पेट्रोलियम पदार्थ अन्वेषण
नेपालमा प्राकृतिक स्रोतको कमी छैन । जलस्रोतमा ब्राजिलपछि दोस्रो धनी मुलुक हो । आर्थिक उदारीकरणको नीतिसँगै जलविद्युत्मा निजी क्षेत्र संलग्न भएसँगै बल्ल मुलुकले फड्को मार्दै छ । करिब चार हजार मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुन थालेको छ । लोडसेडिङ हटेको छ । ९८ प्रतिशत नेपालीको घरमा बिजुली पुगेको छ । वर्षायाममा भारत र बङ्गलादेशमा बिजुली निर्यात गर्न
मतदाताको इजलास
ताजा जनादेशका निम्ति हुन लागेको प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन आउन अब दुई महिना मात्र बाँकी छ । प्रतिनिधि सभाको संरचना समानुपातिक र प्रत्यक्ष निर्वाचन पद्धतिबाट पूरा हुने संवैधानिक व्यवस्था छ । समानुपातिक निर्वाचनका निम्ति उम्मेदवारको बन्दसूची प्रस्तुत गर्ने समयसीमा पनि पूरा भइसकेको छ । निर्वाचन आयोगले बन्दसूचीको नामावली समानुपातिक र समावेशी संवैधानिक मर्म अनुरूप भए नभएको जाँचबुझ गरिरहेको छ । आयोगले निर्वाचन तयारीमा कुनै कमी हुन नदिई अगाडि बढाइरहेको छ । भदौ २३ र २४ गतेको नवपुस्ता अर्थात् जेनजी
निजी क्षेत्रको अपेक्षा
असल कर्म नगरी देश बन्दैन । असल कर्म गर्न असल चरित्र र नैतिकता चाहिन्छ । भ्रष्ट चरित्र देशका लागि क्यान्सर हो । नेपालसँगैका मुुलुकहरूले अथक मेहनत र परिश्रम गरी समृद्धि र सुशासन चुमे । नेपाल अझैसम्म गरिबीमुक्त हुन सकेन । समृद्धि र सुशासन सपना मात्रै बन्यो । सात सालदेखि अहिलेसम्म विभिन्न आन्दोलन भए । उन्नत राजनीतिक व्यवस्था आयो । नागरिक अधिकार सम्पन्न भए । संविधानमा धेरै कुरा लेखियो । नागरिकको अपेक्षा र आकाङ्क्षा सम्बोधन गर्दै मुलुकलाई सुशासन र समृद्धितर्फ लैजान भने नराम्ररी चुकियो । व्यवस्था राम्रो भए पनि व्यवस्था
वायुप्रदूषणप्रति सचेतना
विश्वका कतिपय सहरमा अनेक खालका प्रदूषण बढिरहेको छ । शुद्ध पानीको अभाव छ । हावा प्रदूषित छ । फोहोरमैलाको प्रभावकारी व्यवस्थापन हुन कठिन भएको छ । जीवाश्म इन्धनको अति प्रयोगले ज
बन्दसूचीसँगै निर्वाचनमय
आगामी फागुन २१ गते निर्धारित प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन हुन्न कि भन्ने संशय हटेको छ । राजनीतिक दलहरूले समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ उम्मेदवारको बन्दसूची बुझाएसँगै निर्वाचनसम्बन्धी संशय हटेको हो । अ
निर्वाचन आचारसंहिता
लोकतान्त्रिक प्रणाली जनमतमा आधारित राजनीतिक व्यवस्था हो । जनमत प्राप्त गर्ने मुख्य माध्यम नै निर्वाचन हो । निर्वाचन स्वच्छ, निष्पक्ष र भयरहित वातावरणमा हुन सक्यो भने योग्य उम्मेदवार निर्वाचनमा विजय भई देशको सेवा गर्न सक्छ । लोकतन्त्रको संस्थागत विकासमा योगदान दिन सक्छ । निर्वाचन स्वच्छ हुन सकेन भने त्यसले समाजमा नकारात्मक असर पार्छ । निर्वाच
अस्वस्थ मासुको जोखिम
माछा मासु खाने प्रचलन पुरानो हो । पोषण तथा स्वादका लागि विभिन्न परिकार बनाएर माछा मासु खाने गरिन्छ । मुलुकमा शाकाहारीभन्दा मांसाहारी जनसङ्ख्या बढी छ । आजको उपभोक्तावादी समाजमा मासुको प्रयोग बढ्दो छ । स्वस्थ मासुका थुप्रै फाइदा पनि छन् । अस्वस्थकर मासुले भने रोगव्याधि निम्त्याउने गर्छ । गाउँ सहर यत्रतत्र सर्वत्र मासु पसल खुलेका छन् । धेरैले मा
विदेशी नागरिकको अभिलेख
कुनै पनि मुलुकमा शान्तिसुरक्षाले उच्च प्राथमिकता पाउँछ, पाउनु पर्छ । राज्यको पहिलो कर्तव्य नै देश र नागरिकको सुरक्षा गर्नु हो । देशमा अशान्ति हुने धेरै कारण हुन्छन् । कतिपय आन्तरिक र कतिपय बाह्य कारणले विश्वका धेरै मुलुक अशान्तितिर धकेलिएका हुन्छन् । बाह्य कारणले अशान्ति हुनेमा विदेशी नागरिकको भूमिका समेत कतिपय सन्दर्भमा कारक हुने गर्छ । पर्यटन व्यवसाय
सरकारका भरोसायोग्य काम
नवयुवा (जेनजी) ले गरेको आन्दोलनको जगमा बनेको अन्तरिम सरकारले छोटै अवधिमा भरोसायोग्य काम सुरु गरेको छ । आगामी फागुन २१ गते प्रतिनिधि सभा निर्वाचन गराउने मुख्य कार्यभारसँगै मुलुकमा सुशासन र भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्न सरकारले प्रयास केन्द्रित गरेको छ ।
शीर्ष नेतृत्वसँग समझदारी
संवाद, सहमति र समझदारी लोकतान्त्रिक प्रणालीका सुन्दर प्रक्रिया हुन् ।
तालतलैयाको संरक्षण
नेपालमा तालतलैया प्रशस्त छन् । प्राकृतिक र मानव निर्मित तालतलैया देशकै सुन्दर सम्पदा हुन् । यिनको संरक्षण तथा संवर्धनबाट पर्यटन प्रवर्धन गर्न सकिन्छ । पर्यटकीय राजधानी पोखरा तालैतालको सुन्दर स
ताजा जनादेशको तयारी
लोकतान्त्रिक प्रणालीमा ताजा जनादेश नै शासनको मुख्य आधार हो । जननिर्वाचित संस्थाको सहभागिताबिना कुनै कर लगाउन पाइँदैन भन्ने बेलायतीले दुई शताब्दीअघि विकसित गरेको धारणाबाटै निर्वाचनको जग बसेको हो । बेलायतमा कानुन संसद्ले बनाउँथ्यो । सरकार निर्माण पनि संसद्बाटै हुन्थ्यो । यही संसदीय प्रणाली धेरैतिर विस्तार भयो । नेपालले संसदीय प्रणालीमै सङ्घीय
सन्तुलित विकासमा चुनौती
नेपाल अहिलेसम्म विकासशील मुलुकसम्म बन्न सकेन । देशको समग्र आवश्यकतालाई आधार बनाएर योजनाबद्ध ढङ्गले पूर्वाधार विकासनिर्माणका काम हुन नसक्दा विकासमा सन्तुलन भएन । सन्तुलित विकास नहुँदा आमजनताले समान रूपले विकासको फल पाउन सकेनन् । आवश्यकताका आधारमा विकासका पूर्वाधार बनाउँदा सबै नागरिकलाई न्याय हुन्छ तर पहुँचका आधारमा विकासनिर्माण योजना सञ्चाल
सरकारका सय दिन
परिवर्तनका निम्ति हरेक मुलुकले अनेक अवयव पार गर्दै जानु पर्छ । जनचाहनाले ती अवयव निर्देशित गर्न सक्दा नै कुनै पनि मुलुकले समुन्नत भविष्य निर्माण गर्न सक्छ । नेपालमा भदौ २३ र २४ गते एक्कासि आएको आँधीहुरी होइन, सेवा प्रवाह गर्न नसक्दा थुप्रिएको असन्तुष्टिको विस्फोट हो । आमनागरिकले सुशासन चाहेका थिए । भ्रष्टाचारमुक्त समाजमा तमाम नागरिकले आफ्नो भविष्य आफ्नै देशमा
सार्थक आर्थिक बहस
पर्याप्त सम्भावना हुँदाहुँदै पनि नेपाल धनी तथा समृद्ध मुलुक बन्न सकेन । गरिबीमा बाँच्नुपर्ने अवस्था मुलुककै लागि विडम्बना हो । विश्वकै उत्कृष्ट राजनीतिक व्यवस्था सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको अभ्यासमा आइपुग्दा पनि मुलुकमा राजनीतिक स्थायित्व भएन । सधैँको राजनीतिक अस्थिरताले अर्थतन्त्र कमजोर बन्यो । स्वदेशी तथा विदेशी लगानी आकर्षित हुन नसक्दा पर्याप्त उद्योगधन्दा र
गोरखापत्र आर्थिक बहस
नेपालको पत्रकारिताको इतिहास गोरखापत्रबाटै आरम्भ भयो । सुधारवादी राणा प्रधानमन्त्री देवशमशेरले सनद जारी गरी देशमा अखबारी पत्रकारिताको आरम्भ गर्नु अन्धकारलाई चिर्ने युगान्तकारी परिघटना थियो । सनदमा छाप्न हुने र नहुने समावेश भएका विषयमा इलमको विस्तार गर्ने विषय मात्र थिएन, कोलकाता र काठमाडौँका दरभाउ राख्ने मार्गनिर्देश थियो । त्यसमा पारदर्शी बजार र आपूर्ति प्रणा
स्मार्ट सहरी पूर्वाधार
नेपालमा सहरीकरण बढ्दै गएको छ । बढ्दो सहरीकरणलाई व्यवस्थित गर्न स्मार्ट सहरी विकास पूर्वाधार बनाउनु पर्छ । अमेरिका, युरोप र एसियाका विकसित देशका राजधानी तथा अन्य ठुला सहर दीर्घकालीन योजनाका साथ स्मार्ट पूर्वाधारको विकासले सहरी जनजीवन व्यवस्थित, सुविधासम्पन्न र सहज बनेका छन् । सार्वजनिक यातायात सेवा व्यवस्थित, सुविधाजनक र भरपर्दा छन् । धेरै नागरिकले सार्वजनिक यातायात सेवा प्रयोग गर्छन्
