गोरखापत्र अनलाइन
शासकीय कौशल
निर्वाचन मत परिणामपश्चात्का परिदृश्यले नेपालको राजनीतिक यात्रालाई परिवर्तनको सङ्गीन घडीतर्फ अगाडि बढाउने सङ्केत गरेको छ। निर्वाचनका साङ्केतिक सन्देशका प्रवाहले नेपालमा राजनीतिक रूपान्तरणको जनअपेक्षालाई उजागर गरेका छन्। आमजनता त्यसको सम्बोधनका लागि शासकीय कौशलताको पर्खाइमा छन् । चुनावपछि विभिन्न कोणबाट निर्वाचन मतपरिणामको समीक्षा गरिए पनि अबको कार्यदिशा भनेको एउटै हो, जुन शासकीय सुधारसहित सुशासन, समुन्नति र सङ्कल्पका साथै डेलिभरीको सुनिश्चितता हो।
वायु प्रदूषण न्यूनीकरणमा चासो
विश्व बैङ्कको प्रतिवेदनअनुसार दक्षिण एसियामा वायु प्रदूषणबाट हुने रोगबाट बर्सेनि २० लाखको मृत्यु हुने गर्छ। दक्षिण एसियामा वायु प्रदूषणको अवस्था भयावह छ। संसारका दस प्रदूषित सहरमध्ये नौवटा दक्षिण एसिया क्षेत्रमा रहेको विश्व बैङ्कको २०७९ मङ्सिर २८ गतेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले तोकेको मापदण्डअनुसार हावामा औषत वार्षिक पी.एम. २.५ एक घनमिटरमा ५ माइक्रोग्राम हुनुपर्छ। २.५ माइक्रोमिटर वा सोभन्दा साना धुलाका कणलाई पी.एम. २.५ भन्ने गरिन्छ। धेरै साना हुने यस्ता कणले फोक्सो हुँदै रक्तसञ्चार प्रणालीमा प्रवेश गरेर मानिसलगायत अन्य जीवित प्राणीमा अस्वस्थ बनाउँछ।
ऐना पहरामा बन्ने भयो ऐना पार्क
तनहुँको आँबुखैरेनी गाउँपालिकाले वडा न २ र ४ को सिमाना पर्ने ऐना पहरामा ऐना पार्क बनाउने कार्य सुरु गरेको छ । पृथ्वी राजमार्गसँग जोडिएको ऐन पहरा झरना रहेको स्थानमा पार्क निर्माण सुरु गरेको हो ।
आदिवासीका पीडा
संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा सदस्य भएको नेपाललगायतका प्रायः सबै राष्ट्रले अनेकौँ वाचा गरेका छन्। विश्वलाई सुरक्षित राख्न घातक जैविक र रासायनिक शस्त्रास्त्रको प्रतियोगिता रोक्ने, वातावरण, जलवायु र तत्सम्बन्धी विकार बढ्न नदिने, जैविक विविधताको संरक्षण गर्ने, जल–जमिन–जङ्गल बचाएर रैथाने वा आदिवासीको हितमा केन्द्रित रहनेजस्ता विषयमा विश्व–सम्मेलन हुने गरेका छन्।
घारखोला जलविद्युत आयोजनाको निर्माण अन्तिम चरणमा
म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिका ६ घारमा निर्माणाधीन १४ मेगावाट क्षमताको घर खोला जलविद्युत आयोजना निर्माण अन्तिम चरणमा पुर्याइएको छ । आगामी वैशाख देखि व्यावसायिक उत्पादन थाल्ने तयारीका साथ आयोजनाको निर्माणलाई यतिखेर तीव्रता दिइएको हो । आयोजनाको सिभिल र इलेक्ट्रोमेकानिकल तर्फका कामहरू अन्तिम चरणमा पुगेका छन् ।
एकाध मुद्दामै सीमित
नेपाल सार्वभौम र स्वतन्त्र राष्ट्र हो, जसको इतिहास, सभ्यता, संस्कृति र स्वतन्त्र पहिचान सदियौँ पुरानो छ । अमेरिका स्वतन्त्र राज्य हुनुअघि नेपाल एकीकरण भइसकेको थियो। कुनै औपनिवेशिक शक्तिले हामीमाथि शासन गर्न सकेको छैन। त्यसैले नेपाल विश्वमै पुरानो देशमा गनिन्छ। एसियामा थाइल्यान्ड र नेपाल मात्र त्यस्ता देश हुन्, जो औपनिवेशिक शक्तिको प्रत्यक्ष चङ्गुलबाट बँचे। यति गहिरो इतिहास र सभ्यताको देश एकाङ्की भएको देखिन्छ। एकाङ्की यसर्थमा कि नेपालमा कुनै एउटा घटना भयो कि मानौँ देश नै त्यसमा रुमलिन्छ। लाग्छ, राज्यको सम्पूर्ण गतिविधि ठप्प हुन्छ।
दुई दशक पुरानो गुरुयोजना अलपत्र
संविधानसभा सदस्य नवराज शर्माले २०५५ सालमा निर्माण भएको गुरुयोजनाअनुरूपको काम अझै हुन नसकेको बताउनुभएको छ। म्याग्दीमा रहेका सङ्घीय तथा प्रदेशका विषयगत कार्यालय र स्थानीय तहको आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को वार्षिक समीक्षा गोष्ठी एवं आठौं जिल्ला सभामा बोल्दै उहाँले सो कुरा बताउनुभएको हो।
‘नेपाल व्यवसाय शिखर सम्मेलन’ हुने
नेपाल सरकार, बैङ्क तथा वित्तीय संस्था परिसङ्घ नेपाल (सिबिफिन) र नेपाल बिजनेस इन्स्टिच्युट (एनबीआर्ई)को संयुक्त आयोजना र विभिन्न मन्त्रालयको साझेदारमा नेपाल व्यवसाय शिखर सम्मेलन २०२३ आयोजना हुने भएको छ ।
बाक्लो हुस्सुसँगै बढ्यो चिसो
सप्तरीसहित मधेशका जिल्लामा चिसो बढेको छ। बाक्लो हुस्सु लागेका कारण घाम लाग्न छोडेपछि चिसो बढेको हो। केही दिनदेखि एक्कासि बढेको चिसोका कारण बालबालिका, वृद्धवृद्धा र विपन्न पारिवार बढी प्रभावित बनेका छन्। चिसोले गर्दा बालबालिकालाई विद्यालय जान समस्या हुन थालेको छ। महादेवा गाउँपालिका–१, सोनराका देवनारायण मण्डलले न्यानो कपडा र पर्याप्त खानेकुरा नहुँदा मुसहर बस्तीका बालबालिका, वृद्धवृद्धालगायत सबै कठ्याङ्ग्रिएर बस्नु परिरहेको गुनासो गर्नुभयो। चिसोले मुसहर बस्तीका वृद्धवृद्धाको कठ्याङ्ग्रिएर मृत्यु हुने अवस्था रहेको मण्डल बताउनुहुन्छ। चिसो छल्नका लागि स्थानीयहरू घर तथा चोक–चोकमा आगो बालेर तापिरहेका छन्।
चार पुस्तादेखि लालपुुर्जाविहीन मुसहर
औरही गाउँपालिका–४, ईटाटारको मुसहर बस्तीमा बस्नेहरू चार पुस्तादेखि लालपुुर्जाविहीन रहेका छन्। त्यस गाउँका मुसहर समुदाय श्रम गरेर खाए पनि बस्नलाई घरै नभएको भन्दै चिन्तित रहेका छन्।
ल्याइए बयालीस बाच्छाबाच्छी
दक्षिण कोरियाले निःशुल्क रूपमा उपलब्ध गराएका होलिस्टिन जातका ४२ वटा गाई (बाच्छी) र साँढे (बाच्छा)को पहिलो खेप यहाँ ल्याइएको छ । दक्षिण कोरियाको कृषि, खाद्य तथा ग्रामीण मामिला मन्त्रालयको स्वीकृतिमा हेफर इन्टरनेसनल नेपाल र हेफर इन्टरनेसनल कोरियाको सहयोगमा बिहीबार एसियन एयरलाइन्सको जहाजमा काठमाडौँ ल्याइपु¥याइएको हो । बिहीबार नै ती बाच्छाबाच्छी कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयलाई हस्तान्तरण गरिएको छ ।
वित्तीय क्षेत्र माघदेखि अझ सहज हुन्छ
मङ्सिर मसान्तसम्ममा देखिएको वित्तीय क्षेत्रको तुलनात्मक सुधारले माघमा पुग्दा अझै तीव्रता पाउने बताइएको छ । नेपाल राष्ट्र बैङ्कका प्रवक्ता तथा कार्यकारी निर्देशक डा. गुणाखर भट्टका अनुसार माघदेखि ब्याजदर वृद्धि नियन्त्रण र ऋण उपलब्धता अझै सहज हुने र मुद्रास्फीति पनि कम हुनेछ । समृद्धि फाउन्डेसनले बिहीबार राजधानीमा आयोजना गरेको कार्यशाला गोष्ठीमा कार्यकारी निर्देशक डा. भट्टले विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा उल्लेख्य सुधार आएको र यो क्रम थप गतिशील हुने बताउनुभयो । तरलताको अवस्था पनि सहज हुँदै गएको उहाँले बताउनुभयो ।
जङ्गली हात्तीको आक्रमणबाट बच्नै गाह्रो !
झापामा पछिल्लो समयमा जङ्गली हात्तीको आक्रमणबाट बच्न मुश्किल बन्न थालेको छ। जिल्लामा पछिल्लो नौ महिनामा चार जनाको मृत्यु हात्तीको आक्रमणबाट भएको छ। विशेष गरी भारतबाट आउने जङ्गली हात्तीले झापाका विभिन्न सामुदायिक वन तथा चारकोशे झाडीमा वासस्थान बनाउँदै आएका छन्। जिल्लाको प्रमुख समस्या पहिचान गर्ने क्रममा जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिले हात्तीको समस्यालाई प्रमुख रूपमा औँल्याएको छ।
लगानी नहुँदा योजना अलपत्र
सरकारी स्वामित्वमा सञ्चालित उदयपुर सिमेन्ट उद्योगको क्षमता विस्तारसम्बन्धी योजना आर्थिक अभावका कारण अहिलेसम्म पनि कार्यान्वयन हुन सकेको छैन। प्लान्टमा आरएसपी जडान गरी उत्पादन वृद्धि गर्ने भनी झन्डै दुई वर्ष पहिले योजना ल्याइएको थियो। नेपालमा उच्च गुणस्तरको सिमेन्ट बजार, उद्योगको आर्थिक दायित्व, भविष्यमा आउनसक्ने आर्थिक भार तथा चुनौतीको सामना गर्न उत्पादन वृद्धि गर्ने विकल्प अगाडि सारिएको थियो। उदयपुर सिमेन्ट उद्योगले आरएसपी जडान गरी उत्पादन क्षमता वृद्धि गर्ने भनी झन्डै दुई वर्ष पहिले क्षमता विस्तारसम्बन्धी योजना ल्याएको हो।
सहायक मार्गले मूल सडक जोखिममा
कोसी राजमार्ग सडकखण्डको विभिन्न ठाउँबाट नयाँ सडक विस्तार गर्ने क्रममा सहायक मार्गको ट्रयाक खुल्न थालेपछि राजमार्ग जीर्ण कमजोर बन्दै गएको छ। कोसी राजमार्ग भेडेटारदेखि धनकुटाको हिले र त्यसभन्दा माथि चित्रेसम्म करिब ६५ किलो मिटरको दुरीमा राजमार्गको छेउबाट एक सयभन्दा बढी ‘ट्र्याक’ खोलिएका छन्।
