सरोज ढुङ्गेल
अभिभावकलाई पिरोल्ने अटिजम : सातै प्रदेशमा छुट्टै विद्यालय
बानेश्वरमा बस्दै आउनुभएका समीर शर्मा (नाम परिवर्तन) को चार वर्षका छोरा हुनुहुन्छ । एक वर्षअघिसम्म छोरालाई अटिजम भएको पत्ता लागेको थिएन । चार वर्षसम्म बोली नआएपछि र गतिविधिमा कुनै परिवर्तन नआएपछि चिकित्सककहाँ लगेपछि मात्र अटिजम पत्ता लागेको थियो । महँगो शुल्क तिरेर हेरचाहका लागि राख्नुपर्ने, घरमा हुँदा पनि एक जना बच्चाको हेरालु बस्नुपर्ने समस्याले शर्मालाई पिरोलिरहन्छ ।
एक महिनाभित्र निःशुल्क स्वास्थ्य ‘पोर्टल’
स्वास्थ्य क्षेत्रमा देखिँदै आएका विकृति, विसङ्गति र अव्यवस्था अन्त्य गर्ने उद्देश्यसहित नयाँ सरकारले शासकीय सुधार अन्तर्गत स्वास्थ्य क्षेत्रका महत्वपूर्ण कार्यक्रम कार्यान्वयनमा ल्याउन थालेको छ ।
नेपालमा बढ्दो बाथरोग
नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा तीव्र रूपमा बढ्दै गएको बाथरोग नियन्त्रणले प्राथमिकता पाउन सकेको छैन । बाथरोगको पहिचान तथा उपचारमा प्राथमिकता दिन नसक्दा बिरामीहरू उपचारको पहुँचबाहिर रहेका छन् ।
सरसफाइले रोक्छ मुखसम्बन्धी रोग
दाँतको सरसफाइले मात्र मुख तथा दाँतको ९५ प्रतिशत रोग रोक्न सकिने भए पनि दन्त स्वास्थ्यमा मानिसको बेवास्ताले गर्दा रोग बढिरहेको छ । खानपान तथा जीवनशैलीका कारण दाँतका बिरामी दिनप्रतिदिन बढिरहेका छन् । दाँत किराले खाने समस्या नेपालमा मुखसम्बन्धी सबैभन्दा ठुलो समस्या देखिएको छ । त्यसपछि गिजासम्बन्धी समस्या पनि देखिएको छ । पानपराग, गुट्खा, सुर्तीजन्य पदार्थ सेवनले गर्दा पनि दाँतको रोग बढिरहेको छ ।
औषधी उद्योगको बजार हिस्सा खुम्चँदै
नेपाली औषधी उद्योगको बजार हिस्सा खुम्चँदै गएको छ । नेपाललाई औषधीमा आत्मनिर्भर बनाउन सरकारले गरेको प्रयत्न र नयाँ औषधी उद्योग थपिने क्रम जारी रहे पनि औषधीको बजार हिस्सा भने अत्यन्तै न्यून अङ्कमा सीमित हुन पुगेको छ ।
बढ्दै मिर्गौला बिरामी
नेपालमा नसर्ने रोगको समस्या दिनप्रतिदिन बढ्दै जाँदा मिर्गौलाको समस्या जनस्वास्थ्य समस्याका रूपमा देखा परेको छ । नेपालमा मात्र वार्षिक तीन हजार जनाको मिर्गौला फेल हुने गरेको छ । तीमध्ये केही बिरामीको मात्र नेपालमा प्रत्यारोपण गर्न सकिने अवस्था छ । भक्तपुरस्थित सहिद धर्मभक्त राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्रकी कार्यकारी निर्देशक डा. कल्पनाकुमारी श्रेष्ठले नेपालमा प्रत्येक वर्ष झन्डै तीन हजार जनाको मिर्गौला पूर्ण रूपमा काम गर्न नसक्ने अवस्थासम्म पुग्ने गरेको जानकारी दिनुभयो । उहाँले बिरामीलाई जीवनरक्षा गर्न नियमित डायलासिस वा मिर्गौला प्रत्यारोपण आवश्यक
चिकित्सकलाई विधायकको जनादेश
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन २०८२ मार्फत चिकित्सा पेसासँग आबद्ध व्यक्ति पनि संसद्मा पुग्ने हुने भएका छन् । विशेष गरी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट उम्मेदवारी दिएका चिकित्सा पेसासँग आबद्ध व्यक्ति निर्वाचित भएका हुन् ।
आठ जना पूर्वस्वास्थ्यमन्त्री पराजित
प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन, २०८२ का लागि उम्मेदवार बनेका आठ जना पूर्वस्वास्थ्यमन्त्री पराजित हुनुभएको छ । पराजित हुनेमा नेपाली कांग्रेसका सभापति तथा पूर्वस्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्यामन्त्री गगनकुमार थापा; पूर्वउपप्रधानमन्त्री, स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्यामन्त्री उपेन्द्र यादव; नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री तथा पूर्वस्वास्थ्यमन्त्री प्रदीप पौडेल; पूर्वस्वास्थ्यमन्त्री भानुभक्त ढकाल, गिरिराजमणि पोखरेल, शेरबहादुर तामाङ, पदम गिरी र प्रदीप यादव हुनुहुन्छ ।
आकस्मिक कक्षमा विशेषज्ञ चिकित्सक
बिहीबार सम्पन्न हुने प्रतिनिधि सभा निर्वाचनलाई लक्षित गर्दै स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले देशभरका स्वास्थ्य संस्थामा प्रभावकारी स्वास्थ्य सेवा सञ्चालन गर्ने भएको छ । स्वास्थ्य मन्त्रालयले निर्वाचनमा हुन सक्ने झडपलाई आकलन गरेर आकस्मिक कक्षमा जनशक्ति बढाउने भएको छ । आकस्मिक कक्षमा जनशकित बढाउनुका साथै विशेषज्ञ सेवा आकस्मिक कक्षमै व्यवस्थापन गरेको छ । मन्त्रालयले स्वास्थ्य संस्थामा स्वास्थ्य सेवा नियमित र प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्न विशेष तयारी गरेको जानकारी दिएको छ ।
फागुमा प्रयोग गरौँ प्राकृतिक रङ
नेपालीहरूको रङ्गीन पर्व फागु (होली) मा प्राकृतिक रङ प्रयोग गर्न चिकित्सकहरूले सुझाव दिएका छन् । यो पर्वमा खेलिने रङको सही प्रयोग नगर्दा स्वास्थ्यमा समस्या देखिने गरेको छ । त्रिगुणा लामालाई गत वर्ष कलेजमा होली खेल्दा साथीहरूले मिसावटयुक्त रङको प्रयोग गर्दा अस्पताल जानु परेको थियो । होली खेल्दा रङ लगाएको केही घण्टापछि उहाँको शरीरमा फोका आउन सुरु ग¥यो । ती फोका चिलाउने, पोल्ने र फुट्ने गर्दा झनै पीडादायी भयो । दुई दिनसम्म पनि ठिक नभएपछि उहाँले विशेषज्ञ चिकित्सककहाँ गएर उपचार गराउनुभएको थियो । त्रिगुणाको मात्र समस्या होइन, होलीमा धेरै मानिसले सही रङको प्रयोग नगर्दा समस्या हुने गरेको छ । बजारमा पाइने रङको गुणस्तर र त्यसले पार्ने स्वास्थ्य असरबारे धेरैलाई जानकारी नहुँदा छालासम्बन्धी रोग बढिरहेको छ ।
धादिङ बस दुर्घटना : घाइते हुनेमा घुम्न गएकादेखि विदेश जानेसम्म
पोखराबाट काठमाडौँका लागि छुटेको यात्रुवाहक बस धादिङमा आइतबार राति दुर्घटना हुँदा १९ जनाको मृत्यु भएको छ । २५ जना घाइते भएका छन् । घाइतेको उपचार महाबौद्धस्थित राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टर, नेसनल अस्पताल कलङ्की र त्रिवि शिक्षण अस्पताल महाराजगन्जमा भइरहेको छ ।
दलका घोषणापत्रमा : स्वास्थ्य बिमा प्राथमिकता
आउँदो फागुन २१ गते सम्पन्न हुने प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि राजनीतिक दलले स्वास्थ्यका विषयलाई पनि प्राथमिकता दिएका छन् । राजनीतिक दलले सार्वजनिक गरेको घोषणापत्रमा स्वास्थ्यका विषयलाई प्राथमिकता दिँदै स्वास्थ्य बिमालाई थप सुदृढ बनाउने उल्लेख गरेका छन् । यसअघिका चुनावमा समेत राजनीतिक दलले स्वास्थ्यलाई प्राथमिकता दिए पनि दलको घोषणापत्र अनुसार स्वास्थ्यका विषयले कार्यान्वयनमा प्राथमिकता पाउन सकेको छैन ।
धूमपानको कुलतमा युवा
सहरी क्षेत्रमा अध्ययनरत विद्यार्थी धूमपान तथा सुर्तीसेवनको कुलतमा फसिरहेका छन् । तीनकुनेस्थित एक चिया पसलमा खाजा तथा चिया पिउने अन्य ग्राहक नगन्य मात्रामा देखिन्छन् । त्यहाँ कलेजको पोसाकमा विद्यार्थी चुरोट तानिरहेका हुन्छन् । उक्त खाजाघरको माथिल्लो तलामा समेत बस्ने ठाउँ छ । माथिल्लो तलामा समेत विद्यार्थी कलेजको पोसाकमै चुरोट तानिरहेको देख्न सकिन्छ । उक्त खाजाघरमा बिहान दिउँसोको समयमा चुरोट सेवन गर्नेहरू भेटिने गरेका छन् ।
पच्चिस हजारको मात्रै ओपिडी सेवा
स्वास्थ्य बिमा बोर्डले फागुन १ गतेबाट बहिरङ्ग (ओपिडी) सेवा २५ हजारसम्म मात्र लिन मिल्ने व्यवस्था कायम गर्दा वास्तविक बिरामी यो निर्णयबाट समस्या परेका छन् ।
ओपिडी सेवा पच्चिस हजारमा सीमित
स्वास्थ्य बिमा बोर्डले स्वास्थ्य बिमा गरेका बिमितले २५ हजारसम्मको मात्र बहिरङ्ग (ओपिडी) सेवा लिन पाउने भएका छन् । स्वास्थ्य बिमा बोर्ड धराशायी बन्दै गएपछि अबदेखि खर्च जोगाउन बोर्डले यस्तो निर्णय गरेको हो । ओपिडीमा २५ हजारसम्मको सीमा आउँदो फागुन १ गतेदेखि लागु हुने छ ।
