केशवराज पौडेल
सहकारीबाट मायाको चिनो कृषि औजार
रिसोर्ट/होटलमा साधारण सभा गरेर महँगो मायाको चिनो दिने सहकारीभन्दा पृथक् काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको मन्डनदेउपुर नगरपालिका वडा नं १० मा रहेकोे चन्डेनी साना किसान
पशुसेवा कार्यालयको जग्गा अदालतलाई दिएकोप्रति आपत्ति
उपत्यकाका तीन जिल्लाका किसानलाई पशुपन्छीको सेवा दिन २००६ सालमा स्थापना भएको पशु सेवा कार्यालयको जग्गा र भवन अदालतलाई हस्तान्तरण गर्न नहुने सरोकारवालाले उल्लेख गरेका छन् ।
प्याजको बेर्ना बेचेरै भित्रियो करोड
बर्सेनि करोडौँ रुपियाँको प्याज भारत र चीनबाट आयात हुन्छ तर यहाँको एक गाउँ भने हरेक वर्ष एक करोड रुपियाँभन्दा धेरै प्याजको बेर्ना उत्पादन गरिरहेको छ । कुनै समय परम्परागत खेतीभन्दा थप केही नहुने गाउँका मानिस अहिले प्याजको बेर्ना बेचेर घरखर्चको जोहो गर्ने भएका छन् । पाको र बलौटे माटो भए पनि त्यहाँका स्थानीयले तोरी र गहुँ मकै खेती गर्दा मनग्गे आम्दानी भने हुन सकेको थिएन । त्यही माटोमा प्याजको बेर्ना भने हलक्कै बढ्यो अनि गाउँलेले प्याजको बेर्ना उमार्ने कार्यलाई व्यावसायिक बनाए ।
परामर्श नहुँदा विषादीले ढाकिन्छ तरकारी
नेपालमा विगत केही वर्षदेखि तरकारीको उत्पादन उल्लेखनीय मात्रामा वृद्धि भएको छ तर किसानले तरकारीबालीमा विषादीको समुचित प्रयोग गर्न नजान्दा विषादीको अत्यधिक मात्रा फेला पर्न थालेको छ ।
विषादी बेचबिखनमै बेथिति, प्राविधिकभन्दा एग्रोभेटकै भरमा किसान
किसानले विषादीको प्रयोगबारे ७४ प्रतिशत सल्लाह एग्रोभेट सञ्चालकसँग नै लिने गरेका छन् । कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालयले गरेको एक अध्ययन अनुसार विषादीको प्रयोग कसरी गर्ने भनेर ७४ प्रतिशत किसानले एग्रोभेटकै सल्लाह लिने गरेको पाइएको हो ।
घट्दै छन् उत्पादन बढाउने किरा
नेपालमा सरकारी निकायबाट किराको सङ्ख्या कति छ भनेर खोजी गरिएको छैन । सरकारी र गैरसरकारी निकायसँग किराको औपचारिक तथ्याङ्क नभए पनि एक दशकमा किरासम्बन्धी खोजीका क्रममा नेपालबाट २५ प्रतिशत किरा हराएका छन् । कृषि क्षेत्रका अनुसन्धानकर्ता आरपी लामिछाने संसारमा ४० प्रतिशत किराको सङ्ख्या नाटकीय रूपमा घटिरहेको जानकारी दिनुभयो । उहाँले नेपालमा पनि २५ प्रतिशतले किराको सङ्ख्यामा कमी आएको उल्लेख गर्नुभयो ।
ऐन कागजमा, अस्वस्थ मासु भागमा
नयाँ चोक, नयाँ सडक र नयाँ बस्ती देखिनेबित्तिकै किराना र मासु पसल खुलिहाल्छन् । मासु पसल खोल्न केही थान औजार, एउटा बोर्ड र मासु काट्ने अचानो भए पुग्छ । नेपालमा मापदण्ड नै नपुगेका हजारौँ मासु पसल सञ्चालनमा छन् । उनीहरूले न्यूनतम मापदण्डसमेत पूरा गरेका हुँदैनन् । त्यस्ता पसलबाट अस्वस्थ्य मासु उपभोक्ताले भोजन गरिरहेका हुन्छन् ।
ओलीसामु चुनौतीका चाङ
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) को ११ औँ महाधिवेशनले लोकतान्त्रिक पद्धति अवलम्बन गरेर नयाँ नेतृत्व पाइसकेको छ । तेस्रो कार्यकालका लागि अध्यक्षमा निर्वाचित केपी शर्मा ओली जेनजी आन्दोलनपछि पनि पुनः एमालेको नेतृत्वमा आवश्यक रहेको पुष्टि यो महाधिवेशनले गरेको छ ।
एमाले अध्यक्षमा ओलीको ‘ह्याट्रिक’
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) को ११ औँ महाधिवेशनले अध्यक्ष पदमा पुनः केपी शर्मा ओलीलाई निर्वाचित गरेको छ । ओली एक हजार ६६३ मतसहित निर्वाचित हुनुभयो । उहाँका एक मात्र प्रतिस्पर्धी ईश्वर पोखरेलले जम्मा ५६४ मत प्राप्त गर्नुभयो । महाधिवेशनमा दुई वटा समूहबाट प्रतिस्पर्धा हुँदा कुल १९ सदस्यीय पदाधिकारीमा ओलीको समूहका १७ जना र पोखरेलको समूहबाट दुई जना विजयी हुनुभएको हो । कुल विजयीमध्ये अधिकांश केन्द्रीय सदस्य ओली समूहबाट छन् ।
ओली र पोखरेलबिच प्रतिस्पर्धा हुँदै
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) को जारी ११ औँ महाधिवेशनमा अध्यक्षका लागि वर्तमान अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेलबिच प्रतिस्पर्धा हुँदै छ । निर्वाचन जित्नेमा ढुक्क देखिनुभएका ओलीले अध्यक्ष पदमा निरन्तरता दिने घोषणा गर्नुभएको छ । उहाँले भन्नुभयो, “म अध्यक्षमा निर्विरोध हुन्छु होला ।” मुलुकको लोकतन्त्र, संविधान र अग्रगमन सङ्कटमा रहेकाले त्यसको रक्षाका लागि पनि एमाले एकताको अपरिहार्यता भएको उहाँले बताउनुभयो । एमाले फुटेर होइन, जुटेर सङ्घर्ष गर्दा उपलब्धि हात लाग्ने उहाँको आग्रह छ ।
आजदेखि एमाले महाधिवेशन
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) को ११ औँ राष्ट्रिय महाधिवेशन शनिबारबाट सुरु हुँदै छ । जेनजी (नवयुवा) को आन्दोलनपछि हुन लागेको एमालेको ११ औँ महाधिवेशनको उद्घाटन शनिबार भक्तपुरको सल्लाघारीमा हुने र बन्दसत्र भने काठमाडौँको भृकुटीमण्डपमा हुने छ । भक्तपुरको सल्लाघारीमा शुक्रबार पत्रकार सम्मेलन गरी एमालेले महाधिवेशनको तयारी पूरा भएको जनाएको छ ।
गोठमै पुग्छन् पशु प्राविधिक
म्याग्दीको धवलागिरि गाउँपालिका–७ का ५७ वर्षीय पशु प्राविधिक देवीप्रसाद सुवेदी घोडा चढेर गोठ गोठमा पुगी किसानलाई सेवा दिनुहुन्छ । करिब तीन दशकदेखि पशुपालक कृषकको सेवामा सक्रिय पशु प्राविधिक सुवेदीले घरमै औषधीसहित पुगेर सेवा दिन मोटरसाइकलभन्दा सस्तो र भरपर्दो हुने भएकाले घोडा किनेको उल्लेख गर्नुभयो । उहाँ किसानको घरमा समयमै पुग्न र ज्यानकै जोखिममा परेका पशुको उपचारमा सहज होस् भनेर घोडा किनेको बताउनुहुन्छ । उहाँसँगै सो वडामा रहनुभएका पशु प्राविधिकले पशुधनको सुरक्षामा उल्लेखनीय भूमिका निर्वाह गर्नुभएको छ ।
एमाले महाधिवेशन तयारी पूरा
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) को ११ औँ महाधिवेशनको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ । एमालेको विधान महाधिवेशनले नीतिगत विषयमा निर्णय गरिसकेकाले मङ्सिरको २७ देखि २९ गतेसम्म हुने ११ औँ महाधिवेशन नेतृत्व चयनमा केन्द्रित हुने भएको छ ।
माछा र बालुवा छाडेर पतेरो खोजी
समूहमा बस्ने, समात्न सजिलो हुने र राम्रो मूल्य आउने भएपछि खोला किनारामा ढुङ्गामुनि बस्ने पतेरो किरा खोज्नेको भिड नै लाग्ने गरेको छ । एक परिवारका चार जनाले एक बिहान खोज्दा एक किलोसम्म पतेरो किरा समाउँदा खोलामै तीन हजार दुई सय रुपियाँ पाउँछन् । खोलामा नै खरिद गर्ने र नगद पाउने भएपछि धादिङ, काभ्रेपलाञ्चोक, रामेछाप, सिन्धुपाल्चोकका नदी किनारामा बस्ने अहिले बालुवा चाल्न र माछा मार्न छाडेर पतेरो किरा समाउन थालेका छन् ।
नयाँ सङ्क्रमणले किसानलाई हैरानी
पशु र कृषिमा यसअघि नदेखिएका रोग, किरा र सङ्क्रमणले किसानलाई हैरानी पारेको छ । आधुनिक खेती प्रणालीको विकाससँगै हाइब्रिड बिउको प्रयोग र पशुमा नयाँ जातको विकासका अभ्यास सुरु भएपछि उत्पादनमा वृद्धि भएको छ । यसले विश्वका विभिन्न मुलुकबाट छिरेका नयाँ सङ्क्रमण र रोगले किसानले ठुलो क्षति बेहोर्न बाध्य भएका छन् ।
