सरोज ढुङ्गेल
१०३ वर्षीय वृद्धाको न्युरो शल्यक्रिया
वीर अस्पतालमा विश्वमै दुर्लभ न्युरो शल्यव्रिmया सफल भएको छ । अस्पतालका न्युरो विभाग प्रमुख डा. राजीव झाको नेतृत्वमा काठमाडौँ कोटेश्वर निवासी १०३ वर्षीय तोरणकुमारी बानियाँको सफल शल्यक्रिया भएको हो ।
‘भविष्यको चिन्ताले पिरोलिरहन्छ’
जेनजी आन्दोलनका क्रममा घाइते हुनुभएका प्रकाश बोहोरा राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टरको चौथोतलामा पाँच महिनादेखि उपचार गराइरहनुभएको छ । गत भदौ २३ गते जेनजी आन्दोलनका क्रममा नयाँ बानेश्वरमा घाइते हुनुभएका बोहोरालाई चिकित्सकले उहाँको उपचारका लागि पाँच वर्षको उपचार योजना सुनाएपछि भविष्यप्रतिको चिन्ताले उहाँका मनमा गम्भीर चिन्ता छाएको छ ।
स्वास्थ्य बिमामा दीर्घरोगी आकर्षित
स्वास्थ्य बिमामा दीर्घरोगीको मात्र आकर्षण बढेको छ । स्वस्थ व्यक्तिले सकभर स्वास्थ्य बिमा नगर्ने, बिमा गरिहालेको अवस्थामा नवीकरण गर्न रुचि नदेखाउने गरेका छन् । मानिसलाई जब दीर्घरोगले समात्छ, अनि स्वास्थ्य बिमा गर्न उत्साही हुने गरेका छन् । यो गलत प्रवृत्तिका कारण स्वास्थ्य बिमा बोर्ड कमजोर बन्दै गएको छ ।
उपचारमा नआउँदा जीवनभर औषधी
बाथरोग लागेका बिरामी अन्तिम अवस्थामा अस्पताल आउँदा जीवनभर औषधी सेवन गर्न बाध्य भएका छन् । समयमै उपचार नगर्दा वा लक्षण सहेर बेवास्ता गर्दा उनीहरूले जीवनभर बाथरोगको औषधी सेवन गर्नु परेको हो ।
जेनजी घाइते तीन जनाको डा. रुइतसँग उपचार
जेनजी आन्दोलनका घाइते दीपेन्द्र बस्नेतले डा. सन्दुक रुइतसँग आँखाको उपचार गराउनुभएको छ । ‘‘डा. रुइतलाई आँखा देखाउन पाए तेरो आँखाको दृष्टि (भिजन) बचाउन सकिन्छ भन्ने सबैको सल्लाह थियो,” दीपेन्द्रले भन्नुभयो, गोरखापत्रमा समाचार प्रकाशित भएपछि स्वास्थ्य मन्त्रालयबाट र तिलगङ्गा आँखा अस्पतालबाट फोन आयो ।” घाइते बस्नेतको समाचार पुस ३ गतेको गोरखापत्रमा प्रकाशित भएको थियो ।
डा. रुइतलाई आँखा देखाउन पाए हुन्थ्यो
टाउकोमा गोलीको छर्रा, शरीरको अर्को भाग प्यारालाइसिस अनि दायाँ आँखा पूर्ण बन्द र बाँया आँखाको ६६ प्रतिशत मात्र भिजनको भरमा अस्पताल धाइरहनुभएका जेनजी आन्दोलनका घाइते दीपेन्द्र बस्नेत समुन्नत नेपाल हेर्ने प्रतीक्षामा हुनुहुन्छ ।
आयुर्वेद औषधालयमा पनि आधुनिक चिकित्सा
धादिङको ‘बैरेनी आयुर्वेद औषधालय’ तर त्यहाँ आयुर्वेद मात्र होइन, एलोपेथिक उपचार पनि हुने गरेको छ । खुट्टा फ्याक्चर भएर औषधालयमा आउनुभएकी सुषमा अधिकारीले यही आयुर्वेदिक औषधालयबाट सम्पूर्ण उपचार पाउनुभयो । अहिले उहाँको खुट्टा पूर्ण रूपमा निको भएको छ । अधिकारीले एक्सरेदेखि प्लास्टरसम्मको उपचार यही औषधालयमा गर्नुभयो । प्लास्टर गरिसकेपछि हिँडडुल गर्नका लागि वैशाखी पनि यही औषधालयले निःशुल्क उपलब्ध गरायो ।
महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका : आधारभूत स्वास्थ्य सेवा वाहक
न्यून यातायात खर्च, वार्षिक एक पटक पोसाक खर्च र खोपलगायत कार्यक्रम चलेका बेला खाजा खर्चबाहेक पारिश्रमिक हात नपर्ने महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाहरू नेपालको आधारभूत स्वास्थ्य सेवालाई सर्वसाधारणको पहुँचमा पुर्याउने वाहक बनेका छन् । उनीहरूकै परामर्श सेवा अनि सङ्कलन हुने सूचनाका कारण हजारौँ मातृ तथा शिशुको जीवन रक्षा तथा राज्यको स्वास्थ्यसम्बन्धी सन्देश प्रवाह र स्वास्थ्य कार्यक्रम प्रवर्धन हुन सकेको छ तर उनीहरूको स्वयम्सेवालाई कानुनले चिन्दैन । रणनीतिका भरमा यो कार्यक्रम चलेको छ ।
घट्यो सङ्क्रमण, लक्ष्य प्राप्ति कठिन
राष्ट्रिय यौन तथा एड्स रोग नियन्त्रण केन्द्रका अनुसार नेपालमा हालसम्म एक हजार ५८ जना बालबालिकालाई एचआइभी सङ्क्रमण भएको छ । तीमध्ये औषधी सेवन गर्ने ८५० जना छन् ।
काठमाडौँमा आँखासम्बन्धी अध्ययन : सन्तानब्बे प्रतिशतमा समस्या
काठमाडौँमा गरिएको एक अध्ययनले ४० वर्षमाथिका ९७ प्रतिशत व्यक्तिमा आँखासम्बन्धी कुनै न कुनै समस्या देखाएको छ । विज्ञको भनाइ छ, ‘जनचेतना फैलाउन सके आँखासम्बन्धी समस्या ९० प्रतिशत कम गर्न सकिन्छ ।’
मिर्गौला प्रत्यारोपित आत्मनिर्भर
मिर्गौला प्रत्यारोपण गरेपछि पनि आत्मनिर्भर भएर परिवार पाल्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण बन्नुभएको छ– गजेन्द्र मुडभरी । कैलालीका मुडभरीले मिर्गौला प्रत्यारोपणपछि पनि व्यवसाय गर्दै परिवारको सम्पूर्ण जिम्मेवारी समाल्दै आउनुभएको छ ।
जीवनशैली बदले मधुमेह नियन्त्रण
केही वर्ष पहिलेसम्म वीर अस्पतालको डायबिटिज एन्ड एन्डोक्राइन विभागमा ५० देखि ७० वर्षसम्मका बिरामी मात्र आउने गर्दथे तर अहिले वीरमा ३० देखि ३५ वर्षभित्रका २० प्रतिशत बिरामी आउने गर्छन् । नेपालमा युवा अवस्थामै मधुमेहका बिरामी बढिरहेको यही तथ्याङ्कले देखाउँछ । वीरमा मात्र होइन, अन्य अस्पतालमा समेत अवस्था यस्तै छ ।
क्यान्सर उपचारमा आत्मबल प्रमुख
काठमाडौँ, चाबहिलकी शोभा कार्की आत्मबल भएमा क्यान्सरलाई सजिलै पराजित गर्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण बन्नुभएको छ । २३ वर्षअघि सन् २००२ मा शोभाको शरीरभर नीलो डाम देखियो । लक्षण त्यतिमा मात्र सीमित भएन । पेट फुलेर ठुलो हुन थाल्यो । त्यो बेला उहाँ त्रिचन्द्र क्याम्पसमा अध्ययन गर्नुहुन्थ्यो । उहाँमा पेट ठुलो हुँदा मानिसले गर्भवती भन्ने हुन् कि भन्ने त्रास थियो । काकाले तँलाई क्षयरोग भए जस्तो छ, अस्पताल गएर देखाउनु भनेपछि उहाँ वीर अस्पताल जानुभयो ।
निजी स्वास्थ्य संस्थाका नर्सले सरकारी सरह तलब पाउने सम्झौता
निजी अस्पतालमा कार्यरत नर्सले अब सरकारी सरह तलब पाउने भएका छन् । शनिबार बेलुकी भएको वार्तामा आन्दोलनरत नर्ससँग २३ बुँदे सम्झौता भएको छ । सम्झौतामा नेपाल नर्सिङ सङ्घ, स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रतिनिधि, निजी मेडिकल कलेज सञ्चालकका प्रतिनिधि, निजी अस्पतालका प्रतिनिधिलगायत १४ जनाले हस्ताक्षर गर्नुभएको छ । वार्ता सफल भएसँगै महिना दिनदेखि आन्दोलनरत नर्सको आन्दोलन पनि स्थगित हुने भएको छ । आन्दोलन फिर्ताबारे विस्तृत जानकारी नेपाल नर्सिङ सङ्घले आइतबार पत्रकार सम्मेलनको आयोजना गरेर जानकारी दिने भएको छ ।
आन्दोलन बढाउँदै नर्सिङ सङ्घ
आन्दोलनरत नर्सले बुधबार दुई घण्टा आकस्मिकबाहेकका सम्पूर्ण स्वास्थ्य सेवा बन्द गरेका छन् । देशभरका नर्स पारिश्रमिक वृद्धिको माग गर्दै आन्दोलनरत छन् । माग सम्बोधन नभए बिहीबारदेखि आन्दोलन थप सशक्त बनाउने उनीहरूले बताएका छन् । यद्यपि स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्यामन्त्री डा. सुधा शर्मा गौतमले गोरखापत्रसँगको कुराकानीमा नर्सको आन्दोलन एक/दुई दिनभित्र समाधान भइसक्ने जानकारी गराउनुभयो । “सम्भवतः बिहीबारसम्ममा निष्कर्षमा पुग्न सकिन्छ,” मन्त्री शर्माले भन्नुभयो, “सबै पक्षको छलफलपछि एउटा विन्दुमा पुगिसकेका छौँ ।”
