उनीहरूको परिवारमा तीन जना सदस्य थिए । परिवारमा आमा माछा, बुवा माछा र उनीहरूको सानो बाबु माछा थियो । परिवार सुखी र खुसी थियो । सानो माछा निकै चञ्चल र जिज्ञासु स्वभावको थियो । ऊ आफ्ना साथीसँग लुकाछिपी खेल्न, कहिले माथि त कहिले गहिराइमा पौडिन धेरै रमाउँथ्यो । ऊ एक दिन खेल्दाखेल्दै घरबाट अलि टाढा पुग्यो । ऊ अचानक ए
राजाको माले साँढे
राजा रणबहादुर शाह सन्काहा स्वभावका थिए । उनका पालामा अहिलेको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भएको ठाउँमा सरकारी गोठ थियो । त्यस गोठमा धेरै गाई र साँढे पालिएका थिए । ती साँढेमध्ये एउटा सबैभन्दा अजङ्गको थियो । त्यसको नाम माले साँढे राखिएको थियो । राजा रणबहादुर शाह त्यस माले साँढेका परम् भक्त थिए । राजाले माले साँढेलाई तपाईं भनेर सम्बोधन गर्थे । राजाले साँढेलाई तपाईंनेर आदर गरेपछि गोठालाले त ‘हजुर सरकार’ भन्नै प¥यो ।
फेरि त्यस्तो दिन नआओस्
विसं २०८२ भदौ २३ र २४ गते जेनजी आन्दोलन अविष्मरणीय घटनाका रूपमा रहेको छ । त्यो आन्दोलन विरोध प्रदर्शन मात्र नभई नेपाली विद्यार्थी तथा युवाको चेतना र मानसिकतामा आएको ठुलो परिवर्तनको सङ्केत पनि हो । नेपाल सरकारले २०८२ भदौ १७ गते सबै सामाजिक सञ्जालमा प्रतिबन्ध लगाउँदाको परिणाम थियो त्यो आन्दोलन । जेनजी आन्दोलन काठमाडौँको माइतीघरबाट सुरु भएको थियो । त्यस क्रममा ७० भन्दा बढी यु
आन्दोलनको जगमा आमनिर्वाचन
भाइबहिनीहरू, मुलुकमा नयाँ प्रधानमन्त्री छान्नका लागि २०८२ फागुन २१ गते आमनिर्वाचन हुँदै छ । यसलाई प्रतिनिधि सभा सदस्यको निर्वाचन भनिन्छ । नेपालको संविधानले व्यवस्था गरेबमोजिम सङ्घमा दुई वटा सभा छन्– राष्ट्रिय सभा र प्रतिनिधि सभा । राष्ट्रिय सभालाई माथिल्लो सदन पनि भनिन्छ । प्रतिनिधि सभालाई तल्लो सदन भनिन्छ । सदनलाई सभा पनि भनिन्छ ।
लोकतन्त्रको उच्चतम अभ्यास निर्वाचन
भाइबहिनीहरूलाई निर्वाचनका बारेमा अलिक कमै जानकारी हुने गर्दछ । निर्वाचनलाई जनबोलीको भाषामा चुनाव पनि भनिन्छ । विद्यार्थी जीवनमा पनि चुनावको अभ्यास कुनै न कुनै रूपमा गर्ने गरेका हुन्छौँ तर पनि विद्यार्थीलाई चुनाव रुचिको विषय रहेको पाइँदैन । उमेर बढदै जाँदा र क्याम्पसको विद्यार्थी बन्दासम्म त चुनाव हरेक विद्यार्थीको अग्रचासोका विषयवस्तु बनिसकेको हुन्छ । क्याम्पसमा हुने स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनको चुनाव सामाजिक नेतृत्व क्षमता विकास गर्ने प्रतिस्पर्धाको अभ्यास हो । विद्यालयमा हुने अतिरिक्त क्रियाकलापसम्बन्धीका प्रतिस्पर्धा, स
बिदामा सौराहा सफारी
हाम्रो जीवनमा यात्राले विशेष स्थान राख्दो रहेछ । यात्राबाट नयाँ ठाउँ घुम्न, हेर्न, त्यहाँका बारेमा थाहा पाउन, नयाँ संस्कार सिक्न र नयाँ अनुभव पाउन सकिन्छ । म पनि तिहारको बिदामा सपरिवारसाथ काठमाडौँबाट चितवनको प्रसिद्ध पर्यटकीय स्थल सौराहा घुम्न गएँ ।
हाइकिङको मज्जा
मलाई लाग्छ– जीवनका केही क्षण यस्ता हुन्छन्, जसलाई सम्झन न कुनै पुरस्कार न त विशेष कारण नै चाहिन्छ । त्यस्तो क्षण केवल मनले चाहन्छ र आत्माले सम्झनामा सजाएर राख्छ । यसै सन्दर्भमा मेरो विद्यार्थी जीवनमा पनि एउटा यस्तो अनुपम दिन रह्यो, जसलाई आज म उल्लेख गर्दै छु । त्यो हो– मालीगाउँ र डोलेश्वरको पदयात्रा । विद्यालयले आयोजना गरेको त्यो
यस कारण म किताब पढ्छु
साथीहरू, तपाईं विद्यालयको किताबबाहेक अरू किताब कति पढ्नुहुन्छ ? अनि कस्ता किताब पढ्न मन पर्छ ? विद्यालयको किताब पढ्न मन लाग्छ कि कथा, कविता, बालपत्रिका ? कस्ता किताब पढ्न जाँगर चल्छ ? कस्ता किताब पढ्न अल्छी लाग्छ त ? मलाई सोध्नुहुन्छ भने ‘मुना’ मासिक बालपत्रिका, चित्रकथाका किताब तथा छोटा छोटा कथाका किताब पढ्न मन पर्छ । सुरुमा म किताब प
अविष्मरणीय यात्रा
गएको वर्ष पुसमा जाडो बिदा भएको भोलिपल्ट गाउँ जाने उत्सुकताका साथ म बिहानै उठेँ । झोलामा कपडा राख्न थालेँ । घरमा सबै जनाले आआफ्नो सामान तयार गरिसक्नुभएको थियो । बाबा, आमा, दिदी, दाइ र म गाउँ जान लागेका थियौँ । हामी सबै ट्याक्सी चढेर जोरपाटी पुग्यौँ र रामेछाप जाने बस चढ्यौँ । गाडीमा रमाइलो गीत बजिरहेको थियो । बाहिरका खोला, जङ्गल जस्ता रमाइला दृश्य हेर्दै र गीतसँगै रमाउँदै आनन्द लियौँ । गाडीभित्र अमिलो, पिरो, चकलेट खाँदै बाहिर हेर्दै गर्दा खाना खाने ठाउँ आइपुगेको पत्तै भएन । हामी सबैले खाना खायौँ ।
हिउँदे छुट्टीको योजना
हाम्रो विद्यालयमा हरेक वर्ष पुसको अन्तिम सातादेखि माघको दोस्रो सातासम्म जाडो बिदा हुने गर्दछ । आफ्नो घर छोडेर काठमाडौँ आएर बसेका हामी जस्तालाई लामो समय बिदा भएपछि आफ्नै गाउँतिर घुम्न जाउँ जाउँ लागिहाल्छ ।
जाडो बिदाको उपयोग
“पहिला पहिला काठमाडौँमा निकै जाडो हुन्थ्यो नि ! बर्सैभरि लामखुट्टे देखा पर्दैनथे,” आमाले भन्ने गर्नुहुन्छ । आमाको कुरा सुन्दा मलाई अनौठो लाग्छ । पुस–माघमा काठमाडौँ वरपरका डाँडामा पर्याप्त हिउँ पर्ने गरेको पनि आमाले सुनाउनुहुन्छ । आमाले भन्नुभएको जस्तो मैले त काठमाडौँमा कहिल्यै पनि हिउँ देख्न पाएकी छैन ।
नयाँ फूल
शनिबारको बिहानी । विद्यालय पनि बिदा थियो । आँगनछेउको सानो बगैँचामा सयपत्री, लालुपाते र चमेलीका फूल घामसँगै खेल्दै थिए । हजुरबुवा लट्ठी समाएर बगैँचा हेर्न निस्कनुभयो । विद्यालय पढ्ने नाति पनि टुप्लुक्क आइपुगे । उनी हजुरबुवाको पछि लागे ।
शैक्षिक स्मरण
तन्नेरी अवस्थामा मैले अमेरिकाको मेसिगन स्टेट विश्वविद्यालयमा अध्ययन गर्ने अवसर पाएको थिएँ । त्यो बेलाको सम्झना स्मरण गर्न चाहन्छु । एक पटक स्कुल अवलोकन कार्यमा समावेश हुने अवसर जु¥यो ।
धर्तीको स्वर्ग रारा
भाइबहिनीहरू, तपाईंहरूले राराको नाम पक्कै सुनेको हुनु पर्छ । रारालाई धर्तीको स्वर्ग भनेर पनि चिनिन्छ । धार्मिक मान्यता अनुसार नेपालमा विभिन्न धाम छन् । वराहक्षेत्र, पशुपति क्षेत्र, मुक्तिनाथ क्षेत्र, रुरुक्षेत्र जस्तै छायानाथ क्षेत्र छ ।
मन्थरा
मन्थरा रामायणकी एक नारी पात्र हुन् । वाल्मीकि रामायणको अयोध्या काण्डको नवौँ सर्गमा मन्थराका बारेमा चर्चा छ । यिनी कैकेयीका काकाकी छोरी थिइन् भनिन्छ । कैकेयी केकय देशका राना अश्वपति र उनकी पत्नी शुभलक्षणाकी छोरी थिइन् ।