जलवायु परिवर्तनको असर, हराए मौलिक माटाका घर
सडक सञ्जालको विकास र आधुनिकताका नाउँमा मनाङमा पुरानो मौलिक परम्परा र सभ्यता हराउँदै गएको छ । हिमालको फेदसम्मै यातायात पुग्नाले पनि पुराना संस्कृति संस्कार हराउँदै गएका छन् । सडक सञ्जाल विस्तारले पर्यटकलाई आकर्षित गर्दा होटेल व्यवसाय पनि फस्टाउन थालेको छ ।
मीना हत्या प्रकरण : न्यायका लागि दैनिक दबाबमूलक आन्दोलन
म्याग्दीको बेनी नगरपालिका–९, तोरीपानीकी १९ वर्षीय मीना परियारको न्यायका लागि दलित अधिकारकर्मी, परिवार र आफन्तले दैनिक रूपमा बेनीमा दबाबमूलक आन्दोलन गर्दै आएका छन् । आइतबार पनि दलित अधिकारकर्मीसहित पीडित पक्षले बेनीमा प्रदर्शन गरेका छन् । २०८० पुस १६ गते राति घरबाट बेपत्ता भएकी परियारको गत साउन २७ गते गाउँनजिकको आँखेत कालीमूलको जङ्गलमा गाडेको तथा सडेगलेको अवस्थामा शव फेला परेको थियो । मीनाको शव फेला परेपछि पीडित पक्षले हत्या भएको ठहर गर्दै न्यायका लागि दैनिक रूपमा आन्दोलन गरेका छन् ।
करोडौँको योजना कार्यान्वयन हुन सकेन
म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिका–२ मा रहेको पर्यटकीयस्थल भुरुङ–तातोपानी कुण्डमा पूर्वाधार निर्माणका भित्रिएको करोडौँको योजना कार्यान्वयन हुन सकेको छैन । अन्नपूर्ण चक्रीय पदमार्ग र मुस्ताङ जाने पर्यटकका लागि विश्रामस्थलको रुपमा रहेको तातोपानी कुण्डलाई व्यवस्थित बनाउन सङ्घीय सरकारले पठाएको रु एक करोड ३० लाख बजेटको योजना कार्यान्वयन भएको हो ।
कास्कीको अन्नपूर्णबाट दुई पर्यटक सम्पर्कविहीन
कास्कीको अन्नपूर्ण गाउँपालिका वडा नम्बर ९, तिखेढुङ्गाबाट उल्लेरी हुँदै घोरेपानी जाने क्रममा आइतबार दुई स्पेनिस नागरिक सम्पर्कविहीन हुनुभएको छ । उहाँहरू म्याग्दीको पर्यटकीय स्थल घोरेपानीसम्म पदयात्रामा जाँदै हुनुहुन्थ्यो ।
अर्जुनचौपारी पहिलो
अर्जुनचौपारी गाउँपालिका स्थानीय तह संस्थागत क्षमता स्वमूल्याङ्कनमा ८६ अङ्क ल्याएर जिल्ला पहिलो भएको छ । सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले निकालेको आर्थिक वर्ष २०७९/८० को नतिजामा ११ स्थानीय तहमा पहिलो भएको हो भने गण्डकी प्रदेशमा दोस्रो भएको हो ।
चरा संरक्षण गर्न विद्यालयमा जनचेतना
कोशीटप्पु वन्यजन्तु आरक्षको घाँसे मैदान तथा सिमसार क्षेत्रमा आश्रित चरा संरक्षणका लागि विद्यालयस्तरीय सचेतना शिक्षा सुरु गरिएको छ । आरक्ष क्षेत्रमा चरा कम देखिन थालेपछि नेपाल पन्छी संरक्षण सङ्घको सहयोगमा कोशी पन्छी समाजले जनचेतनामूलक कार्यक्रम सुरु गरेको हो ।
अव्यवस्थित उत्खननले जोखिममा सिँचाइ आयोजना
राप्ती नदीमा विगतदेखि नै भइरहेको अव्यवस्थित उत्खननले सिँचाइ आयोजना जोखिममा पर्न थालेका छन् । राप्ती नदीको पानीलाई आधार बनाएर प्रगन्ना कुलो सिँचाइ आयोजना सञ्चालनमा छ । नयाँ आयोजनाका रूपमा बड्कापथ सिँचाइ आयोजना राप्ती नदीको बायाँ किनारमा निर्माणाधीन छ । प्रगन्ना कुलो सिँचाइ आयोजनाले देउखुरी उपत्यकाको उत्तरी क्षेत्रलाई सिञ्चित गर्दै आइरहेको छ । बड्कापथले गढवा गाउँपालिकाभित्र पर्ने साबिकका तीन गाविसमा पर्ने चार हजार हेक्टर जमिनमा सिँचाइ गर्ने लक्ष्य छ । बर्सेनि राप्ती नदी दोहन भइरहने हो भने यी आयोजनालाई पानी अपुग हुने देखिन्छ ।
साढे दुई दशकमा पनि रोकिएन पहिरो
बुटवलको ज्योतिनगर क्षेत्रमा पहिलो पटक २०५५ साल भदौ २० गते पहिरो गएको थियो । पहिरो जाँदा पाँच दर्जन घरमा क्षति पुगेको थियो भने पूर्ण क्षति भएका घरपरिवारलाई सरकारले बुटवलकै तामनगरको सामुदायिक वन क्षेत्रमा जग्गा दिएर बसोबासको व्यवस्था मिलाएको थियो । ज्योतिनगरका स्थानीयलाई पहिरोले २६ वर्षअघिदेखि दिँदै आएको पीडा अहिले पनि रोकिएको छैन । त्यस क्षेत्रमा हरेक वर्षको वर्षामा पटक पटक सानाठुला पहिरो खसेको खस्यै छ तर पहिरो रोक्ने स्थायी समाधान नहुँदा समस्या ज्युँका त्युँ छ ।
राजमार्गमा चेक पोस्ट प्रहरीलाई कमाउने बहाना
सुर्खेत–जुम्ला जोड्ने कर्णाली राजमार्गमा यातायात व्यवसायीले प्रहरी गस्तीले आफूलाई निकै सास्ती हुने गरेको गुनासो गरेका छन् । व्यवसायीले राजमार्गमा प्रहरीले अनावश्यक दुःख दिने गरेको र धेरै ठाउँमा प्रहरी चेक पोस्टले गर्दा प्रहरीलाई मस्ती र आफूहरूलाई सास्ती हुने गरेको गुनासो गरेका हुन् । केही दिनअघि कर्णालीका मुख्यमन्त्रीको कार्यालयमा पुगेका यातायात व्यवसायीले राजमार्गको २३२ किलोमिटरको दुरीमा २४ वटा प्रहरी चेक पोस्ट भएकाले अनावश्यक सास्ती भोग्नु परेको गुनासो पोखेका छन् । लगत्तै मुख्यमन्त्री यामलाल कँडेलले तत्काल आवश्यकताभन्दा बढी प्रहरी चेक पोस्ट हटाउन सम्बन्धित पक्षलाई निर्देशन दिनुभएको थियो ।
‘रोजगारीका लागि कालापहाड जान नपरोस्’
कर्णाली प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रालयले युवा नीति, २०८० को मसौदा तयार गरेको छ । मसौदामा कर्णाली प्रदेशमा युवाको जनसङ्ख्या ३५.९ प्रतिशत रहे पनि सो अनुपातमा युवालक्षित नीति तथा कार्यक्रम नभएको उल्लेख छ । यस्तै यस प्रदेशमा कुल जनसङ्ख्याको ९.७ प्रतिशत पूर्ण बेरोजगार भएको र करिब ९० प्रतिशत युवा कमाइका लागि भारतमै निर्भर रहेको जनाइएको छ । युवालाई सामूहिक तरकारी, फलफूल खेती, पशुपन्छीपालन तथा बाँझो जग्गालाई उपयोग गर्न प्रोत्साहनका लागि सहुलियत ब्याजदरमा ऋण उपलब्ध गराइनुपर्ने सो मसौदामा उल्लेख छ । यसका साथै यस प्रदेशमा प्रचुर सम्भावना रहेको उद्योग, पर्यटन, जडीबुटी, जल र जङ्गलमा आधारित उद्योग खोल्नुपर्ने र ती काममा युवालाई परिचालन गर्न सकिने भएकाले त्यस्ता क्रियाकलापलाई हौसला दिइनुपर्ने उल्लेख गरेको छ ।
पाल्पामा आज ऐतिहासिक भगवती रथजात्रा
पाल्पामा हरेक वर्ष निकालिने ऐतिहासिक रणउजीरेश्वरी भगवती रथ जात्रा आज हुँदैछ । नेपालले अङ्ग्रेजलाई युद्धमा पराजित गरी विजय हासिल गरेको खुसियालीमा कृष्ण जन्माष्टमीको भोलीपल्ट उक्त जात्रा निस्कने परम्परा रही आएको छ ।
निसान पदमार्गको पहिचान अन्तिम चरणमा
इलाममा दुई सय वर्ष लामो इतिहास बोकेको निसान पदमार्ग पहिचान गरी कार्यान्वयनका लागि अन्तिम रूप दिइने तयारी भएको छ । नेपाल–अङ्ग्रेज युद्धपछि विक्रम संवत्
अझै पूरा भएन मिनी रङ्गशाला
निर्माण सुरु भएको पाँच वर्ष पुग्दासमेत चौतारा मिनी रङ्गशालाले अझै पूर्णता पाउन सकेको छैन । ४१ करोड ६२ लाख रुपियाँ लागतमा साढे दुई वर्षमा निर्माण सम्पन्न गर्ने गरी निर्माण सम्झौता भएको उक्त रङ्गशालाको काम ५० प्रतिशत पनि सम्पन्न भएको छैन ।
समावेशीकरणको दिशामा नयाँ फड्को : गोरखापत्रद्वारा प्रकाशित दनुवार भाषा
समावेशीकरणको दिशामा नयाँ फड्को : गोरखापत्रद्वारा प्रकाशित दनुवार भाषा
त्रिवेणी पाटन क्षेत्र
कालीकोट, भदौ ११ गते । कालीकोट जिल्लाको सान्नी त्रिवेणी गाउँपालिका–९ बडिमालिका नजिकै रहेको त्रिवेणी पाटन क्षेत्र । तस्बिरः रासस
समावेशीकरणको दिशामा नयाँ फड्को : गोरखापत्रद्वारा प्रकाशित अवधी भाषा
समावेशीकरणको दिशामा नयाँ फड्को : गोरखापत्रद्वारा प्रकाशित अवधी भाषा
सत्तरी प्रतिशत कर्मचारी यसै वर्ष भर्ना गरिने
कर्णाली प्रदेशमा अझै पनि दरबन्दी अनुसार ठुलो सङ्ख्यामा कर्मचारीको पदपूर्ति हुन सकेको छैन । कर्मचारी अभावकै कारण बर्सेनि सरकारको कार्यसम्पादनमा नकारात्मक असर पर्दै आएको छ । प्रदेशका लागि तय भएका दरबन्दीमा ठुलो सङ्ख्यामा प्राविधिक जनशक्तिको अभाव छ । जसले कर्णाली सरकारको कार्यसम्पादनमा असर परेको छ । विकास बजेट कार्यान्वयनमा पनि उत्तिकै जटिलता आउने गरेको छ । जसका कारण प्रदेश सरकारको औचित्यमाथि बारम्बार प्रश्नचिह्न खडा हुँदै आएको छ ।
मनाइँदै गौरा, हराउँदै मौलिकता
सुदूरपश्चिम प्रदेशको मौलिक पर्व गौरा धार्मिक पूजाआराधनाका साथै एकआपसमा सामाजिक सद्भाव साटासाट गरेर हर्षोल्लासका साथ मनाइएको छ । सुदूरपश्चिमका अतिरिक्त विभिन्न पेसा, व्यवसाय तथा रोजगारीको सिलसिलामा देशविदेशमा रहेका सुदूरपश्चिमेलीले गौरामाताको पूजाआजा तथा न्याउल्या र देउडा खेल खेलेर गौरा पर्व मनाएका छन् । पहाडी जिल्लाका गाउँबस्तीमा गौरा पर्वको चहलपहल सुरु भएसँगै यसको मौलिकता भने मासिँदै जान थालेको छ । पर्वहरूको दैलो उघार्ने चाडका रूपमा मनाइँदै आएको गौरा पर्वमा प्रसादका रूपमा ग्रहण गरिने बिरुडा (पञ्च अनाज) र दुब धागो भारतबाट आयात हुने गरेको छ ।
पुल नहुँदा आवतजावतमा समस्या
उग्रतारा–मेलौली सडकमा पर्ने खोलामा मोटरेबल पुल निर्माण नहुँदा आवतजावतमा समस्या हुने गरेको छ । सडक कालोपत्रे भए पनि खोलामा पुल बन्न नसक्दा बर्खायाममा आवतजावतमा समस्या भएको हो । यस सडकखण्डको बसानागाडमा पुल नहुँदा मोटरसाइकलमा क्षति हुने गरेको स्थानीय राम खत्रीले बताउनुभयो । एक साताअघि खोला तर्दा मोटरसाइकल बग्नबाट जोगिएको र कागजपत्र भिजेको खत्रीले बताउनुभयो । डडेलधुराको उग्रतारा मन्दिरदेखि बैतडीको तल्लो स्वराड क्षेत्र मेलौली भगवती मन्दिरसम्म जोड्ने उग्रतारा–मेलौली सडकखण्ड निर्माण सुरु भएको करिब चार दशक बितेको छ ।
प्राङ्गारिक मल तथा बायोग्यास उद्योग : करोडौँ लगानी, उपलब्धि शून्य
दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका–२ सोल्मास्थित ओखरबोटेमा स्थापना गरिएको प्राङ्गारिक मल तथा बायोग्यास उद्योग तत्कालीन १ नं. प्रदेश (हाल कोशी प्रदेश)का तत्कालीन मुख्यमन्त्री शेरधन राईले वि.सं. २०७७ चैत–२१ गते उद्घाटन गर्नुभएको थियो ।
पर्यटक लोभ्याउँदै ‘राम हेर्ने डाँडा’
बुढीगङ्गा नगरपालिका–१०, बदेडा र बाहुनगाउँको बिचमा पर्ने ‘राम हेर्ने डाँडा’ ले आन्तरिक पर्यटक लोभ्याउन थालेको छ । यो डाँडामा नेपालका ११ वटा झन्डा राखिएको छ । प्राकृतिक भूबनोटका कारण आफैँमा रमणीय राम हेर्ने डाँडामा लहरै नेपालको झन्डा राखिएका छन् । यतिबेला यहाँ घुम्न आउने आन्तरिक पर्यटकको घुइँचो लाग्न थालेको बुढीगङ्गा–८ का समाजसेवी कृष्णबहादुर थापाले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “बाह्रबिसदेखि सोलाला र सोलालादेखि बाह्रबिस आउजाउ गर्नेहरू यो डाँडामा आराम गर्ने र रमाइलो गर्ने गर्थे । त्यसै ठाउँमा झन्डा राखेर हावामा फरफराउन थालेपछि घुम्न आउने बढेका छन् ।” डाँडामा भौतिक पूर्वाधार, खानेपानी, प्रतीक्षालय, शौचालय, वनभोज स्थल निर्माण गर्न सके थप आकर्षण बढ्ने र स्थानीयको आयआर्जनमा थप टेवा पुग्ने भनाइ समाजसेवी थापाको छ । सिगाडा गाउँको माथिल्लो भागमा रहेको राम हेर्ने डाँडाबाट बाजुराका साथै अछाम जिल्ला पूरै अवलोकन गर्न सकिन्छ । यहाँबाट अछामको बाब्ला साँफेबगर, कुस्कोट, ठाँटी, नन्देगडालगायतका विभिन्न गाउँबस्ती देख्न सकिन्छ ।
रासस नेपाली समाचार सेवा परीक्षणका रुपमा आजदेखि चौबिसै घण्टा
सगरमाथा संवाद समिति र नेपाल संवाद समितिलाई गाभेर २०१८ सालमा स्थापना भएको राष्ट्रिय संवाद समिति नै आजको राष्ट्रिय समाचार समिति (रासस) हो । एउटा कोठाबाट सुरु भएको रासस परिष्कृत हुँदै आजको अवस्थामा आइपुग्नुमा आमसेवाग्राही सञ्चारमाध्यमसँगै आमनागरिकको पनि उत्तिकै सहभागिता र योगदान रहेको कुरामा दुईमत छैन ।
काभ्रेको खानीखोलामा ‘एक–घर–एक धारा’
काभ्रेको खानीखोला गाउँपालिकाको तीन सय २३ परिवारलाई घरघरघै खानेपानी उपलब्ध गराइएको छ । गाउँपालिकाको ‘एक–घर–एक धारा’ अभियान कार्यक्रमअन्तर्गत दुई खानेपानीका योजना सम्पन्न भएपछि दुई सातामा वडा नं ३, ४ र ५ को परिवारका घरमै खानेपानी उपलब्ध गराएको जनाइएको छ ।
किसानमैत्री योजना
मुलुकको कृषि क्षेत्रलाई निर्वाहमुखी प्रणालीबाट माथि उकासेर व्यावसायिक बनाउन सरकारले महत्व दिँदै आए पनि प्रतिफल भने देखिन सकेको छैन । राष्ट्रिय कृषि गणना, २०७८ को तथ्याङ्क अनुसार कुल जनसङ्ख्याको ६२ प्रतिशत कृषि पेसामा आबद्ध छ । ४० लाखभन्दा बढी परिवारले कृषिलाई पेसाका रूपमा अँगालेका भए पनि आफ्नै उत्पादनले वर्षभरि खान नपुग्ने परिवारको सङ्ख्या ५५ प्रतिशत हुनु दुःखद पक्ष हो । यसको मुख्य कारण कृषिको आधुनिकीकरण हुन नसक्नुलाई मानिए