काठमाडौँ, माघ ५ गते । यस वर्ष देशभर धानको उत्पादन दुुई लाख मेट्रिक टनले घटेको छ । कृषि तथा पशुुपन्छी विकास मन्त्रालयका अनुसार चालुु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ४.२० प्रतिशत घटेर ५७ लाख पाँच हजार १२६ मेट्रिक टन मात्रै धान उत्पादन भएको छ ।
गत आवमा ५९ लाख ५५ हजार ४७६ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको थियो । त्यसअघि आव २०८०/८१ मा ५७ लाख २४ हजार २३४ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको थियो । गत असारमा मधेश प्रदेशमा भएको सुक्खा खडेरी र असोज र कात्तिकमा आएको बैमौसमी वर्षाका कारण धान उत्पादनमा कमी आएको हो ।
मन्त्रालयका सहसचिव एवं प्रवक्ता. डा जानुुुका पण्डितले मधेश प्रदेशमा धान लगाउने समयमा परेको खडेरीका कारण धान लगाइएको क्षेत्रफल घट्दा समग्र धानको उत्पादन कमी आएको जानकारी दिनुुभयो । धानबालीको क्षेत्रफल र उत्पादकत्वमा कमी हुुँदा समग्र धान उत्पादनमा कमी आएको उहाँको भनाइ छ ।
उन्नत बिउबिजन र मलखादको पर्याप्त उपलब्धता हुुँदाहुँदै पनि प्रतिकूूल मौसमका कारण धानको उत्पादकत्वमा कमी आएको उहाँको भनाइ छ ।
मन्त्रालयका अनुसार चालुु आवमा धानबालीको उत्पादनको उत्पादन र क्षेत्रफलमा कमी आएको छ । आव २०८१/८२ मा १४ लाख २० हजार ६३६ हेक्टर क्षेत्रफलमा धानबाली लगाइएकोमा यस वर्ष ३.८ प्रतिशतले घटेर १३ लाख ७६ हजार ८७२ हेक्टरमा झरेको छ । यस वर्ष धान लगाइने ४३ हजार ७६४ हेक्टर क्षेत्रफल जमिन घटेको छ । गत आवमा प्रतिहेक्टरमा ४.१९ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएकोमा यस वर्ष १.१६ प्रतिशतले घटेर ४.१४ मेट्रिक भएको मन्त्रालयको तथ्याङ्क छ ।
मन्त्रालयका अनुसार धान उत्पादनमा कमी आउनुुका कारणमा पहाडी क्षेत्रमा देखिएको बसाइँसराइ, युवाहरूको विदेशप्रतिको आकर्षण एवं फलफूूल तथा नगदेबालीको क्षेत्रफलमा भएको वृद्धि रहेको छ । यस्तै तराई एवं सहरी क्षेत्रमा वृद्धि भइरहेको आप्रवासन, जमिनको औद्योगिक एवं अन्य भौतिक पूर्वाधार निर्माणमा प्रयोग जस्ता कारणले धानबालीको क्षेत्रमा कमी आएको छ ।
कुुल गार्हस्थ उत्पादन (जिडिपी) मा कृषिक्षेत्रको योगदान २५.१६ प्रतिशत रहेको छ । जिडिपीमा धानबालीको योगदान १२ प्रतिशत रहेको छ । मन्त्रालयका अनुसार मुलुकमा वार्षिक ६५ लाखदेखि ७० मेट्रिक टन धानको आवश्यक पर्छ । यस वर्ष धानको उत्पादनमा कमी आउँदा धानचामलको आयात थप बढ्ने देखिएको छ ।
साढे पन्ध्र अर्बको धानचामल आयात
भन्सार विभागको तथ्याङ्क अनुसार चालुु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा पाँच महिनामा साढे १५ अर्ब रुपियाँ बराबरको धान–चामल आयात भएको छ ।
चालु आवको साउनदेखि मङ्सिरसम्म १५ अर्ब ४३ करोड ८६ लाख रुपियाँ बराबरको धानचामल आयात भएको हो । स्थानीय उत्पादनले माग धान्न नसक्दा ठुुलो परिमाणमा धानचामल आयात भएको हो । पाँच महिनामा महिनामा छ अर्ब ८८ करोड ८१ लाख १३ हजार रुपियाँ बराबरको एक लाख ८७ हजार ९५९ मेट्रिक टन धान आयात भएको छ ।
यस्तै पाँच महिनामा आठ अर्ब ५५ करोड ४९ लाख दुुई हजार रुपियाँ बराबरको एक लाख १३ हजार ९३२ मेट्रिक टन धान आयात भएको छ ।
आव २०८१/८२ मा २१ अर्ब ५२ करोड ३७ लाख ८४ हजार रुपियाँ बराबरको पाँच लाख ३३ हजार ७१५ मेट्रिक धान आयात भएको थियो । यस्तै १८ अर्ब ६६ करोड ५९ लाख ३१ हजार रुपियाँ बराबरको दुुई लाख ४१ हजार ५५३ मेट्रिक टन चामल आयात भएको थियो । भारत, चीन, साउदी अरब, भियतनाम, सिङ्गापुुर, थाइल्यान्ड, कतार, हङकङबाट धान आयात हुने गर्छ ।
