हिन्दु नम्बरको विश्वयात्रा
मानव सभ्यताको इतिहासमा पाङ्ग्रा वा छापाखानाको आविष्कारजत्तिकै महत्त्वपूर्ण अर्को मोड शून्य र दशमलवको विकास हो । यो केवल गणितको विकास मात्र थिएन, यो त मानव मस्तिष्कले अमूर्त सोचलाई मूर्तरूप दिने एउटा ठुलो फड्को थियो । यो यात्रा भारतवर्षको वैदिक ऋचादेखि युरोपको पुनर्जा
आमाको औषधी (कथा)
टुसुक्क बसेकी । मूलढोकाको बिचमा । सधैँ झैँ– टाउकोमा रातो मजेत्रो । सेतो भुइँमा राता, कलेजी स्टबेरी फलेका ढाकाको चौबन्दी चोलो । निधारमा ठुलो, बाटुलो, रातो टीका ।
म मोबाइलको घडी होइन (कविता)
म– तिम्रो समयको दास होइन । तिमी उठ्ने बेला बिहान भइदिन तिमीलाई निद्रा लाग्दा रात हुन तिमी एक्लो हुँदा
छरिएको माया (कविता)
इज्या बैतडी टाढा रहिन, स्मृतिमा दीप झल्कन्छन, आशीषको उज्यालोले नै जीवनपथ टल्कन्छन । चितवनतिर मायालु, सास सासमा बाँधिएकी, आँखा चिम्लिँदा पनि उही अनुहार देखिएकी ।
ऐना (कविता)
विश्वासको चौतारी भत्किएको छ बिरक्तिएको घाउ निको पार्ने बहानामा भ्रमको गीत बेसुरे छ जताततै हाँस्दा पनि उपहास गर्नेहरूको भिड
‘बोरा’ का लेखकलाई अपिल
पुस्तकको अनिकाल हुने ठाउँमा ‘बोरा’ उपन्यास हात पर्यो, मज्जासँग पढेँ । यसको कभर पृष्ठको कलाचेत विस्मयकारी छ । म थोरै पनि डराइनँ । मेरो मुटु अमिलो भएन । साधारण मान्छेको मुटु काम्दो हो– कुनै भयानक जीवको मुखमा बुढीआमा पुगेको देखेर । यो कलाको पक्ष भो । यो सा
कुलुङ जातिका युवा ‘तुसः’ मा साट्थे पिरती
भनिन्छ, कृषि युगपछि नै मानव समाज स्थायी रूपमा एकै ठाउँ बस्न सुरु गरेका हुन् । कृषिकर्ममा मानव युग प्रवेश गरेपछि श्रमले प्राथमिकता पाउन थाल्यो । उत्पादनका लागि काम गरेपछि स्वाभाविक रूपमै थकाइ लाग्ने भयो । त्यसरी थकाइ लागेपछि मानिसलाई थकान मेट्न र मनोरञ्जन गर्न मन पनि लाग्ने नै भयो । हो, त्यसरी कृषिकर्म गर्ने क्रममा थकान मेट्न एवं मनोरञ्जन गर्नकै लागि हाम्रा पितापुर्खा (चाप मुमा/मोमा र चाप फोपा/फपा) ले बाजागाजा, नाचगान, गीतसङ्गीत आदि सिर्जना गरेका हुन् ।
नाट्यशिरोमणि सम सम्झना
नाट्य शिरोमणि बालकृष्ण सम बहुआयामिक सर्जक साँच्चि । सत्य तथ्य निर्विवाद साबितिए यसैले । उनका तन्मय चिन्तन–लेखन, अभिव्यक्ति स्वछन्द–धारावाही अनि अजश्र रहेको यस चेतधारी ठम्याइरहे बनेको आत्मानुभूति यो । पस्काउन जमर्किरहेँ ! चैतन्यचेत सदाबहार !
ओ शैलुङ ! आहा आमायाङरी !
नेपाल सुन्दर छ । स्वदेशी र विदेशी धेरैले भन्ने र लेख्ने गरेको कुरो हो यो । मेरो मौलिकता छैन यसमा, केवल नक्कल, भनौँ चोरी ! तर नेपाल मेरो, उसको वा कसैको मात्र होइन, हाम्रो हो । त्यसैले त हाम्रो नेपाल राम्रो छ, सुन्दर छ । हाम्रो भएकाले नै मैले पनि भन्न सक्छु नेपाल साँच्चिकै सुन्दर छ ! नेपाललाई सुन्दर भन्न कसैका शब्द सापटी लिनु पर्दैन ।
प्रजातन्त्रको खोजीमा असफल ती विद्रोह
राजा महेन्द्रले विसं २०१७ पुस १ गते जननिर्वाचित सरकार अपदस्थ गरेसँगै सत्तासीन कांग्रेसका प्रमुख नेताहरू पक्राउ गरिए । जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री एवं नेपाली कांग्रेसका सभापति बिपी कोइराला, सभामुख कृष्णप्रसाद भट्टराई, नेता गणेशमान सिंहलगायतका नेतालाई नजरबन्दमा राखियो ।
![बेल्ट [कथा]](https://gorkhapatraonline.com/storage/media/333953/conversions/444-original-thumb.jpg)
बेल्ट [कथा]
एक बिहेपार्टीमा सशरीर उपस्थित हुनु छ । सोही उपक्रमका लागि चल्दै थियो तीव्र तयारीसमेत । मलाई मात्र १० मिनेट र पत्नीका निम्ति करिब एक घण्टा । मैले आफ्नो पोसाकलाई पूरै पार्टीअनुकूल तुल्याइसकेको छु– सफा र चिरिच्याट्ट । अचेल पार्टीहरूमा देशीविदेशी पोसाकादिका धाकधम्की जम्न थालेका छन् । मानुष निर्जीव र पोसाक सजीव ! अचम्म छैन त ? जे होस् !
अन्तर्मनले ‘देशविदेश’ नियाल्दा
जीवनको आनन्दित र रमणीय क्षण हो– यात्रा । मानिसलाई भिन्न भिन्न ठाउँको भूगोल, वातावरण र परिवेशको पहिचान त यात्राले गराउँछ नै; विशेष गरी यसलाई अन्वेषण, अनुसन्धान र खोजका निमित्त पनि निकै लाभदायक मानिन्छ । एकै ठाउँमा जड भएर बसिरहन नसक्ने मानवीय स्वभाव शाश्वत सत्य पनि हो ।
मेरो एकान्त (कविता)
मेरो एकान्तको साथी प्रिय कोठा ! म कोठासँग वार्ता गर्छु हरेक बिहान, हरेक साँझ
सहिद म (कविता)
म देशको सच्चा सपुत मेरा पुर्खाहरूको साहस देशको ममता खचाखच छ । कायर होइन म
किंवदन्तीमा सूर्यविनायक
लोकोक्तिहरूले हाम्रो सांस्कृतिक इतिहासमा महत्वपूर्ण स्थान ओगटेकै छ । यस्ता लोकोक्तिकै आधारमा भक्तपुरको सूर्यविनायक र वरपरका सम्पदालाई प्रसिद्ध ऐतिहासिक धार्मिक धरोहरका रूपमा लिन सकिन्छ । प्रसिद्ध गणेशमध्ये उपत्यकाका चार गणेश सूर्यविनायक, चन्द्रविनायक, अशोकविनायक र जलविनायकलाई लिइँदै आएको पाइन्छ । यी गणेशमध्ये भक्तपुरको दक्षिणतर्फ पर्ने सूर्यविनायक पनि हो । यी गणेशलाई सिद्धिविनायकका रूपमा पुजिन्छ ।
छेकारो काटेर छिम्केश्वरी
आफ्नै विश्वासको सुस्केरालाई समाउँदै बल्ल पुगेको थिएँ प्रकृतिको काखमा । आहा ! कति सुन्दर ! जैविक विविधताले भरिपूर्ण त्यो स्थल । मन शान्त एवं आन्नदित थियो पहिलो चोटि छिम्केश्वरी मन्दिर पुग्दा । हातखुट्टा गलेर लखतरान थिए तर मन प्रकृतिमै झुलुक्क झुल्कियो लामै अन्तरालपछि । निधारबाट तरतरी पसिना बग्दा पनि मन हर्षित छ, आकाश झैँ हृदय फक्रिएको छ ।
पिएसबीसम्मको टेलिभिजनको त्यो यात्रा
२०४२ पुस १४ गतेदेखि नेपाल टेलिभिजनको नियमित प्रसारण सुरु गरिनुअघि नै काठमाडौँका सीमित सम्भ्रान्त परिवारमा टेलिभिजनका सेट भित्रिसकेको थियो । छतमा अग्ला अग्ला डिस एन्टिना राखेर भारतीय दूरदर्शन टेलिभिजन हेर्ने बानी केही सहरिया नेपालीमा प
निर्वाचन हिजो–आज
लिगलिगकोटमा दौडेर राजा हुने राजनीतिक परम्परा रहेको नेपालमा संसदीय निर्वाचनको इतिहास चाहिँ त्यति लामो छैन । २००७ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि २०१५ सालमा भएको आमनिर्वाचन नै संसदीय राजनीतिक प्रणाली अन्तर्गतको पहिलो संसदीय निर्वाचन हो । त्यस हिसाबले निर्वाचनका माध्यमबाट जनप्रतिनिधि चुनिन थालिएको इतिहास नेपालमा जम्माजम्मी ६७
प्रेमिका सप्रेमको देवत्व (कविता)
ऊ केवल प्रेमिका होइन, जीवनको शान्त कुनामा निरन्तर जलिरहेको दीपक हो– जो अँध्यारोलाई हटाउँदैन मात्र,
मनोरम कर्णाली (कविता)
हुम्ला जुम्ला मुगु डोल्पा, तल कालीकोट । सुर्खेत दैलेख रुकुम सल्यान, भित्र जाजरकोट ।।
गजल
खुसी हुँदै हृदयको पाना सजाउँदै छु भरेर शब्दमाला आभा चढाउँदै छु
![मन बदलिएपछि [कथा]](https://gorkhapatraonline.com/storage/media/332544/conversions/245-original-thumb.jpg)
मन बदलिएपछि [कथा]
हर मुटुलाई छुने, मायाको लहर हुन्छ तैपनि मनले पन्छाए, रित्तो रित्तो बगर हुन्छ ल्यापटपमा अरुण थापाको गीतको अन्तिम हरफ बज्यो ।
नारीकेन्द्रित उपन्यास ‘कुन्ती’
शिक्षक तथा पत्रकार हरिविनोद अधिकारीको नवीनतम औपन्यासिक कृति प्रकाशनमा आएको छ, ‘कुन्ती’ । नेपाली आख्यान विधामा पौराणिक पात्रको नाममा सार्वजनिक ‘कुन्ती’ आत्मालाप शैलीमा लेखिएको छ ।
ॐ भुँडीपुजाय नमः
नेपालमा धेरै खाले आन्दोलन भए लोकतन्त्रका लागि, गणतन्त्रका लागि, सङ्घीयताका लागि, समावेशीकरणका लागि अनि अरू थुप्रै तर भुँडी आन्दोलन अहिलेसम्म भएन किनभने जसले आन्दोलन गर्नु पथ्र्यो, तिनैको भुँडी रित्तो छ, जसले भुँडी भरिसकेको छ, तिनलाई किन आन्दोलन चाहियो ? यहाँ भुँडीको चिन्ता गर्नेलाई भाषण गर्न दिइँदैन अनि भाषण गर्नेलाई भुँडीको चिन्ता हुँदैन । यहाँ भुँडी ठुला हुने
मौसमसँगै फेरिने शैलुङ
शैलुङको यात्रा रोचक र अविस्मरणीय यस कारण पनि हुन्छ कि मौसम अनुसारको वातावरण यहाँ पाइन्छ । हिउँदमा हिउँ अनि हिमालको अनुभव र दृश्यावलोकन गर्ने अवसर शैलुङ यात्रामा प्राप्त हुन्छ । बर्खाको समयमा हरियाली, भुइँकुहिरोको लुकामारी, चौँरीसँगको सामीप्य, चौरमा विभिन्न प्रजातिका फूल तथा अन्य वनस्पतिले शोभायमान बनाएको हुन्छ । गुराँस, चिमाल र चाँप
