लक्ष्मी सापकोटा
ग्यास भण्डारण नहुँदा उपभोक्तालाई सास्ती
सरकारसँग खाना पकाउने एलपिजी ग्यासको भण्डारण नहुँदा विभिन्न समयमा उपभोक्ताले अभाव खेप्नु परेको छ । मुलुकभर पेट्रोलियम पदार्थको वितरण गर्ने नेपाल आयल निगमसँग डिजेल, पेट्रोल र हवाई इन्धनको भण्डारण क्षमता रहे पनि ग्यासको नहुँदा उपभोक्ताले सास्ती भोग्नु परेको छ । निजी उद्योगी व्यवसायीलाई निगमले ग्यास खरिद आदेश (पिडिओ) जारी गर्ने र उद्योगीले भारतका विभिन्न ‘रिफाइनरी’ केन्द्रबाट ग्यास आयात गरी बजारमा पठाउने गर्छन् । अर्कोतिर ग्यास आयात गर्नका लागि नेपाली नम्बरका ग्यास बुलेट नहुँदा भारतीय नम्बरका
असी प्रतिशतले घट्यो सुन कारोबार
सुनको मूल्य अस्वाभाविक रूपमा बढेपछि नयाँसडकलगायतका सुनचाँदी पसल सुनसान बनेका छन् । माघ, फागुन महिनामा बिहेको लगन हुन्छ । विगतका वर्ष यसबेला सुन पसलमा गहना खरिद गर्ने ग्राहकको भिड लाग्ने गर्थ्यो । व्यापार पनि अन्य सिजनको तुलनामा दोब्बरले बढी हुने गर्थ्यो । अहिले भने अधिकांश सुनचाँदी पसल सुनसान छन् ।
७० प्रतिशत आयातकै भर
आगामी शनिबार मनाइने प्रणय दिवस (भ्यालेन्टाइन डे) मा साढे पाँच करोड रुपियाँ बराबरको चार लाख ५० हजार स्टिम गुलाफ खपत हुने अनुमान गरिएको छ । प्रत्येक वर्ष १४ फेब्रुअरीमा मनाइने प्रणय दिवसमा बजारमा गुलाफको माग धेरै हुने भएकाले यो वर्ष पाँच करोड ६२ लाख रुपियाँ बराबरको कारोबार हुने अनुमान गरिएको नेपाल फ्लोरिकल्चर एसोसिएसन (फ्यान) ले जनाएको छ ।
निर्वाचनले बढाउँदै इन्धन खपत
बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको खपत बढ्न थालेको छ । आगामी फागुन २१ का लागि निर्धारित प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा डिजेल पेट्रोलको खपत बढ्न थालेको हो । चुनाव प्रसारप्रसारमा चारपाङ्ग्रे गाडी र मोटरसाइकलको प्रयोग बढ्दा पेट्रोलको खपत बढ्न थालेको नेपाल आयल निगमले जनाएको छ ।
-original-thumb.jpg)
कोदोको उत्पादन घट्दै उपभोग र आयात बढ्दै
बजारमा पछिल्लो समय कोदोको उपभोग बढ्दै गए पनि उत्पादन भने बर्सेनि घट्दै गएको छ । स्वास्थ्यका लागि लाभदायक हुने हुँदा कोदोको उपभोग बढी हुन थालेको छ । बजारमा कोदोको खपत बढ्दै गए पनि उत्पादन भने घट्दै गएको तथ्याङ्कले देखाएको छ । कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा दुई लाख २४ हजार ९३५ हेक्टर क्षेत्रफलमा तीन लाख ७३२ मेट्रि
‘ग्यारेन्टेड’ नक्कलीमा आकर्षण
सुनको मूल्य अस्वाभाविक बढेपछि नक्कली गहनाप्रति ग्राहकको आकर्षण बढ्दै गएको छ । सुनको मूल्य बढेर तोलाको साढे तीन लाख रुपियाँनजिक पुग्न थालेपछि नक्कली गहनाको व्यापार बढ्न थालेको छ ।
विकासशील मुलुकमा स्तरोन्नति हुँदा पच्चिस प्रतिशतसम्म निर्यात घट्ने
अल्पविकसितबाट विकासशील मुलुकमा स्तरोन्नति हुँदा नेपालबाट निर्यात हुने गार्मेन्ट र टेक्सटाइललगायतका क्षेत्रमा ठुलो असर पर्ने देखिएको छ । विश्वव्यापार सङ्गठन (डब्ल्युटिओ) का अनुसार अल्पविकसितबाट विकासशील मुलुकमा स्तरोन्नति भए गार्मेन्ट, टेक्सटाइलको निर्यातमा १० देखि २० प्रतिशत कमी आउने देखिएको हो । डब्ल्युटिओले गार्मेन्ट र टेक्सटाइल १३.३ प्रतिशतले निर्यात घट्ने अनुमान गरेको छ ।
सत्तरी अर्बको कच्चा पदार्थ आयात, साठी अर्बको तेल निर्यात
प्रशोधित खाने तेल (भटमास, सूर्यमुखी) ले मुलुकको निर्यात व्यापार बढाएको छ । तथापि यो पूर्णतः स्वदेशी उत्पादन नभई बाहिरी मुलुकबाट कच्चा पदार्थ आयात भई प्रशोधन गरेर निर्यात हुने गरेको छ ।
निरन्तर घट्दै खेतीयोग्य जमिन
धान रोप्ने खेतीयोग्य जमिन निरन्तर घट्दै गएको छ । खेतीयोग्य जमिन घरघडेरीमा परिणत हुनु, जमिनको औद्योगिक एवं अन्य भौतिक पूर्वाधार निर्माणमा प्रयोग, युवा जनशक्ति विदेश पलायनलगायतका कारण क्रमशः खेतीयोग्य जमिन घट्दै गएको हो ।
सबै वैदेशिक लगानी स्वचालित मार्गबाट
सबै किसिमको वैदेशिक लगानी स्वचालित मार्गबाट स्वीकृत हुने भएको छ । सरकारले स्वचालित मार्गबाट विदेशी लगानी स्वीकृत गर्ने अधिकतम सीमा हटाएसँगै अटोमेटिक रुटबाट जति पनि लगानी स्वीकृत हुने भएको हो । स्वचालित मार्गबाट विदेशी लगानी स्वीकृत गर्न पाउने व्यवस्थासँगै लगानीकर्तालाई सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
सुनको मूल्य नाघ्यो तीन लाख
निरन्तर उकालो लाग्दै गएको सुनको मूल्य तोलामा तीन लाख रुपियाँ नाघेको छ । यो अहिलेसम्मकै उच्च मूल्य हो । बिहीबार दुई लाख ९२ हजार दुई सय रुपियाँमा कारोबार भएको सुनको मूल्य शुक्रबार तोलामा नौ हजार दुई सय रुपियाँले बढेर तीन लाख एक हजार चार सय रुपियाँमा कारोबार भएको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासङ्घले जनाएको छ ।
बिक्री हुँदैनन् सुनका पुराना गहना
बजारमा पुुराना सुनका गहना बिक्री हुुन छाडेका छन् । सुनको मूूल्य निरन्तर बढ्दै गएपछि सुुन व्यापारीले पुुराना गहना खरिद गर्न छाडेका हुुन् । ठुुला सुन पसलमा बिल
खडेरी र बेमौसमी वर्षाले घट्यो धान उत्पादन
यस वर्ष देशभर धानको उत्पादन दुुई लाख मेट्रिक टनले घटेको छ । कृषि तथा पशुुपन्छी विकास मन्त्रालयका अनुसार चालुु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ४.२० प्रतिशत घटेर ५७ लाख पाँच हजार १२६ मेट्रिक टन मात्रै धान उत्पादन भएको छ ।
बढ्यो पेट्रोलियम पदार्थको भण्डारण
मुुलुकमा पेट्रोलियम पदार्थ (डिजेल, पेट्रोल र हवाई इन्धन) को भण्डारण क्षमता १० वर्षमा ३४ हजार किलोलिटरले बढेको छ । १० वर्षअघि ६८ हजार ११५ किलोलिटर क्षमताको
प्रदूषण शुल्कको खर्च अन्तै
पेट्रोलियम पदार्थमा लगाइएको प्रदूषण शुल्कबापत ३१ अर्ब रुपियाँ सङ्कलन भएको छ । आर्थिक वर्ष २०६५/६६ देखि चालु आव २०८२/८३ को १५ पुससम्म प्रदूषण कर शीर्षकमा ३१ अर्ब १२ करोड रुपियाँ सङ्कलन भएको नेपाल आयल निगमले जनाएको छ ।
