गोरखापत्र अनलाइन
एक वर्षअगावै योजना सम्पन्न
ठेकेदारको ढिलासुस्ती र लापरबाहीका कारण विकास निर्माणका योजना वर्षौंदेखि अलपत्र परेका समाचार धेरै आउने गर्छन् तर यहाँको एक सडक योजना भने लक्ष्यभन्दा एक वर्षअगावै सम्पन्न भएको छ । दुई वर्षको ठेक्का अवधि भएको बेनी–गलेश्वर सडक आयोजनाका ठेकेदारले एक वर्षमै निर्माण काम सम्पन्न गरेपछि ठेकेदारले प्रशंसा पाएका छन् । छिटो छरितो र राम्रो काम गरेको भन्दै स्थानीयले ठेकेदारलाई सम्मान गरेका छन् ।
संरक्षण नहुँदा कुरूप बन्यो ताल
सदरमुकामको छेउमै रहेको मनमोहक मानिने टरुवा ताल अहिले संरक्षणको अभावमा कुरूप बन्दै गएको छ । कावासोती नगरपालिका–७ र ८ को सङ्गममा रहेको टरुवा तालको संरक्षणमा बेवास्ता हुन थालेपछि अहिले झाडीले तालको सौन्दर्य नै लोप हुने अवस्था आएको हो । कावासोती–७ का स्थानीय हरिलाल महतो थारूले सदरमुकाम कावासोतीमा रहेको एक मात्र टरुवा ताललाई पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न यहाँका स्थानीय र सरकारी निकायले समेत चासो दिएका छैनन् । दुई वर्षअघि केही काम भए पनि अहिले भने काम शून्य हुँदै जान थालेको छ ।
उजुरी दिन प्रहरीकहाँ पुग्नु नपर्ने
अबदेखि कोही कसैलाई अन्याय भएमा प्रहरी चौकीसम्म पुग्नुपर्ने झन्झट हट्ने भएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय कालीकोटले ‘क्युआर कोड स्क्यान’ बाटै प्रहरीमा उजुरी गर्न मिल्ने व्यवस्था मिलाएपछि त्यो झन्झट हटेको हो । प्रहरी कार्यालयले उजुरी प्रक्रियालाई प्रभावकारी बनाउन डिजिटल तरिकाले उजुरी दिन सकिने व्यवस्था मिलाएको छ । स्थानीय नागरिकले गुनासो र उजुरीका लागि प्रहरी कार्यालय धाउनुपर्ने बाध्यताको पनि अन्त्य भएको छ ।
कर्णालीका चौबिस प्रतिशत नागरिक निरक्षर
कर्णालीमा सामुदायिक सिकाइ केन्द्रमार्फत ‘जीवनपर्यन्त सिकाइ’ कार्यक्रम सुरु गरिएको छ । यो कार्यक्रम सङ्घीयतापछि ओझेलमा परेको अनौपचारिक तथा आजीवन शिक्षालाई ब्युँताउनका लागि हो । जिल्लाको ७९ वटै पालिकामा जीवनभर सिक्न सक्ने र समाजमा भइरहेको विकाससँग घुलमिल हुँदै अगाडि बढ्नका लागि यो सिकाइलाई जोड दिइएको जनाइएको छ । अनौपचारिक शिक्षा तथा आजीवन सिकाइबारे नीति तथा कार्यक्रम र भावी कार्यदिशा तय गरिएको शिक्षा तथा मानव स्रोत विकास केन्द्रले जनाएको छ ।
कसैको भागमा दालभात कसैको पुरपुरोमा हात
शिक्षकले तलबबाहेक पाउने थप सुविधा भनेको घरनजिकको विद्यालयमा अध्यापनको मौका मात्रै हो तर अङ्ग्रेजी विषय पढाउने शिक्षक गणेशदत्त पाण्डेयको जीवनमा भने यो सुविधा कहिल्यै लागु भएन । उहाँ झिसमिसेमै उठेर विगत २७ वर्षदेखि दैनिक दुई घण्टा पैदल हिँडेर विद्यालय जान बाध्य हुनुहुन्छ । दशरथचन्द नगरपालिका–४, जरगौँका पाण्डेय ४, ५ र ८ नम्बर वडाका आधा दर्जन विद्यालय छिचोलेर दशरथचन्द नगरपालिका–१०, बाराकोटास्थित दानेश्वर माविमा पुग्नुहुन्छ ।
वन फँडानीले मुहान सुक्यो
जिल्लाको सबैभन्दा अग्लो पहाडी क्षेत्रको घना जङ्गल फँडानीको चपेटामा छ । सामुदायिक वन अन्धाधुन्ध रूपमा स्थानीयले फँडानी गर्दा खानेपानीको मुहान सुकेका छन् । वन फँडानी कार्यप्रति सामुदायिक वन उपभोक्ता समिति पदाधिकारी र डिभिजन वन कार्यालयका कर्मचारी चुपचाप बसेका छन् । अमरगढी नगरपालिका–६ र ७ को डडेलधुरा–बैतडी जोड्ने महाकाली राजमार्गको भालुमारे सडकखण्डसँग जोडिएको यो वन फँडानीको चपेटामा छ ।
कालीगण्डकी कोरिडोर : नागढुङ्गा–काभ्रे खण्डको काम सुरु
राष्ट्रिय गौरवको कालीगण्डकी कोरिडोर, बेनी–जोमसोम–कोरला सडक योजनाअन्तर्गत म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिकाको नागढुङ्गादेखि काभ्रे खण्डमा चार वर्षपछि सडक निर्माण पुनः प्रारम्भ भएको छ ।
इलाम गोल्डकपका लागि धमाधम अस्थायी प्यारापेट बन्दै
इलाम फुटबल खेलका लागि उर्वर भूमि मानिन्छ । लोकबन्दु गुरुङ, छिरिङ गुरुङ, नवयुग श्रेष्ठजस्ता राष्ट्रिय खेलाडीहरूको जन्मभूमि हो इलाम तर जिल्लामा कतै पनि पक्की प्यारापेटसहितका स्तरीय खेलमैदान छैनन् ।
फोहोरबाट मल र ग्यास
कैलालीको धनगढीमा कुहिने फोहोरबाट खाना पकाउन सकिने ग्यास उत्पादन गरिँदै छ । धनगढी उपमहानगरपालिका–२ मा बायो प्लान्ट स्थापना गरी फोहोरबाट कम्प्रेस नेचुरल ग्यास (सिएनजी) उत्पादन गर्न थालिएको हो । यसलाई बायो मिथेन ग्यास भन्ने गरिन्छ । वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्धन केन्द्र, धनगढी उपमहानगरपालिका र देव तालिम केन्द्रको लगानीमा प्लान्ट निर्माण गरिएको छ । यसलाई २० वर्षसम्म सञ्चालनको अधिकार भने देव तालिम केन्द्रले पाएको छ ।
प्रादेशिक अस्पतालको शय्या वृद्धि
बागमती प्रदेश सरकारले मातहतका अस्पतालमा शय्या सङ्ख्या तीन गुणाभन्दा बढीले वृद्धि गरेको छ । स्वास्थ्यमाथिको नागरिकको पहुँच वृद्धि गर्ने योजनासहित प्रादेशिक अस्पतालमा विगतको स्वीकृत शय्यामा तीन गुणाभन्दा बढीले थप गरिएको हो । प्रदेश मातहतका १३ वटा प्रादेशिक अस्पतालमा गरी यसअघि स्वीकृत शय्या सङ्ख्या ३८५ रहेकोमा वृद्धि गरी हाल स्वीकृत शय्या एक हजार २७५ पु¥याइएको छ । बागमती प्रदेशका स्वास्थ्यमन्त्री उत्तम जोशीले प्रादेशिक अस्पतालको स्तरोन्नति शय्याममा अस्पतालको शय्या थप गरिएको जानकारी दिनुभयो ।
राङराङथलीमा तिलक पोखरी
थामी जातिको उद्गम थलो मानिएको दोलखाको भीमेश्वर नगरपालिका–१, सुस्पामा थामी सङ्ग्रहालयका केही संरचना निर्माण गरिएका छन् । राङराङथली निर्माण थालिएको थामी सङ्ग्रहालय वरपर गोलाकारमा तिलक पोखरीलगायतका संरचना निर्माण गरिएको छ । नगरका पूर्वाधार विकास तथा वातावरण व्यवस्थापन प्रमुख इन्जिनियर सुरेश राउतका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७५/७६ मा ३२ लाख ८८ हजार, २०७६/७७ मा ३० लाख र २०७७/७८ मा ७५ लाख गरी कुल एक करोड ३७ लाख रुपियाँको लगानीमा गोलाकारको तिलक पोखरी, पुल, खानेपानी, सडक, पिकनिक स्पोर्टलगायतका संरचना निर्माण भएका छन् । ओझेलमा परेको प्राचीन एवं ऐतिहासिकसमेत रहेको राङराङथलीको प्रचारप्रसार गरी पर्यटकमैत्री बनाउन गोडर खोला र गुम्फा आपोको बिच भागमा यो पोखरी तयार भएको छ । यो पोखरीले त्यहाँ पुग्ने सबैलाई लोभ्याउने गरेको छ ।
बिपी मार्गमा विद्युतीय रिचार्ज स्टेसन बढ्दै
बनेपा–सिन्धुली–बर्दीबास बिपी राजमार्गमा विद्युतीय रिचार्ज स्टेसन बढ्दै गएको छ । पूर्वी नेपालको तराईका जिल्लालाई छोटो दुरीमा राजधानी काठमाडौँसँग जोड्ने बिपी राजमार्गमा पछिल्लो समय वातावरणमैत्री विद्युतीय सवारीसाधनको सङ्ख्या बढेसँगै रिचार्ज स्टेसन बढ्दै गएको हो । १६० किलोमिटर लम्बाइको उक्त राजमार्गमा विद्युतीय सवारीसाधन रिचार्ज गर्ने स्टेसन तीन वर्षअघिसम्म तीन ठाउँमा मात्रै थियो । अहिले झन्डै डेढ दर्जन स्थानमा रिचार्ज स्टेसन स्थापना गरिएको छ । सो राजमार्गमा रिचार्ज स्टेसन बढेसँगै सवारीसाधन रिचार्ज गर्न सुविधा पुगेको व्यवसायी बताउँछन् ।
बालकुमारी घटनाको पीडा
केही वर्षयता मुलुकको ठुलो जनशक्ति वैदेशिक रोजगारीका लागि विभिन्न मुलुकमा जाने क्रम निरन्तर चलिरहेको छ । सामथ्र्य र पहुँच अनुसारका मुलुकमा गएर पसिना बगाएर उनीहरूले पठाएको धनले परिवारको पालनपोषण गर्ने मात्र नभई देशको अर्थतन्त्रमा समेत भरथेग पुगिरहेको छ । विश्व अर्थतन्त्रमा देखिएको विषम परिस्थितिका बाबजुद मुलुकको अर्थतन्त्र धरमर नहुनुका पछाडि रेमिट्यान्स पनि मुख्य आधार भएको आर्थिक विश्लेषकको भनाइलाई नकार्न सकिन्न । वैदेशिक रोजगार कम्प
राष्ट्रिय सभा निर्वाचन प्रक्रिया
नेपालको संविधानको भाग ८ धारा ८३ मा सङ्घीय व्यवस्थापिकासम्बन्धी व्यवस्था छ । जस अनुसार प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभा नामका दुई सदनसहितको सङ्घीय व्यवस्थापिका हुने र जसलाई सङ्घीय संसद् भनिन्छ । गत वर्ष सम्पन्न प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन, २०७९ बाट प्रतिनिधि सभा गठन भई सो सभाले आफ्नो कार्य गरिरहेको छ । प्रतिनिधि सभाको अवधि संविधानबमोजिम अगावै विघटन भएकोमा बाहेक पाँच वर्षको हुने छ भने राष्ट्रिय सभा एक स्थायी सदन हुने संवैधानिक व्यवस्था
डिजिटल मिडियाको सैद्धान्तिक आधार
मानव समाजमा सूचना सम्प्रेषण र उपभोग हुने तरिकामा क्रान्ति नै आएको छ । सूचनाको प्रकृति, गुणस्तर, विविधता, समावेशिता, वस्तुनिष्ठता जस्ता गुणमा मनग्य विकास गर्न भने अझै निकै मेहनत गर्नुपर्ने छ । आमसञ्चारका माध्यमले परम्परागत र डिजिटल दुवै प्रकारका मञ्च अँगाल्ने हुनाले विकसित बहुपक्षीय मिडिया परिदृश्यमा डिजिटल एवं सामाजिक मिडियाबाट सार्वजनिक हितमा पर्ने प्रभावप्रति समुचित ध्यान अपेक्षित हुन्छ नै ।
