क्षयरोगको औषधि अभाव हुँदा डेढ सय विरामी प्रभावित
दाङमा क्षयरोगका बिरामीको लागि औषधि अभाव भएको छ । १४ वर्ष मुनिका बच्चाका लागि ‘एचजेडआर’ नामक औषधि अभाव रहेको राप्ती प्रादेशिक अस्पताल तुलसीपुरका क्षयरोग फोकल पर्सन रेणु आचार्यले जानकारी दिनुभयो ।
रोहिणी खोलामा बस खस्दा नौको मृत्यु, २३ घाइते
भैरहवा–परासी सडक खण्ड अन्तर्गत रुपन्देहीको रोहिणी खोलामा यात्रुवाहक बस दुर्घटनाग्रस्त हुँदा नौ जनाको मृत्यु भएको छ । जनकपुरबाट भैरहवाका लागि छुटेको लु२ख ३८४१ नम्बरको बस पुलबाट खोलामा खसेको हो ।
साइरन बजाएर यात्रु ओसार्ने एम्बुलेन्स कारवाहीमा
निकै हतार गरेर साइरन बजाउदै अघि बढेको एम्बुलेन्सलाई प्रहरीको आशंकापछि जाँच गर्दा नक्कली विरामी फेला पारेको छ । रामपुर अस्पतालको एम्बुलेन्सले यात्रु बोकेको फेला परेपछि पक्राउ गरी कारबाही प्रकृया अघि बडाएको छ । बा२झ १७४३ नंको एम्बुलेन्स भाडामा यात्रु बोकेको अवस्थामा ट्राफिक कारबाहीमा परेको हो ।
स्थानीय तहले जनताको सुख, दुःखमा साथ दिनुपर्छ : मुख्यमन्त्री केसी
नारद कोहारतौलिहवा, जेठ २१ गते। लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री कुलप्रसाद केसीले जनताको सबैभन्दा तल्लो तहको सरकार स्थानीय तह भएकाले जनताको सुख, दुःखमा साथ दिनु पर्ने बताउनुभएको छ। कपिलवस्तुको चन्द्रौटामा लुम्बिनी प्रदेश सरकारले आयोजना गरेको लुम्बिनी प्रदेशका १०९ स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिलाई बधाई तथा शुभकामना एवं शासन सञ्चालन सम्बन्धी अन्तरक्रिया कार्यक्रममा बोल्नुहुँदै उहाँले यस्तो बताउनुभएको हो। ‘समृद्ध प्रदेश, आत्मनिर्भर लुम्बिनी’ बनाउन लुम्बिनी प्रदेश सरकार लागि परेको मुख्यमन्त्री केसीले बताउनुभयो। उहाँले प्रदेशका सबै स्थानीय तहलाई समन्वय गरेर लुम्बिनी प्रदेशका जनताको जीवनस्तरलाई परिवर्तन गर्नका लागि अनुरोध गर्नुभयो। आम जनतालाई सेवा प्रवाह गर्नका लागि जनताको मागका आधारमा काम गर्नुपर्ने उहाँले बताउनुभयो।समृद्ध लुम्बिनी निर्माणका लागि लुम्बिनी प्रदेश भित्रका स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिले लाग्नु पर्ने लुम्बिनी प्रदेश प्रमुख अमिक शेरचनले बताउनुभयो। संविधानको पूर्ण पालना गर्दै जनताको सेवा गर्नु सबै स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिको दायित्व भएको उहाँले बताउनुभयो। कार्यक्रममा लुम्बिनी प्रदेश सभाका सभामुख पूर्णबहादुर घर्ती, भौतिक पूर्वधार विकासमन्त्री सहसराम यादव, संघीयता विज्ञ खिमलाल देवकोटालगायत स्थानीय तहका प्रमुख र उपप्रमुखको सहभागिता थियो। कार्यक्रममा मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालय लुम्बिनी प्रदेशको आयोजनामा भएको हो।
माछा मार्ने क्रममा डुबेर एक जनाको मृत्यु
गुल्मीमा माछा मार्ने क्रममा डुबेर एक जनाको मृत्यु भएको छ । शनिवार दिउँसो छल्दी खोलमा माछा मार्न गएका इश्मा गाउँपालिका २ का ४१ वर्षीय झबिलाल कुमालको डुवेर मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय गुल्मीका प्रहरी नायव उपरीक्षक माधब खरेलले जानकारी दिनुभयो ।
साहित्यकार भवानी भिक्षुको ११३ औं जन्म जयन्ती
नारद कोहारतौलिहवा, जेठ २१ गते । कपिलबस्तुमा साहित्यकार भवानी भिक्षुको ११३ औं जन्मजयन्ती विविध कार्यक्रम गरी मनाइएको छ । उहाँको गृह जिल्ला कपिलबस्तु नै हो । तौलिहवामा नव कपिलवस्तु साहित्यिक समाजलगायतका संस्थाले विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाएका छन् । उहाँले मदन र साझा पुरस्कार जित्नुभएको थियो । सदरमुकाम तौलिहवास्थित भिक्षु चोकमा रहेको भवानीप्रसाद गुप्ता ‘भवानी भिक्षु’ को सालिकमा साहित्यकारहरुले माल्यार्पण गर्दै भिक्षुको जीवनी र उहाँको कृत्रिहरुबारे चर्चा गरिएको थियो ।नेपाली साहित्यमा साहित्यकार भिक्षुले अतुलनीय योगदान दिनुभएको कपिलबस्तु नगरपालिका ३ का वडाध्यक्ष प्रकाश गैरेले बताउनुभयो । ‘भिक्षुले लेखेका कृत्तिहरु अझै पनि जीवन्त रहेका छन् । उहाँले भन्नुभयो, ‘नेपाली साहित्यमा ठूलो गुन लगाउनुभएको छ । आगत, अवान्तर, मैँया साहेव, पाइप नम्बर १ र २ लगायतका कृति, कविता, निवन्ध, लेख आदिमा मनोदशा र मनोविज्ञानलाई प्राथमिकता दिनुहुन्थ्यो ।कार्यक्रममा समाजका अध्यक्ष पशुपतिमणि त्रिपाठी, बरिष्ठ साहित्यकार हरिराज शर्मा पत्रकार महासंघका जिल्ला अध्यक्ष किरणमान बज्राचार्य तौलिहवा उद्योग बाणिज्य संघका महासचिव अर्जुन चापागाई साहित्यकार सकुन्तला ज्ञवाली पौडेलले सात्यिकार भवानी भिक्षुले नेपाली साहित्यको विकासमा अतुलनीय योगदान दिएका बताउनुभयो ।पौडेललाई भवानी भिक्षु स्मृति पुरस्कार नव कपिलबस्तु साहित्यिक समाजले प्रदान गर्ने साहित्यकार भवानी भिक्षु स्मृति पुरस्कार कपिलबस्तुको तौलिहवाका कवियत्रि शकुन्तला ज्ञवाली पौडेललाई दिने निर्णय गरिएको छ । विगत वर्षहरुमा लुम्बिनी अञ्चलका साहित्यकारलाई दिँदै आएकोमा यस वर्षदेखि कपिलबस्तुकै साहित्यकारलाई दिने निर्णय गरिएको वरिष्ठ साहित्यकार हरिराज शर्माले बताउनुभयो ।११ हजार १११ रुपियाँसहित यही जेठ २३ गते सोमबार आनन्दबागस्थित राधाकृष्ण मन्दिरमा पुरस्कृत गरिने नव साहित्यिक समाजका अध्यक्ष पशुपतिमणि त्रिपाठीले बताउनुभयो ।
प्रविधिमैत्री सिकाइका लागि शिक्षकलाई ल्यापटप
डिजिटल प्रविधिबाट कक्षा सञ्चालन गर्न कपिलवस्तुको गौतमबुद्ध माध्यमिक विद्यालयले शिक्षकलाई ल्यापटप वितरण गरेको छ । नमुना विद्यालय कार्यक्रम अन्तर्गत १७ जना शिक्षकलाई ल्यापटप हस्तान्तरण गरिएको हो ।
दानापुर तालमा पर्यटकहरुको चहलपहल
रुपन्देही जिल्लाको कञ्चन गाउँपालिका १ मा रहेको दानापुर तालमा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरुको चहलपहल बढ्दैगएको छ । कोरोना संक्रमणको करिव दुई बर्षसम्म सुनसानजस्तै बनेको दानापुर तालमा अहिले घुम्न आउने आन्तरिक पर्यटकको संख्या बढेको हो ।
ग्याँस सिलिण्डर पड्केर बालिकाको मृत्यु
ग्याँस सिलिण्डर पड्केर तनुहँमा एक बालिकाको मृत्यु भएको छ । भिमाद नगरपालिका –९ च्यानडाँडा बस्ने शिवनारायण केसीको छोरी ११ वर्षिया सुवेक्षा केसीको शुक्रबार साँझ नौ बजे मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय तनहुँका प्रहरी नायव उपरीक्षक युवराज खड्काले जानकारी दिनुभयो ।
यात्रु बोक्ने एम्बुलेन्सलाई कारबाही
भाडामा यात्रु ओसारपसार गरेका कारण एक एम्बुलेन्स कारबाहीमा परेको छ । जिल्लाको रामपुर अस्पतालको एम्बुलेन्सले भाडामा यात्रु बोकेको भन्दै ट्राफिक प्रहरी कार्यालयले कारबाही गरेको हो ।
सूर्यनारायण पुरस्कारबाट बेनीका अग्रज कलाकारद्वय श्रेष्ठ सम्मानित
ठाकुरप्रसाद आचार्यम्याग्दी, जेठ २१ गते । सूर्यनारायण पुरस्कार संस्था बेनी म्याग्दीले दुईजना अग्रज कलाकारलाई सम्मान गरेको छ । शनिबार बेनीमा पुरस्कार तथा सम्मान कार्यक्रमको आयोजना गरेर संस्थाले बेनीका कलाकारद्वय ८३ वर्षीय तुलप्रसाद श्रेष्ठ र ६५ वर्षीय प्रकाशकुमार श्रेष्ठलाई सम्मान गरेको हो । बेनी नगरपालिकाका प्रमुख सुरत केसी र संस्थाका अध्यक्ष सुवर्णकुमार श्रेष्ठले नेपाली लोकसंस्कृति, कला र साहित्यको विकासमा योगदान पु¥याएको भन्दै श्रेष्ठद्वयलाई जनही २० हजार रुपियाँसहित पुरस्कार दिइएको छ । प्रत्येक दुई वर्षमा एकजनालाई प्रदान गरिने पुरस्कार कोरोनाका कारण २०७६ र २०७८ मा प्रदान गर्ने पुरस्कार एकैपटक प्रदान गरिएको संस्थाले जनाएको छ । सम्मानित श्रेष्ठद्वय बेनी नगरपालिका ७ र ८ का स्थायी वासिन्दा हुनुहुन्छ । कलाकार श्रेष्ठद्वय बेनीको कला र लोकसंस्कृतिको संरक्षण, विकास र पुस्तान्तरण गराउन सक्रिय हुनुहुन्छ । पुरस्कार वितरण तथा गंगा बुलेटिन बिमोचन कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि बेनी नगरपालिकाका प्रमुख केसीले नेपाली लोकसंस्कृतिका क्षेत्रमा क्रियाशिल व्यक्तिहरुलाई सम्मानले थप उर्जा प्राप्त हुने बताउनुभयो । सूर्यनारायण पुरस्कार संस्थाले म्याग्दीको लोकसंस्कृतिको संरक्षण र प्रवद्र्धनमा लागेका व्यक्तिहरुलाई सम्मानले प्रोत्साहन मिल्ने उहाँको भनाई थियो ।साथ, सूर्यनारायण पुरस्कार प्रदान कार्यक्रमको अवसर पारेर गंगा नामक बुलेटिन विमोचन गरिएको छ ।
ट्याक्टरबाट खसेर दुई जनाको गयो ज्यान
राजु लामिछाने रुकुम पूर्व, जेठ २१ गते । रुकुम पूर्वमा ट्याक्टर दुर्घटना हुँदा दुई जनाको ज्यान गएको छ । जिल्लाको सिस्ने गाउँपालिका ४ दादीङमा ट्याक्टरमा सवार दुई जनाको ज्यान गएको प्रहरीले जनाएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय रुकुम पूर्वका सूचना अधिकारी प्रहरी निरीक्षक कृष्ण खत्रीमा अनुसार मृत्यु हुनेमा सिस्ने गाउँपालिका ४ दादीङकै १५ वर्षीय आकाश बुढा र सोही ठाउँकै ५० वर्षीया नन्दि बुढा रहनुभएको छ । स्थानीय कोम्बोट खोलाबाट गिट्टी लोड गरेर दादीङतर्फ आउँदै गरेको रा १ त १६१६ नम्बरको ट्याक्टर शुक्रबार साँझ दुर्घटना भएको हो । दुर्घटनामा परेर दुई जना घाइते भएका छन् । घाइते हुनेमा दादीङकै ५९ वर्षीया ओइली पुन र ४५ वर्षीय रुद्रबहादुर मल्ल हुनुहुन्छ । मल्लको अवस्था सामान्य छ भने पुनको अवस्था गम्भीर छ । उहाँको रुकुम पूर्व अस्पतालमा उपचार भइरहेको प्रहरी निरीक्षक खत्रीले बताउनुभयो ।प्रहरीका अनुसार ट्याक्टर सडकमै हाइड्रोलिक उठेको अवस्थामा छ । ट्याक्टर सडकदेखि तल पनि खसेको छैन । ट्याक्टरको पछाडिको भागमा बसेका उनीहरु आत्तिएर हाम फालेको हुनसक्ने प्रहरीको अनुमान छ । ट्याक्टर चालकको नाम, ठेगाना भने खुलेको छैन । चालक फरार रहेकाले खोजी कार्य जारी राखेको प्रहरीले जनाएको छ ।
विश्व साईकल दिवस : बुटवलमा सचेतनामूलक साईकल र्याली
विश्व साईकल दिवसको अवसरमा बुटवलका साइक्लिस्टहरुको अगुवाईमा सचेतनामूलक साईकल र्याली आयोजना गरिएको छ ।
म्यादी प्रहरीलाई निःशुल्क तालिम
स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ मा म्यादी प्रहरी भई काम गरेका युवालाई प्राविधिक शिक्षा तथा व्यावसायिक तालिम परिषद् (सिटिइभिटी)मार्फत निःशुल्क तालिम प्रदान गरिएको छ । युवालाई स्वरोजगार बनाउने उद्देश्यका साथ तालिम प्रदान गरिएको गण्डकी प्रदेश कार्यालय पोखराका निर्देशक प्रमोदभक्त आचार्यले जानकारी दिनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “सीपमूलक तालिम र रोजगारी-स्वरोजगारी वा उत्पादनका क्षेत्रमा जोड़ने कार्यमा सहजीकरण गर्ने उद्देश्यले माग गरिएबमोजिम तालिम गरेका हौँ ।
गुल्मीमा विद्युतीय राहदानीको अनलाइन आवेदन निशुल्क
जिल्ला प्रशासन कार्यालय गुल्मीले विद्युतीय राहदानी (ई–पासपोर्ट) का लागि निःशुल्क अनलाइन आवेदन दिने व्यवस्था मिलाउने भएको छ ।
मलको अभावले किसानलाई सास्ती
दाङमा रासायनिक मलको अभाव देखिएको छ । खेतीपातीको समय नजिकिँदै गर्दा रासायनिक मलको अभाव हुँदा किसानलाई बर्सेनि सास्ती हुने गरेको छ । धानको बीउका लागि ब्याड राख्नुपर्ने र मकैमा पनि मल आवश्यक पर्ने भएपनि अहिले मल अभाव हुँदा समस्या हुने गरेको तुलसीपुर उपमहानगरपालिका–१६ का किसान यज्ञबहादुर चौधरीले बताउनुभयो । “गएको वर्ष पनि समयमै मल नपाएपछि युरिया मलबिना मकै गोडेका हौं, मलबिना धान रोप्यौ”, उहाँले भन्नुभयो, “यस वर्ष पनि समस्या त्यस्तै छ ।” मल
ट्र्याक्टर दुर्घटनामा दुईको ज्यान गयो
रुकुम (पूर्व) मा ट्र्याक्टर दुर्घटना हुँदा दुई जनाको ज्यान गएको छ । जिल्लाको सिस्ने गाउँपालिका–४ स्थित दादीङमा ट्र्याक्टरमा सवार दुई जनाको ज्यान गएको प्रहरीले जनाएको छ । वडा नम्बर ४ कै कोम्बोटबाट गिट्टी लोड ग
शिवराज नगरपालिकाले माध्यमिक तह निःशुल्क गर्ने
कपिलवस्तुको शिवराज नगरपालिकाले माध्यमिक तह पूर्णरुपले निःशुल्क गर्ने निर्णय गरेको छ । नगरपालिका कार्यपालिकाको बैठकले नेपालको संविधानले सुनिश्चित गरेको निःशुल्क शिक्षा कार्यान्वयन गर्ने निर्णय गरेको हो ।
भरुवा बन्दुकसहित दुई जना पक्राउ
जिल्ला प्रहरी कार्यालय प्यूठानले भरुवा बन्दुकसहित दुई जनालाई पक्राउ गरेको छ । ऐरावती गाउँपालिका –१ स्थित अमेलीबाट ४१ वर्षीय निमबहादुर घर्ती र ५० वर्षीय दिलबहादुर सारुलाई भरुवा बन्दुकसहित नियन्त्रणमा लिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय प्युठानले जनाएको छ ।
बाँकेका लागि संघीय सरकारबाट चार अर्ब १५ करोड बजेट विनियोजन
सिराज खान नेपालगञ्ज, जेठ २० गते। संघीय सरकारले आगामी आर्थिक वर्ष २०७९/०८० का लागि बाँकेका आठ स्थानीय तहलाई चार अर्ब १५ करोड बजेट विनियोजन गरेको छ। सरकारले बाँकेका लागि चालु र पूँजीगत गरी ४ अर्ब १५ करोड ७३ हजार रुपियाँ बजेट विनियोजन गरेको अर्थ मन्त्रालयको बजेट तथा कार्यक्रम महाशाखाले जानकारी दिएको छ। सरकारले बाँकेका लागि चालु आर्थिक वर्ष २०७८/०७९ भन्दा २३ करोड बढी बजेट विनियोजन गरेको हो। सरकारले आर्थिक वर्ष २०७७/०७८ मा ३ अर्ब ५७ करोड ६८ लाख, चालु आव २०७८÷०७९ मा ३ अर्ब ९२ करोड ३६ लाख रुपियाँ बजेट विनियोजन गरेको थियो।आगामी आर्थिक वर्षमा बाँकेका आठ स्थानीय तहका लागि चालुतर्फ ३ अर्ब ६६ करोड ४४ लाख र पूँजीगततर्फ ४९ करोड २९ लाख रुपियाँ विनियोजन गरिएको छ। आठ स्थानीय तहलाई सामान्यीकरण अनुदानतर्फ १ अर्ब ४६ करोड १६ लाख, सशर्ततर्फ २ अर्ब ४९ करोड ५८ लाख, विशेषतर्फ १० करोड ८० लाख र समपुरकतर्फ ९ करोड १९ लाख रुपियाँ विनियोजन गरेको जनाइएको छ।सरकारले आगामी आ.व. २०७९/०८० का लागि सबैभन्दा बढी बजेट नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिकाको लागि विनियोजन गरेको छ। संघीय सरकारले नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिकाका लागि कुल ९५ करोड ७५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ। जसमा सशर्त अनुदान ५७ करोड १ लाख, वित्तीय समानिकरण ३३ करोड ९९ लाख, विशेष अनुदान २ करोड र समपुरक अनुदान २ करोड ७५ लाख रुपियाँ रहेको छ।यस्तै कोहलपुर नगरपालिकाले आगामी आ.व.का लागि ५८ करोड १ लाख बजेट पाउने भएको छ। जसमध्ये सशर्त अनुदान ३४ करोड ८४ लाख, वितीय समानिकरण अनुदान २१ करोड ७ लाख, विशेष अनुदान १ करोड ५० लाख, समपुरक अनुदान ६० लाख रुपियाँ विनियोजन गरेको छ। खजुरा गाउँपालिकाका लागि सरकारले सशर्त अनुदान ३३ करोड ९५ लाख, वित्तीय समानिकरण १६ करोड ७९ लाख, विशेष अनुदान ८० लाख र समपुरक अनुदान ७० लाख गरेर ५२ करोड २४ लाख रुपियाँ छुट्याएको छ। त्यस्तै, बैजनाथ गाउँपालिकालाई आगामी आवका लागि कुल ४८ करोड ९० लाख विनियोजन गरिएको छ। जसमा सशर्त २९ करोड ३६ लाख, वित्तीय समानिकरण १७ करोड ५० लाख, विशेष अनुदान ५० लाख, समपुरक १ करोड ५४ लाख रुपियाँ रहेको छ।जानकी गाउँपालिकालाई आगामी आर्थिक वर्षका लागि ३५ करोड ४७ लाख रुपियाँ विनियोजन गरिएको छ। जानकीले सशर्ततर्फ १७ करोड ४८ लाख, वित्तीय समानिकरणतर्फ १३ करोड ३९ लाख, विशेष तर्फ ३ करोड र समपुरक तर्फ १ करोड ६० लाख रुपियाँ प्राप्त गर्ने भएको हो। डुडुवा गाउँपालिकाले ३७ करोड ४६ लाख रुपियाँ संघीय सरकारबाट पाउँदैछ। जसमा सशर्ततर्फ २१ करोड ९१ लाख, वित्तीयतर्फको १३ करोड १५ लाख विशेष १ करोड ५० लाख र समपुरकतर्फ ९० लाख रुपियाँ रहेको छ।राप्तीसोनारी गाउँपालिकाका लागि ५२ करोड ७१ लाख रुपियाँ विनियोजन गरिएकोमा सशर्त तर्फको ३४ करोड ६५ लाख वित्तीय समानिकरण १८ करोड ६ लाख रहेको छ। राप्तीसोनारीका लागि विशेष र समपुरक बजेट विनियोजन गरिएको छ।त्यस्तै, नरैनापुर गाउँपालिकाका लागि ३५ करोड १९ लाख रुपियाँ विनियोजन गरिएको छ। नरैनापुरले २० करोड ३८ लाख सशर्त, १२ करोड २१ लाख वित्तिय समानिकरण, विशेषतर्फ १ करोड ५० लाख र समपुरकतर्फ १ करोड १० लाख रुपियाँ बजेट प्राप्त गर्दैछ।
अपाङ्गता भएका सबैले मासिक भत्ता पाउने
जिल्लाको बगनासकाली गाउँपालिकाका अपाङ्गता भएका सबै व्यक्तिहरूले मासिक भत्ता पाउने भएका छन् । बगनासकाली गाउँपालिका कार्यपालिकाको पहिलो बैठकले अपाङ्गता भई पहेँलो र सेतो कार्ड पाएका व्यक्तिलाई समेत मासिक भत्ता दिने निर्णय गरेको हो ।
मुख्यमन्त्री केसीको प्रतिवद्धता : विज्ञापन ऐन तत्काल ल्याउँछौं
लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री कुलप्रसाद केसीले आफ्नो कार्यकालमै विज्ञापन ऐन बनाएर कार्यान्वयनमा ल्याउने प्रतिवद्धता व्यक्त गर्नुभएको छ । आन्तरिक मामिला तथा सञ्चारमन्त्री तिलकराम शर्मालाई विज्ञापन ऐनको मस्यौदा बनाउन र आफूहरुको कार्यकालमै कार्यान्वयनमा ल्याउनेगरी काम गर्न निर्देशन दिनुभयो ।
गिट्टी बालुवाको अवैध उत्खनन् रोक्न गाउँपालिका सक्रिय
लामो समयदेखि हुँदैआएको ढुंगा, गिट्टी र बालुवाको अवैध उत्खनन् तथा ओसारपसार रोक्न बाँकेको राप्तीसोनारी गाउँपालिकाले कडाई शुरु गरेको छ । राप्तीसोनारीका नदी तथा खोलामा पहिलेदेखि नै भइरहेको अबैध उत्खनन् नियन्त्रण गर्न स्थानीय तहको निर्वाचनलगत्तै विजयी भएका जनप्रतिनिधि सक्रिय भएका हुन् ।
थारू सङ्ग्रहालय आर्थिक सङ्कटमा
लीलाधर वली घोराही, जेठ २० गते ।दाङ घोराही उपमहानगरपालिका–१७, पनौरामास्थित थारू समुदायको सामाजिक तथा सांस्कृतिक पहिचान झल्काउने थारू सङ्ग्रहालय सङ्कटमा परेको छ । जिल्लाकै पुरानो तथा सांस्कृतिक पहिचान बोकेको यो सङ्ग्रहालय १३ वर्षअघि स्थापना गरिएको हो । आर्थिक अभावका सङ्ग्रहालय विगत तीन वर्षदेखि बन्द अवस्थामा छ । देशका विभिन्न स्थानबाट अवलोकन गर्न आउनेहरूको सङ्ख्यामा कमी आएसँगै पछिल्लो समय बन्द भएको हो । सङ्ग्रहालय बन्द गरिँदा अवलोकनका लागि राखिएका सामग्री बिग्रिने खतरा बढेको स्थानीय तेजमान चौधरी बताउनुहुन्छ । विभिन्न सामग्रीहरूमा ढुसी र माकुरीको जालो लाग्न थालेको छ, चौधरीले भन्नुभयो, “नियमित रूपमा खुल्दा सरसफाइ हुन्थ्यो, लामो समय बन्द हुँदा त्यो पनि गर्न सकिएको छैन ।” आर्थिक अभावमा सङ्ग्रहालय रेखदेख गर्ने कर्मचारीको व्यवस्थापनमा पनि समस्या भएको गुनासो उहाँले थियो । दाङ थारू समुदायको उद्गमस्थल भएकाले विश्वभर चिनाउन उक्त सङ्ग्रहालय स्थापना गरिएको थारू समुदायका अगुवाहरू बताउँछन् । राज्यले कुनै पनि सहयोग नगर्दा सङ्ग्रहालय सञ्चालन तथा व्यवस्थापनमा समस्या भएको थारू कल्याणकारिणी सभा दाङका सचिव प्रकाश चौधरी बताउनुहुन्छ ।सङ्ग्रहालय सञ्चालनमा आएको आर्थिक सङ्कटले थारू समुदायको मौलिक पहिचानको संरक्षण तथा संवद्र्धनमा समस्या देखिएको गुनासो उहाँको छ । उहाँले पुनः सञ्चालनका लागि स्थानीय सरकारसँग सहयोगको माग गर्नुभयो । घोराही उपमहानगरपालिका वडा नं. १७ का वडाध्यक्ष रामलौटन चौधरी थारू सङ्ग्रहालय सञ्चालन तथा व्यवस्थापनका लागि गुरुयोजना निर्माण गर्ने योजना रहेको बताउनुहुन्छ ।“थारू समुदायको कला संस्कृति संरक्षणसँगै अध्ययन गर्न आउनेहरूलाई जानकारी दिने उद्देश्यले स्थापना गरिएको सङ्ग्रहालय समस्यामा छ,” वडाध्यक्ष चौधरीले भन्नुभयो, “अहिले गुरुयोजना निर्माणको काम भइरहेको छ, त्यसपछि सञ्चालन गर्न सकिन्छ ।” सङ्ग्रहालय थारू समुदायसँग मात्र नभई जिल्लाको पहिचान र पर्यटन प्रवद्र्धनसँग जोडिएकाले यसको बृहत् विकासका लागि स्थानीय सरकारले विशेष कार्यक्रम ल्याउनुपर्ने थारू समुदायका अगुवाहरू बताउँछन् । करिब २५ लाख रुपियाँ लागतमा निर्माण गरिएको सङ्ग्रहालयमा थारु समुदायको परम्परागत सामग्रीहरू माटाका भाडाँकुडा, वेशभूषा, गरगहना, भौका–भौकी, हलो, वर्षातमा ओढ्ने छत्री, धान राख्ने माटोका भाँडा ‘डेहरी’ र काठलगायतका सामग्रीहरू राखिएका छन् ।त्यसैगरी सुत्ने खटिया, खटौली, ढक्या गुन्द्री, पटकी गुन्द्री, कपडा राख्ने भौका, पूजापाठमा प्रयोग हुने देवीदेवताका मूर्तिहरू सङ्ग्रहालयमा सजाइएका छन् ।