पशुपतिनाथमा तान्त्रिक उपासना
कृष्णयजुर्वेदको तैत्तिरीय शाखाका अतिविशिष्टतम् उपासना पद्धतिका साथै तन्त्रशास्त्रका अत्यन्त रहस्यमय मन्त्र, यन्त्र र पूजाविधानद्वारा उपास्य रहने भगवान् श्री पशुपतिनाथको पूजा पद्धतिमा निगमागमको मिश्रमार्गको प्रयोग हुने गरेको छ । यसप्रकारको पूजाविधानमा अत्यन्त गुढ शास्त्रीय दर्शन, जटिलतम साधना पक्ष र वैज्ञानिक वैशिष्ट्य अन्तर्निहित रहेको छ । यसरी सम्पादन गरिने पूजाको वैशिष्ट्य र गाम्भीर्यले नै राष्ट्रदेवको शास्त्रीय र लौकिक महत्वबारेमा थप विषयबोध गराउँछ ।
![कविजीको मृत्यु [कथा]](https://gorkhapatraonline.com/storage/media/339974/conversions/32-original-thumb.jpg)
कविजीको मृत्यु [कथा]
मसँग छ– एउटा कवितासङ्ग्रहको किताब । बर्सौंअघि प्राप्त गरेको । कवितासङ्ग्रहको नाम छ– समयका घोडाहरू । यसको आवरण बहुतै कलात्मक छ । एउटा मैमत्त बलवान् घोडा बेतोडले हरियो चौरमा दौडिरहेछ । चौरमा बसेर चित्रकार चित्र कोरिइरहेछ । भुइँमा छरिएका चित्रलाई क्रूर टापले बीभत्स रूपमा कुल्चिइरहेछ । यसभित्रका कविताहरू कति बुलन्द, शक्तिशाली छ भन्ने कुरा आवरणबाटै थाहा हुन्छ । कविले कवितालाई सिँगार्न कुनै कसर बाँकी राखेका छैनन् । सारा कला खन्याएका छन् । कविता जति पढ्यो उति पढौँ पढौँ लाग्ने छ । जब जब यी सङ्ग्रहभित्रका कविताहरू पढ्छु तब मन, मस्तिष्कमा
आस्था रोपेपछि (कविता)
सिमलका रङ्गीन भुवाहरू झैँ सपना बुनेर पुतली खेल र चङ्गा खेलसँगै रङ्गिने मन आज स्वाभिमानको सिंहासनमा अडिग रहेर उत्सर्ग आरोहणमा रमाउने गर्छ
गीत
बार्दलीमा मेरो जून झल्मलाएको छ एकै झल्को देख्न मन चल्मलाएको छ बार्दलीमा मेरो जून झल्मलाएको छ
आमा : माया... (कविता)
छोएर कहाँ अनुभूत हुन्छिन् र आमा, झर्केर आफू, कहाँ झर्किन्छिन् र आमा ?
अंशियारभित्रका अंशियार
कविताभित्रको एउटा विशेष विधा हो– गीत । जसको सम्बन्ध सङ्गीतसित बढी घनिष्ट रहन्छ । गायन नै गीतको मूल धर्म हो । गीतसङ्गीतमा गुन्जिँदा हरेक मान्छेको मन छुन्छ । छोटो, सरल भाषा, एउटै मनस्थितिको चित्रण, आख्यानविहीन रचना हो– गीत । यो लेख्न सहज छैन । गीत रहरले लेखिँदैन । गीत लेख्न खास क्षमता चाहिन्छ । संवेदनशील भावना चाहिन्छ । वास्तवमा गीत गाउनकै लागि लेखिन्छ
हावामा पैसा
लक्ष्मी चन्चलाश्री हुन्छिन् अर्थात् ऐश्वर्यकी देवी एकै ठाउँ बस्दिनन् भनिन्छ । एकसे एक अर्थशास्त्री भएको अनि उहाँहरू सबै डलरको पहाडमुनि (डलर थुप्रियो, अब के गर्ने ? भन्ने किसिमका चित्रविचित्र समाचारहरू आइरहेको परिप्रेक्ष्यमा) राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई गति दिन खाइनखाई खटिइरहेको यस देशको यस कालखण्डमा अकिञ्चनले उपरोक्त विषयमा धेरै बोल्नु र लेख्नु मनासिब नहोला किन भने ऊसमेत सम्बद्ध निजी सञ्चारक्षेत्र हरितन्नम अवस्थामा छ त्यहाँ र
समयले सुमसुम्याएका डायरीका पाना
कामविशेषले पुरानो दराज खोल्दै छु । नत्र त म प्रायः यो दराज खोल्दै खोल्दिनँ । पुराना कागजपत्र, मेरा जीवनभरका प्रमाणपत्र यो दराजमा थन्किएर रहेका छन् । अब मलाई मेरो प्रमाणपत्रको कुनै आवश्यकतै छैन । अवकाश जीवनमा प्रमाणपत्रको महìव खासै नहुँदो रहेछ । तर आज यो दराज खोलेकी छु । खोल्दै जाँदा कागज हेर्दै जान्छु । आफ्ना प्रमाणपत्र एक/एक गरेर हेर्छु । मलाई आज खासै चाख लाग्दैन ती प्रमाणपत्रमा । एउटा डायरी पाउँछु । जहाँ जाँदा पनि एउटा डायरी, कलम लि
सुसेली हाल्दै गोसाइँकुण्ड र गङ्गा दशहरा
गोसाइँकुण्डमा सर्वप्रथम विसं १५०४ मा श्री श्री जय यक्षमल्लदेव ठाकुर र श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहबाट नुवाकोट विजयपश्चात् विसं १८०१ मा स्नान भएको इतिहासमा पाइन्छ । सुगौली सन्धिबाट छट्पटिँदै अमरसिंह थापाले देहत्याग गरेको पवित्र धार्मिक स्थान नीलकण्ठ गोसाइँकुण्ड र दशहरा स्नान गर्ने अवसर जु¥यो ।
जोगिरा सररर
किनका के हाथ कनक पिचकारी, किनका के हाथ अबिर झोरी ? रामजी के हाथ मे कनक पिचकारी, सियाजी के हाथ अबिर झोरी !
नेपाली संस्कृतिमा भैरवको स्थान
भैरव शब्दको अर्थ भयानक, डरलाग्दो भन्ने बुझिन्छ । भैरवसँग काल पनि डराउँछ, त्यसैले काल भैरव भनियो भनिन्छ । भैरव हेर्दा डरलाग्दो, भयानक अनुहार, डर, त्रासको रक्षा र न्यायका देवता मानिन्छ । विशेष गरी भैरवको मुकुण्डो कालो र गाढा निलो बढी देखिन्छ । रातो, सेतो, पहेँलो र फिक्का निलो आकासे रङको प्रयोगमा पनि देखिन्छन् । खास गरी भैरवको मूर्तिमा कानदेखि गला
![प्रेसर कुकर [कथा]](https://gorkhapatraonline.com/storage/media/338533/conversions/story-original-thumb.jpg)
प्रेसर कुकर [कथा]
तल, निकै तल चर्को सुस्साहटसाथ हतार गर्दै कुदिरहे झैँ लाग्थ्यो कर्णाली नदी । त्यही कर्णालीको भिर समातेर बसेको थियो– जोगमानको घर । भिर समातेर बसेको भए पनि पीर समालेर कर्णालीमा सेलाउन कहिल्यै सकेको थिएन त्यो मक्किएको घरले । घरको थोत्रो भित्तामा लेखिएको थियो, “नौलो जनवादी क्रान्ति जिन्दा
हरियो विद्रोह (कविता)
अल्छे, घामको पहेँलो सिक्का प्रकृतिको मृत्युघन्टी छामिरहेको छ वायुमण्डलको ओजोन तहको ज्वरो थर्मोमिटरमा नापिरहेको छ
दीर्घप्रेम (कविता)
मेरा परेलाहरूबाट आँसुको नदी बगिरहँदा मैले सोचेथेँ– यो दीर्घप्रेमको नमुना हो
मानसरोवरको रोमाञ्चक यात्रा
‘यात्रा भनेको गन्तव्यमा पुग्ने कुरा मात्र होइन, बाटोमा सिकिने अनेकौँ पाठको सँगालो पनि हो ।’ कैलाश मानसरोवर यात्रालाई यही एउटा वाक्यले ‘कैलाश कोरा’ पुस्तकको जन्म दिएको छ । यात्रा अवधिमा सङ्कलन गरिने जानकारी र सिकिने ज्ञानलाई समेट्न सकिए एउटा पुस्तक लेख्न सकिन्छ । नेपालबाट सडकमार्ग हुँदै गरिने कैलाश मानसरोवर यात्रा रोमाञ्चक रहे पनि थोरै कष्टकर छ । एक दशकअगाडिसम्म निकै कष्टकर रहेको तिब्बती क्षेत्रको यात्रा ब्रह्मपुत्र नदीमा निर्मित पुल र व्यवस्थित सडकले थोरै सहज बनाएको छ । लेखक राजेन्द्रमान डङ्गोलले हृदय
रारामा तैरिएको सम्भावना
मौसम चिसो थियो, गमगढीको सडक किनारमा केही ठाउँमा बरफ सिसा झैँ टल्किन्थ्यो । मुगुको आकाशमा माघ १ गते बिहान हलुका बादलसँगै सूर्यका किरण देखा परेका थिए । रारा घुम्न जाने योजना अघिल्लो दिन नै बनिसकेको र कार्यालय बिदाको मौकामा घुम्ने योजनामा खासै असर गरेन जाडोले । काठमाडौँबाट आएका पदमराज जोशी, नगेन्द्रप्रसाद भट्ट र गोकर्णप्रकाश भट्टसँगै म प
हेर्दै हिमाल घुमौँ नेपाल
नेपाल केवल एउटा देशको नाम मात्र होइन, यो प्रकृति, संस्कृति, इतिहास र सभ्यताको जीवन्त सङ्ग्रहालय हो । संसारको नक्सामा सानो देखिने नेपाल, वास्तविक अर्थमा हेर्दा विशाल विविधता र गहिरो पहिचान बोकेको मुलुक हो । पूर्वदेखि पश्चिमको किनारासम्म उत्तरमा अटल हिमाल उभिएका छन्, बिचमा हरिया पहाड एवं उपत्यका बसेका छन् । दक्षिणमा उर्वर तराई भूमि फराकिलो बनेर फैलिएको छ । यति सानो भूभागमा यस्तो भौगोलिक विविधता सायदै अन्यत्र पाइन्छ । भौगोलिक विविधता मात्र हैन यसैसँग जोडिएर देखापर्ने अनुपम प्राकृतिक, सामाजि
पोर्तुगलको पुरानो पुल टेक्दा
शरद ऋतुको पारिलो घाम लागिरहेछ । पोर्तुगलको उत्तरी क्षेत्रमा रहेको भियना दी कास्तेलो जिल्लाको एउटा सानो सहर पोन्त दी लिमामा उभिएको छु । नजिकै पवित्र र स्वच्छ लिमा नदी एटलान्टिक महासागरलाई भेट्न बगिरहेकी छन् । नदीमाथि हालिएको मध्यकालीन पुल इतिहासको साक्षी बनेर उभिरहेको छ । यो सानो सहरमा पाइलैपिच्छे जस्तो ऐतिहासिक धरोहरको दर्शन गर्ने अवसर पाएँ ।
अपूरो पात्रोले ‘स्वन्ति नखः’ मा भ्रम
नेवाः समुदायको नयाँ वर्ष ‘स्वन्ति नखः’ मा पर्छ अर्थात् तिहार पर्वसँगै नेपाल संवत् सुरु हुन्छ । यो संवत्लाई नेवार समुदायले अनुसरण गर्दै चाड, पर्व, संस्कृति र संस्कार अघि बढाउँदै आएको छ । नयाँ वर्षको
सुन्तलीमाई (कथा)
सुन्तली घरको आ“गनमा बिछ्याइएको गुन्द्रीमाथि पल्टिएकी थिइन् । उनको आङका कपडा रगतले भिजेका थिए । टहटह जूनको उज्यालोले सुन्तलीको शरीरभन्दा उनको आङमा लतपतिएका रगत र भुइँभरि
‘पानीको परेड’ मा समाजको मर्म
नेपाली साहित्यमा प्रतिष्ठित नाम हो– दिनेश अधिकारी । पाँच दशकदेखि गीत तथा कविता सिर्जनामा सव्रिmय दिनेश नेपाली साहित्यका चर्चित स्रष्टा हुनुहुन्छ । उहाँका अधिकांश सिर्जना विपन्न तथा सीमान्त
गजल
सुन्दा त लागिरहेछ है यो तिम्रो आफ्नै पो कथा जस्तो सुनायौ
मेरो एउटा साथी छ (कविता)
मेरो एउटा साथी छ
आमा (कविता)
कक्षाकोठाको कालोपाटीमा मास्टरले लेख्दै गर्दा भाँचिएर भुइँमा झ
छेपारे जुँगा
जुँगाका बारेमा धेरैले धेरै कुरा लेखे । जुँगा पाल्ने महापुरुष हुन् वा अन्य पुरुष, जुँगा सबैको हुन्छ । फरक यति हो कि कसैको मुसे, बिराले, बाघे, ठोसे हुन्छन् । कसैको तिलचामले, खैरे कैले पनि हुन्छन् तर मैले
