सुसेली हाल्दै गोसाइँकुण्ड र गङ्गा दशहरा
गोसाइँकुण्डमा सर्वप्रथम विसं १५०४ मा श्री श्री जय यक्षमल्लदेव ठाकुर र श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहबाट नुवाकोट विजयपश्चात् विसं १८०१ मा स्नान भएको इतिहासमा पाइन्छ । सुगौली सन्धिबाट छट्पटिँदै अमरसिंह थापाले देहत्याग गरेको पवित्र धार्मिक स्थान नीलकण्ठ गोसाइँकुण्ड र दशहरा स्नान गर्ने अवसर जु¥यो ।
जोगिरा सररर
किनका के हाथ कनक पिचकारी, किनका के हाथ अबिर झोरी ? रामजी के हाथ मे कनक पिचकारी, सियाजी के हाथ अबिर झोरी !
निर्वाचन आचारसंहिता पालना प्रभावकारी
कास्कीमा निर्वाचन आचारसंहिताको प्रभावकारी कार्यान्वयनसँगै आचारसंहिता उल्लङ्घनसम्बन्धी हालसम्म लिखित उजुरी परेको छैन । कास्कीका मुख्य निर्वाचन अधिकृत हिमलाल बेल्बासेले हालसम्म आचारसंहिता उल्लङ्घनका घटनामा लिखित उजुरी नपरेको जानकारी दिनुभयो ।
गाउँ गाउँमा सांस्कृतिक कार्यक्रम
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा यहाँका गाउँसहर चुनावमय बनेका छन् । राजनीतिक दलका उम्मेदवारले गाउँकेन्द्रित कार्यक्रम गर्न थालेपछि अहिले गाउँघरमा चुनावी रौनकता छाएको छ ।
मत खेर जान थालेपछि अलमलमा मतदाता
नागरिकले मत हालेका निर्वाचित जनप्रतिनिधि नै विभिन्न काण्डमा मुछिएपछि यस पटक कैलाली क्षेत्र नम्बर १ का मतदातामा खासै उत्साह छैन् । उम्मेदवारले कार्यकर्ता लिएर घरदैलो गरिरहे पनि आममतदाता भने अझै चुप छन् । पार्टी सदस्य दलकै पक्षमा र केही मतदाता नयाँ दललाई भोट दिने बताउँछन् । यहाँ उज्यालो नेपाल पार्टी, श्रम संस्कृति पार्टी, आमजनता पार्टी नयाँ छन् । अघिल्लो निर्वाचनमा नागरिक उन्मुक्ति पार्टीका नामबाट चुनाव लडेको नागरिक उन्मुक्ति पार्टी नेपाल र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले पनि नयाँ दाबी गरिरहेका छन् ।
आरोपप्रत्यारोपबिना नै प्रतिस्पर्धामा दल
सुदूरपश्चिमका कैलाली, कञ्चनपुर जिल्लामा दलहरूबिच आरोपप्रत्यारोपबिना नै चुनावी प्रतिस्पर्धा भइरहेको छ । विगतमा विभिन्न मुद्दा उठाएर राजनीतिक दलले एकअर्काको आलोचना गर्ने गरेका थिए । यस पटक भने त्यस्तो प्रचलन हटेको छ ।
निर्वाचन सुरक्षाका लागि सीमानाका बन्द
प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन सुरक्षाका लागि दार्चुलामा भारतसँग जोडिएका सीमानाका बन्द गरिने भएका छन् । भारतको उत्तराखण्ड प्रदेश अन्तर्गत पर्ने पिथौरागढ जिल्लासँग जोडिएका नेपालका दार्चुला जिल्लाका सीमानाका तीन दिन (७२) घण्टासम्मका लागि सिल गरिने दार्चुलाका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी एवं सूचना अधिकारी विनोद दाहालले जानकारी दिनुभयो ।
फरक क्षमतामैत्री भएनन् मतदान केन्द्र
प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनका लागि सल्यानमा ११७ मतदान स्थल र २०५ मतदान केन्द्र तोकिएका छन् । अधिकांश मतदान स्थलनजिकैसम्म सडक पुगे पनि ती स्थल अपाङ्ग, अशक्त तथा ज्येष्ठ नागरिकमैत्री बन्न नसकेको सरोकारवालाले बताएका छन् ।
ढुक्क भएर मतदान गर्न आग्रह
गृहमन्त्री ओमप्रकाश अर्यालले शान्तिसुरक्षा मजबुत रहेकाले आसन्न निर्वाचन भयरहित वातावरणमा सम्पन्न हुने बताउनुभएको छ । स्वतन्त्रपूर्वक ढुक्क भएर मतदान गर्न उहाँले मतदातालाई आग्रह गर्नुभयो ।
विद्यावारिधिका चार उम्मेदवार चुनावी मैदानमा
राजनीतिमा पढेलेखेका आउँदैनन् भन्ने चर्चा सधैँ चलिरहन्छ तर सुदूरपश्चिमका चार क्षेत्रमा दर्शनशास्त्रमा विद्यावारिधि गरेका चार जना चुनावी मैदानमा उत्रिएका छन् तर चारै डाक्टरले चुनाव जित्न कडा मेहनत गर्नुपर्ने देखिएको छ । तीमध्ये तीन जना डा. भीमबहादुर रावल, अछाम–१; डा. दीपकप्रकाश भट्ट कञ्चनपुर–३ र डा. ताराप्रसाद जोशी डडेलधुरामा लामो समयदेखि राजनीतिमा हुनुहन्छ । कैलाली–५ बाट डा. आनन्द चन्द पहिलो पटक चुनावी मैदानमा उत्रिनुभएको छ ।
आश्वासन होइन,‘लालपुर्जा’ दिलाइदिनेलाई मत
काभ्रेपलाञ्चोकको पनौती नगरपालिका–२, तोरीखोरियामा करिब ५५ घरधुरी तामाङ समुदायको बसोबास रहेको छ । चार/पाँच पुस्तादेखि यस स्थानमा बसोबास गर्दै आएका स्थानीयले अहिलेसम्म पनि आफूले उपभोग गरेको जग्गाको जग्गाधनी प्रमाणपत्र (लालपुर्जा) पाउन नसक्दा सुकुमवासी भएर बस्न बाध्य भएका छन् ।
मगर समुदायको मेला सुखडमा
नेपाल मगर सङ्घको ४४ औँ स्थापना दिवस कैलालीको सुखडमा भव्य रूपमा मनाइएको छ । शुक्रबार नेपाल मगर सङ्घ कैलालीले घोडाघोडी नगरपालिका–१, सुखडस्थित हेलिप्याडमा दिवसका अवसरमा विभिन्न कार्यक्रम गरिएको छ । घोडाघोडी नगरपालिकाका नगरप्रमुख खडकबहादुर रावतको प्रमुख आतिथ्यमा भएको कार्यक्रममा कैलाली जिल्लाका सबै पालिका तथा छिमेकी जिल्लाबाट ठुलो सङ्ख्यामा मगर समुदायको उपस्थिति रहेको थियो ।
सिद्धज्योतिमा शास्त्री सम्झना
कविवर उमानाथ शास्त्री सिन्धुलीयको ४८ औँ स्मृति दिवस पारी सिन्धुलीमाढीस्थित सिद्धज्योति शिक्षा क्याम्पसमा शुक्रबार रचना वाचन सम्पन्न गरिएको छ । सिद्धज्योति शिक्षा क्याम्पसद्वारा आयोजित कार्यक्रममा पवन पाख्रिन, नन्दलाल श्रेष्ठ, लोकेन्द्र डहरे, बाबुराम श्रेष्ठ ‘निरूपम’, मैयाँ लामिछाने, बाबुराम फुयाँल, शम्भु गजुरेल, दुर्गादेवी ढकाल, भाइदाजु प्रज्वल, विश्वम्भर लामिछाने, भीमविक्रम थापालगायतले गजल, कविता, मुक्तक, हाइकू वाचन गर्नुभएको थियो ।
निर्वाचन बिदामा पनि श्रम स्वीकृति निरन्तर
सरकारले निर्वाचनको बिदामा समेत वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपाली श्रमिकका लागि श्रम स्वीकृतिको सेवालाई निरन्तरता दिने गरी व्यवस्था गरेको छ । वैदेशिक रोजगार विभागले वैदेशिक रोजगारीमा जाने टिकट भएका र नगइनहुने (आपत् परेका) श्रमिकलाई निर्वाचनका दिनमा समेत श्रम स्वीकृति जारी गरिने व्यवस्था मिलाइएको हो ।
विकासशीलमा स्तरोन्नतिको समय तीन वर्ष थप्न आग्रह
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घका अध्यक्ष चन्द्रप्रसाद ढकालले सन् २०२६ नोभेम्बरका लागि तय गरिएको अतिकम विकसित मुलुकबाट नेपालको स्तरोन्नतिको समय थप्नुपर्ने बताउनुभएको छ । संयुक्त राष्ट्रसङ्घकी नवनियुक्त आवासीय संयोजक लिला पिटर याहियासँग शुक्रबार भएको भेटवार्तामा उहाँले मुलुक अझै संरचनात्मक रूपमा यो सङ्क्रमणका लागि तयार नभएकाले व्यावसायिक समुदायसँगको व्यापक परामर्शका आधारमा महासङ्घले स्तरोन्नतिलाई तीन वर्ष ढिलो गरी नोभेम्बर २०२९ सम्म सार्न औपचारिक माग गरेको बताउनुभयो ।
बजेट निर्माणको काम सुरु
सरकारले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेट निर्माण थालेको छ । त्यसका लागि अर्थ मन्त्रालयका लागि राजस्व परामर्श समिति गठन गरेको छ भने यही फागुन ७ गते नै राष्ट्रिय योजना आयोगले बजेटको सिलिङ सरकारलाई दिएको छ ।
डिजिटल इकोनोमीका लागि रणनीतिक लगानी अपरिहार्य
लगानी बोर्ड नेपालका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील ज्ञवालीले डिजिटल इकोनोमीबाट पर्याप्त लाभ लिन रणनीतिक लागानी अपरिहार्य रहेको बताउनुभएको छ । भारतमा आयोजित नेपाल–भारत टेक फोरम २०२६ लाई भर्चुअल सम्बोधन गर्दै प्रमुख कार्यकारी अधिकृत ज्ञवालीले डिजिटल इकोनोमीमा व्यापाक सम्भावना रहेको बताउनुभयो । उहाँले उक्त सम्भावनालाई मूर्त रूप दिन योजनाबद्ध र दीर्घकालीन लगानी आवश्यक रहेको धारणा पनि व्यक्त गर्नुभयो ।
राजनीतिक दलको आय : चन्दा तथा सहयोग प्रमुख स्रोत
राजनीतिक दलले आफ्नो आम्दानीको उल्लेखनीय हिस्सा चन्दा तथा सहयोगबाट प्राप्त गरे पनि प्राप्त भएको चन्दा तथा सहयोगलाई पारदर्शी बनाएका छैनन् । प्रमुख राजनीतिक दलले चन्दा तथा सहयोगबाट नै करोडौँ रुपियाँ प्राप्त गर्दै आएका छन् । कानुनमा दलले कुनै व्यक्ति वा सङ्गठित संस्थाबाट २५ हजार रुपियाँभन्दा बढी आर्थिक सहयोग प्राप्त गर्दा बैङ्किङ चेक वा बैङ्किङ ट्रान्सफरमार्फत मात्र गर्नुपर्ने स्पष्ट उल्लेख छ तर करोडौँ चन्दा तथा सहयोग प्राप्त गर्ने दलले आफ्नो आयव्ययको विवरण बुझाउँदा प्राप्त गरेको चन्दा तथा सहयोगलाई पारदर्शी बनाएका छैनन् ।
चीनको सहयोगप्रति आभार
प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले नेपाल र छिमेकी राष्ट्र चीनबिचको सम्बन्ध भविष्यमा थप मजबुत र सुमधुर हुने औँल्याउनुभएको छ । नेपालका लागि नवनियुक्त चीनका राजदूत चाङ माओमिङले शुक्रबार शिष्टाचार भेट गर्ने क्रममा प्रधानमन्त्री कार्कीले नेपालको लोकतान्त्रिक प्रक्रियाको महत्वपूर्ण हिस्सा रहेको, आउँदो निर्वाचनमा चीनबाट प्राप्त सदासयता र सहयोगका लागि कृतज्ञता ज्ञापन गर्नुभयो । साथै उहाँले विकासका विभिन्न परियोजना र आयाममा चीनबाट प्राप्त सहयोग र साझेदारीका अवसरप्रति नेपाल र नेपाली जनताका तर्फबाट आभार व्यक्त गर्नुभएको प्रधानमन्त्री कार्यालयले जनाएको छ ।
होली पर्वको सुरक्षा चुस्त बनाउन परिपत्र
यही फागुन १८ गते उपत्यकालगायत पहाडी क्षेत्र र १९ गते तराई क्षेत्रमा धुमधामसहित मनाइने फागुपूर्णिमा अर्थात् होली पर्वलाई मर्यादित, सुरक्षित र शान्तिपूर्ण बनाउने गरी सुरक्षा व्यवस्थान चुस्त राख्न प्रहरीले मातहतका निकायलाई निर्देशन दिएको छ ।
अत्यधिक बढ्यो यात्रुको चाप, घट्यो काठमाडौँमा चहलपहल
निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा काठमाडौँ उपत्यकाबाट बाहिरिने यात्रुको चाप अत्यधिक बढेको छ । सार्वजनिक सवारीमा अत्यधिक चाप बढेसँगै ‘रिजर्भ’ गरेर जानेको सङ्ख्या पनि उत्तिकै छ । नियमित रुटमा सवारी थप गर्नु परेको यातायात व्यवसायी सङ्घले बताएका छन् ।
लोकमार्ग र जलविद्युत् निर्माण
यही फागुन २१ गतेको प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा सुदूरपश्चिम प्रदेशका प्रायः उम्मेदवारले भारतको तिकुनियादेखि चीनको तिब्बतसँग जोड्ने लोकमार्गदेखि ठुला विद्युत् आयोजना बनाउने राष्ट्रिय महत्वका योजनालाई चुनावी प्रतिबद्धतामा समेटेका छन् ।
आयोगमा एक हजार उजुरी, उनान्सय प्रतिशत फर्स्योट
निर्वाचन आचारसंहिता उल्लङ्घन घटनाका सम्बन्धमा निर्वाचन आयोगको केन्द्र र जिल्लास्तरमा प्राप्त उजुरीमध्ये ९९ प्रतिशत उजुरी फस्र्योट भएको छ । आयोगका अनुसार आचारसंहिता लागु भएपछि जिल्ला आचारसंहिता अनुगमन समिति र अनुगमन अधिकृतसमक्ष कुल एक हजार ७६ वटा उजुरी परेको थियो । त्यसमध्ये एक हजार ६१ वटा अर्थात ९९ प्रतिशत) फस्र्योट भएको आयोगका प्रवक्ता नारायण भट्टराईले जानकारी दिनुभयो ।
नवचेतनाले उपलब्धि समृद्ध बनाउने समय
संविधानको प्रभावकारी कार्यान्वयन र प्राप्त उपलब्धि रक्षा, सुशासन र आर्थिक रूपान्तरणका लागि प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा मतदान गर्न शनिबारदेखि छ दिन बाँकी छ । भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी आन्दोलनमा नवयुवाले उठाएका मुद्दा सम्बोधनसँगै देशलाई अग्रगामी रूपान्तरणतर्फ अघि बढाउने कार्यभार पूरा गर्न ताजा जनादेशका लागि नागरिकले मतदान गर्ने भएका हुन् ।
प्रतिनिधिसभा निर्वाचन : एक हजार ६१ उजुरी फर्स्योट
जिल्ला आचारसंहिता अनुमगन समिति र अनुगमन अधिकृतसमक्ष कूल एक हजार ७६ उजुरी परेको छ ।निर्वाचन आयोगका अनुसार प्राप्त भएका उजुरीमध्ये एक हजार ६१ अर्थात् ९९ प्रतिशत फछ्र्यौट भएको छ । प्रदेशगत रूपमा सबैभन्दा धेरै लुम्बिनी प्रदेशमा २४४ उजुरी परेका छन भने सबैभन्दा कम सुदूरपश्चिम प्रदेशमा ९६ उजुरी परेका छन् ।
