हिले समाचारदाता
हिले, चैत २९ गते । बुधबारे (६ नम्बर) बजारका स्थानीय अर्जुन श्रेष्ठको घरको धुरीले धनकुटा र पाँचथर जिल्लाको सिमाना छुटाएको छ ।
उहाँको धुरीबाट झरेको पानी एकातर्फ धनकुटामा र अर्कोतर्फको पानी पाँचथर जिल्लामा झर्छ । दुई जिल्लाको सिमाना कायम भएदेखि नै उहाँको घरको धुरीले जिल्लाको सिमाना छुटाइरहेको छ । अहिले मात्र नभई पहिले बाउबाजेकै पालादेखि नै धुरीलाई नै दुई जिल्लाको सिमाना मान्दै आएको श्रेष्ठको भनाइ छ ।
धनकुटा र पाँचथर जिल्लाको सिमानामा रहेको ६ नम्बर बुधबारे बजार एक यस्तो बजार हो, जहाँ दुई जिल्लाको सिमाना घरको धुरीले छुटाएका छन् । बजारमा ३० भन्दा बढी घरमा यो समस्या छ । धनकुटातर्फ चौबिसे गाउँपालिका–१ पर्छ । त्यस्तै पाँचथरतर्फ मिक्लाजुङ गाउँपालिका वडा नम्बर ८ पर्छ । यो बजारको अर्को अनौठो पक्ष यहाँका घरमा भान्छा एक जिल्लामा छ त जुठेल्नु अर्को जिल्लामा । घर एक जिल्लामा छन् त घरको शौचालय अर्को जिल्लामा । यहाँ खाना एक जिल्लामा खाएर चुठ्न अर्को जिल्लामा पुग्नु पर्छ । त्यस्तै वास एक जिल्लामा र शौच अर्को जिल्ला गर्नु पर्छ ।
धेरै घरमा यो अवस्था रहेको स्थानीय जितबहादुर माङ्खिम बताउनुहुन्छ । “हामी धेरै स्थानीयको घर र जुठेल्नु तथा घर र शौचालय फरक फरक जिल्लामा रहेको छ,” माङ्खिम भन्नुहुन्छ ।
६ नम्बर बुधबारे बजार राणाकालीन समयदेखिकै बजार हो । सो समयमा सम्पूर्ण क्षेत्र धनकुटा नै पर्दथ्यो । पछि १४ अञ्चल ७५ जिल्लामा विभाजन गर्दा पनि सिमाना ठ्याक्कै यकिन नभएकाले समस्या भएको चौबिसे गाउँपालिका–१ का वडाध्यक्ष दीपककुमार श्रेष्ठ बताउनुहुन्छ । उहाँका अनुसार सो स्थानमा पाँचथरतर्फबाट २०३०।३१ सालमै र धनकुटातर्फबाट २०४६ सालमा मात्र नापी भएको हो । दुई जिल्लाबाट फरक फरक समयमा नापी हुँदा घरहरू नै जिल्ला सिमानामा रहेको उहाँको भनाइ छ ।
सिमाना स्थानीयको मुख्य समस्या
सुन्दा र देख्दा अनौठो लाग्ने यो भूबनोट स्थानीयका लागि भने पटक पटक टाउको दुखाइ बन्ने गरेको छ । बजार क्षेत्रका घर दुई जिल्लामा विभाजित हुँदा स्थानीयले लामो समयदेखि आर्थिकदेखि प्रशासनिक कामसम्म विभिन्न झमेला भोग्दै आएका छन् । कर, तिरो, जग्गा बेचबिखन, नामसारी, नापी, मालपोतलगायतका काममा दुई जिल्ला धाउनुपर्ने अवस्था छ । सामान्य प्रशासनिक कामका लागि पनि दुई जिल्ला धाउनुपर्ने बाध्यता रहेको स्थानीय छविलाल गुरुङ बताउनुहुन्छ ।
“घरको नक्सा पास, सामान्य सिफारिस, घर जग्गा बिक्रीवितरण गर्न पनि दुई पालिका तथा दुई जिल्लाका कार्यालय धाउनु पर्छ, यी कार्य गर्न निक्कै समस्या झेल्नु पर्छ,” गुरुङ भन्नुहुन्छ ।
त्यसो त विकासनिर्माणका काममा पनि दुई जिल्ला तथा पालिकाबिच समन्वय अभाव हुँदा समस्या हुने गरेको स्थानीयको गुनासो छ । समन्वय अभावकै कारण बजारले अपेक्षित विकास नपाएको स्थानीय ज्योति श्रेष्ठ बताउनुहुन्छ । “हरेक कुरा भाग लाग्ने र स्थानीयको बुझाइमा पनि पाँचथरतर्फकाले धनकुटातर्फ राम्रो भएको देख्न र धनकुटातर्फका स्थानीयले पाँचथरतर्फ राम्रो काम भएको देख्ने गरेको छन्,” श्रेष्ठ भन्नुहुन्छ ।
स्थानीयले यो समस्या समाधान गरिदिन पटक पटक माग गर्दै आएका छन् । राज्य पुनर्संरचनाका बेला पनि समस्या समाधानका लागि सुनुवाइ नभएको स्थानीयको गुनासो छ । “७५ जिल्ला छुटाएर ७७ जिल्ला बनाउँदा भयो तर तर हामीले दुःख पाएको समस्या समाधान गरिदिन पटक पटक आग्रह गर्दा पनि कसैले सुनेनन्,” स्थानीय फिवराज थेगिन गुनासो गर्नुहुन्छ । वडाध्यक्ष दीपककुमार श्रेष्ठ पनि पटक पटक कुरा उठाउँदा पनि कसैले नसुने पछि थाकेको बताउनुहुन्छ ।
चौबिसे गाउँपालिका अध्यक्ष राजकुमार चेम्जोङ पनि यो समस्याले स्थानीयले धेरै हैरानी खेप्नु परेको बताउनुहुन्छ तर यो समस्या समाधान गर्न आफ्नो कार्यक्षेत्रमा नरहेको र केन्द्रले नै समाधान गरिदिनुपर्ने उहाँको भनाइ छ । “यो समस्या आज देखिको होइन, पहिलेदेखिकै हो, पटक पटक नापी भयो, राज्य पुनर्संरचना कायम गरियो तर यहाँको समस्या कसैले सुनेन यसका लागि केन्द्र सरकारले चासो दिनु पर्छ,” अध्यक्ष चेम्जोङ भन्नुहुन्छ ।
-original-thumb.jpg)
