२०३६ साल सडक कविता अनि कवि
विसं २०३६ को विद्यार्थी आन्दोलन नेपालको राजनीतिक इतिहासमा एक महत्वपूर्ण घटना थियो । पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री जुल्फिकर अलि भुट्टोलाई फाँसी दिइएको विरोधमा पाकिस्तानी दूतावासमा नेपाली विद्यार्थीले विरोधपत्र बुझाउन जाने क्रममा भएको झडपको बहानामा सुरु भएको विद्यार्थी आन्दोलनले विस्फोटक रूप लियो– २०३६ साल जेठ ९ गते । केही विद्यार्थी नेतालाई कालोमो
जुनकिरीको बाटो (कविता)
अँध्यारैअँध्याराका बिचबाट अनिश्चितताको गरुङ्गो भारी बोकेर सुदूर क्षितिजसम्म अलिकति भए पनि
सिसा होइन जीवन (कविता)
जिन्दगी यो चक्र जस्तै घुमिरहन्छ कैले कता कैले कता पुगिरहन्छ
बिपी शीर्ष नीति उच्च (कविता)
बिपी शीर्ष नीति उच्च विचार छ शक्ति मेलमिलाप मुलुकमा सदा हुन्छ शान्ति । विविधको एकतामा देश भरि उठौँ नेपालको उन्नतिमा नर–नारी जुटौँ ।
अन्तिम भाँडो (कथा)
पञ्चायती शासनव्यवस्थाविरोधी कसुरमा हाम्रा श्यामसुन्दर काका कुनै समयमा चार वर्ष जेल परिसक्नुभएको रहेछ । अचेल राजनीतिको ‘र’ उच्चारण गरेको उहाँलाई मन पर्दैन तर कुनै कुराकानीको सन्दर्भमा आफ्नो पूर्वस्मृतिलाई त्यसमा जोड्न बिर्सनु हुन्न, “म नक्खु झ्यालखानामा राजबन्दी भएको बेला... ।” वाक्य पूरा नहुँदै बा हाँस्दै कराउनुहुन्थ्यो, “भो... ए... श्यामसुन्दर... कति पल्ट सुन्नु तेरो कहानी ? मेरो कानै भाट्टिसक्यो के ।”
सामाजिक उत्पीडनको प्रतिरोध
कवि युवराज अधिकारीको दोस्रो कवितासङ्ग्रह ‘युद्ध युद्ध नै हुन्छ’ सार्वजनिक भएको छ । उहाँका कविताले समाजमा सकारात्मक साहित्यिक ऊर्जा सञ्चार गर्नेमा दुईमत छैन । समकालीन नेपाली कविता फाँटले ‘युद्ध, युद्ध नै हुन्छ’ पढेपछि युवराज अधिकारीलाई एक उम्दा र अब्बल साहित्यसर्जकका रूपमा पक्कै पनि आमन्त्रण गर्ने छ । यस सङ्ग्रहका कविताले नेपाली समाजमा व्याप्त आमगुना
किरात संस्कृतिमा समर्पित इमानसिंह
पढ्दा ज्ञान पाइन्छ धर्म के हो, पाप के हो जानिन्छ, बुझिन्छ उज्यालो के हो, अँध्यारो के हो सभ्यता के हो, असभ्यता के हो
साहित्य सङ्गीतका उभार
तर, गणेश रसिकले ‘डटी लड्ने’ हिम्मत गुमाए । अर्बुदरोगले थलिएकै बेला रसिकले सञ्चारकर्मी दीपक सापकोटासँग मरणपछिको इच्छा सुनाएका थिए, म मरेपछि मलाई एकेडेमीको त्यो आँगनमा झिँगा भन्काएर नराख्नु, लासमाथि सेल्फी खिच्न नदिनु । गुमनाम तरिकाले लैजानु, मेरो लास आर्यघाटमा र मेसिनमा हाल्दिनु । सक्छौ भने मेरो अन्तु भोजपुरमा लगेर राखिदिनु श्रीमती र छोराको
घुमिफिरी रुम्जाटार
नेपाली समाजमा ‘घुमिफिरी रुम्जाटार’ उखान प्रचलित छ । रुम्जाटारको राढीपाखीको पनि उल्कै चर्चा इतिहासमा पाइन्छ । ‘रुम्जाटार’ नामकरण बाइसे/चौबिसे राज्यकै बेला भएको किंवदन्ती पाइन्छ । त्यस समय ‘रुम बुढा’ नामका किराँती राजाले ‘रुम्जाटार’ मा राज्य गरेको र त्यही शब्द अपभ्रंश हुँदै ‘रुम्जाटार’ रहन गएको किंवदन्ती पाइन्छ । नेपालका ठुला टारमध्ये एक हो– रुम्जाटार । नेपा
भैरवकुण्डतिर भौँतारिँदा
२०८२ साल पुस ५ गते शनिबार सबल गुरुङ र म सिन्धुपाल्चोकको भोटेकोशी गाउँपालिका–१ स्थित भैरवकुण्डतिर लाग्यौँ । जोरपाटीको नारायणटारबाट प्रतिव्यक्ति आठ सय रुपियाँ तिरेर बगामसम्मको टिकट काट्यौँ । सार्वजनिक बस बगामसम्म मात्र पुग्ने भएकाले पहिलो रात सोही ठाउँमा बस्ने निधो गरेर नारायणटारबाट बिहान ८ः३० बजे बाटो लाग्यौँ । शनिबार भएर होला भक्तपुर धुलिखेलतिर खासै जा
वर्षभन्दा दिन लामो रहस्यमयी उल्टो ग्रह शुक्र
सौर्यमण्डलमा अवस्थित आठ वटा ग्रहको आफ्नै विशेष प्रकारको आकृति संरचना एवं विशिष्टता रहेको छ । यी आठ वटा ग्रहमध्ये पनि सूर्यबाट दुरीका आधारमा दोस्रो ग्रह शुक्र अत्यधिक रहस्यमय एवं अन्य ग्रहको प्रकृतिभन्दा निकै पृथक् रहेको पाइन्छ ।
सेतो लुगा (कथा)
ऊ घरतिर छिर्दै थियो । आँखा जुधे । झस्किएको हो कि जस्तो लाग्यो । ऊ अडिएन, भित्र पस्यो । म हिँड्दै थिएँ बाटैबाटो । उसको घरअघि ऊ भित्र छिर्दै गर्दा जम्काभेट भएको थियो । आँखाको जम्काभेट भनौँ । टक्क अडिएर, रोकिएर होइन ।
रगतको मसीले गरेको दस्तखत (कविता)
शरीरको रहस्यमय गुफामा जब प्रकृतिले रातो बत्ती बाल्छिन् धर्मका ठेकेदारहरू थर्थर काम्छन् ।
भन्छन् ठुलेदाइ ! (गीत)
काँस फुल्यो बाटोभरि, गाउँ भयो शून्य अर्मपर्म कोही छैन, कसलाई भन्ने एक्लिँदै छु गाउँतिर, सबै लाखापाखा उबेलाको गाउँ सम्झी रसाउँछन् आँखा
जातीय दर्शनको महाकाव्य : मियप्मा
किराँत जातिभित्र अनेकौँ प्रजाति छन् । तीमध्ये एउटा प्रजाति हो– थुलुङ । थुलुङ राईको मुन्दुममा आधारित ‘मियप्मा’ महाकाव्य डा. चमा थुलुङको नवीनतम कृति हो । प्रकृतिपूजक यस जातिको आफ्नै भाषा, संस्कृति, चालचलन, रीतिस्थिति, आचरण र व्यवहार छन् । यिनै कुरालाई अक्षरमा उनेर ‘मियप्मा’ महाकाव्य प्रकाशन भएको हो । प्राध्यापन क्षेत्रमा आबद्ध थुलुङका
प्रज्ञा, एक घोत्ल्याइँ (निबन्ध)
ज्ञानको उपल्लो अर्थ जनाउने शब्दका रूपमा बुझिन्छ, प्रज्ञा । जन्मजात सिकिने र व्यवहारमा ल्याइने ज्ञानलाई प्राकृतिक वा सहज ज्ञान भन्न सकिन्छ । सामाजिक परिवेशबाट सिकिने ज्ञान सहज ज्ञानभन्दा फरक र विस्तारित हुन्छ । यस्तो ज्ञानलाई व्याव
स्कुटरको खलासी !
उमेरले ४० को खुड्किलो उक्लिएपछि साँच्चै विभिन्न रोगले छुने रहेछ मानिसलाई । त्यसैले होला बालकृष्ण समले पनि ‘मुकुन्द इन्दिरा’ नाटकको एक महत्वपूर्ण पात्र भवदेवको मुखबाट ‘दियो उमेरमा धक्का अब ४० ले पनि’ भन्न लगाएर यस्तै अत्यासको भाव व्यक्त गरेका छन् । हामी जोइपोइको उमेर त झन् ४० माथि पनि १० नाघिसकेको थियो । श्रीमान् जङ्गबहादुर राईको स्वास्थ्यमा नि
-original-thumb.jpg)
जीवनबोध छर्दै छु दुप्चेश्वरको पहरोमा !!
पहराको साँघुरो मार्गमा तीर्थालु भेषमा उभिएकी छु । २०८२ को पुस जन्मिएको जम्मा पाँच दिन भएको छ । पुसले आफ्नो असली रूप र रङ देखाउन आरम्भ गरेको छ । स्रष्टा पदयात्राको १०१ औँ यात्रामा सहभागी हुन आएकी छु, नुवाकोटको पशुपतिनाथ अर्थात् दुप्चेश्वर महादेव तीर्थ ।
आर्थिक पुनरुत्थानको साझा मञ्च
विकासमा सञ्चार क्षेत्रको एउटा पहल हो– गोरखापत्र डिस्कोर्स अन रिकभरी एन्ड रिजिलेन्स अर्थात् ‘दृढतासहित पुनरुत्थान गोरखापत्र बहस’ । नेपालको आर्थिक पुनरुत्थान, लगानी वातावरण र भविष्यका विकास रणनीति, स्मार्ट पूर्वाधा
सफल पुँजी परिचालन, सुदृढ अर्थतन्त्र
नेपालको आर्थिक बहसमा प्रायः ‘पैसाको कमी’ लाई विकासको मुख्य अवरोधका रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ तर विकासमा अवरोध सिर्जना गर्ने मूल कारण पुँजीको अभावभन्दा पनि त्यसको प्रभावकारी परिचालन र निजी क्षेत्रप्रति विश्वासको सङ्कट भएको स्पष्ट देखिएको छ ।
समुन्नति पथमा उद्यमको अवसर
समुन्नतिका आकाङ्क्षा, नवप्रवर्धन र स्टार्टअप विस्तारको लक्ष्य तथा जेनजी युवा पुस्ताले देश निर्माणका लागि उद्घाटित गरेका नवीन उद्देश्यबिच उद्यमशीलता विकास गरी रोजगारी सिर्जनाको नयाँ अध्याय आरम्भ गर्नुपर्ने चुनौती राज्यसामु छ । देशलाई कस्तो बनाउने, देशमै बस्नयोग्य कसरी बनाउने र त्यसका लागि कस्तो मनोबल चाहिन्छ ? देशको मुख्य बहस अहिले यिनै विषयमा केन्द्रित छ ।
स्मार्ट पूर्वाधार विकास र व्यवस्थापन
‘स्मार्ट’ पूर्वाधार विकास एक महत्वपूर्ण नवीनतम अवधारणा हो, जसले मुलुकको समग्र आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । विकासको यो अवधारणाले भौतिक संरचना र सेवाहरूको निर्माण, सुधार र व्यवस्थापनलाई समेत समेट्छ । यसले मुलुकको आधारभूत सुविधाहरूमा सुधार गरेर जनताको जीवनस्तर उकास्ने र आर्थिक गतिविधि प्रवर्धन गर्ने उद्देश्य राख्दछ ।
