• ३० फागुन २०८२, शनिबार

आचारसंहिता उल्लङ्घन : मुख्यमन्त्रीदेखि उम्मेदवारसम्मलाई आयोगको स्पष्टीकरण

blog

गोरखापत्र अनलाइन 

काठमाडौँ, माघ १२ गते। निर्वाचन आयोगले निर्वाचन आचारसंहिता विपरीत कार्य गरेको भन्दै कोशी प्रदेशका मुख्यमन्त्री हिक्मत कार्कीदेखि विभिन्न उम्मेदवारहरूलाई स्पष्टीकरण सोधेको छ। आयोगले आचारसंहिता कार्यान्वयनमा कडाइ गर्दै सरकारी स्रोतको दुरुपयोग र अन्य निषेधित गतिविधिमा संलग्न भएको भन्दै जवाफ मागेको हो।

मुख्यमन्त्री कार्कीमाथि सरकारी स्रोत दुरुपयोगको आरोप आयोगको पूर्वसहमति बिना नै सरकारी साधन-स्रोत प्रयोग गरी उम्मेदवार मनोनयनका क्रममा झापा पुगेको विषयलाई लिएर मुख्यमन्त्री कार्कीलाई स्पष्टीकरण सोधिएको छ। सार्वजनिक पदमा बहाल व्यक्तिले निर्वाचन प्रचारप्रसार वा मनोनयनमा सरकारी संयन्त्र प्रयोग गर्न नपाउने आचारसंहिताको प्रावधान छ।

अन्य उम्मेदवार पनि कारबाहीको घेरामा 

आयोगको कानुन महाशाखा प्रमुख यज्ञप्रसाद भट्टराईका अनुसार विभिन्न जिल्लाका उम्मेदवारहरूमाथि परेको उजुरीका आधारमा आयोगले कारबाही प्रक्रिया अघि बढाएको छ:

  • शक्तिबहादुर बस्नेत (जाजरकोट): निर्वाचनका क्रममा नगद वितरण गरेको भिडियो सार्वजनिक भएपछि आयोगले उहाँसँग जवाफ मागेको छ।
  • सुरेन्द्र भण्डारी (काठमाडौँ): प्रचारका क्रममा लैङ्गिक संवेदनशीलतामा आँच आउने खालको व्यवहार र अभिव्यक्ति दिएको आरोपमा स्पष्टीकरण सोधिएको छ।
  • हर्क साङ्पाङ (उम्मेदवार): बालबालिकालाई राजनीतिक गतिविधि र प्रचारप्रसारमा प्रयोग गरेको उजुरी परेपछि आयोगले उहाँलाई सचेत गराउँदै जवाफ मागेको छ।
  • जगदीश खरेल (दोलखा): आचारसंहिता विपरीतका अन्य गतिविधि गरेको भन्दै खरेलसँग पनि स्पष्टीकरण मागिएको थियो।

हालसम्मको अवस्था आयोगका अनुसार हालसम्म राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्लगायत विभिन्न निकाय र व्यक्तिविरुद्ध गरी आठवटा उजुरी दर्ता भएका छन्। उजुरी परेकामध्ये दोलखाका उम्मेदवार जगदीश खरेलले आफ्नो जवाफ पठाइसक्नुभएको छ भने अन्य उम्मेदवार र पदाधिकारीहरूबाट जवाफ आउने क्रम जारी रहेको आयोगले जनाएको छ।

आयोगले आचारसंहिताको पूर्ण पालना गर्न र उल्लंघन गरेमा निर्वाचन ऐनअनुसार कडा कारबाही गरिने चेतावनीसमेत दिएको छ।

राससका अनुसार, यही माघ ४ गते राति १२ बजे निर्वाचन आचारसंहिता लागू भएदेखि माघ ११ गतेसम्म आठवटा स्पष्टीकरण सोधिएको आयोगका सहायक प्रवक्ता सीता पुन श्रीसले जानकारी दिनुभयो । 

आयोगले काठमाडौँ जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नं ४ बाट राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) का उम्मेदवार रहनुभएका वरिष्ठ अधिवक्ता डा सुरेन्द्र भण्डारी र कोशी प्रदेशका मुख्यमन्त्री हिक्मतकुमार कार्कीलाई माघ ७ गते स्पष्टीकरण सोधेको थियो । दुवै जनालाई तीन दिनभित्र स्पष्ट जवाफ पेस गर्न पत्राचार गरे पनि हालसम्म जवाफ प्राप्त नभएको उहाँले बताउनुभयो । 

काठमाडौँ जिल्ला क्षेत्र नं ४ का उम्मेदवार भण्डारीलाई निर्वाचन आचारसंहिता, २०८२ को दफा ४ को खण्ड (च) अनुसार स्पष्टीकरण मागिएको हो । सो दफाअनुसार ज्येष्ठ नागरिक, महिला, यौनिक तथा लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यक समुदाय र अपाङ्गता भएका व्यक्तिको भावनामा आँच आउने वा चरित्र हत्या हुनेगरी निर्वाचन प्रचारप्रसार गर्न वा गराउन नहुने व्यवस्था छ । 

यसैगरी,  कोशी प्रदेशका मुख्यमन्त्री कार्कीलाई निर्वाचन आचारसंहिता, २०८२ को दफा ५ को खण्ड (क) अनुसार स्पष्टीकरण सोधिएको हो । सो दफामा नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार, मन्त्री र स्थानीय कार्यपालिका तथा सोका पदाधिकारीले पालना गर्नुपर्ने आचरणको विषय उल्लेख छ । सो दफाको खण्ड (क) मा कुनै राजनीतिक दल वा उम्मेदवारको पक्ष वा विपक्षमा प्रचारप्रसारमा संलग्न हुन वा प्रचारप्रसार गर्न नहुने भन्ने व्यवस्था छ । यही व्यवस्था पालना नभएको भनी आयोगमा उजुरी परेको हो ।

दोलखा जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नं १ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार जगदीश खरेललाई निर्वाचन आचारसंहिता, २०८२ को दफा १३ को उपदफा (१) को खण्ड (ढ) र (ण) बमोजिम माघ ८ गते तीन दिनभित्र स्पष्ट जवाफ पेस गर्ने भनी पत्राचार गरिएको थियो । हालसम्म स्पष्टीकरण माग गरिएका आठ जनामध्ये खरेलले मात्र स्पष्टीकरण पेस गरेको आयोगका सहायक प्रवक्ता श्रीसले जानकारी दिनुभयो । खरेलले गल्ती, कमीकमजोरी भएको भए सुधार गर्ने भनी पेस गरेको स्पष्टीकरण चित्तबुझ्दो भएकाले अब गल्ती, कमी कमजोरी नगर्ने गरी सचेत गराइएको आयोगले जनाएको छ । 

आयोगले अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ (एन्फा) लाई एन्फा अर्डिनरी कंग्रेसको निर्वाचन आयोजना भएको विषयमा दुई दिनभित्र स्पष्ट जवाफ पेस गर्न माघ ८ गते स्पष्टीकरण सोधेको थियो । त्यसको जवाफ पनि प्राप्त भएको छैन । यसै विषयमा आयोगले राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्लाई पनि दुई दिनभित्र स्पष्टीकरण पेस गर्ने गरी माघ ८ गते नै स्पष्टीकरण सोधेको थियो । परिषद्ले हालसम्म आयोगलाई स्पष्टीकरण पेस गरेको छैन । सरकार मातहतकै परिषद्लेसमेत आयोगलाई समयभित्र स्पष्टीकरण पेस नगरेको हो ।

नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी जाजरकोटका उम्मेदवार शक्तिबहादुर बस्नेतलाई पनि आयोगले माघ ९ गते निर्वाचन आचारसंहिता, २०८२ को दफा १३ को उपदफा (१) को खण्ड (झ) र (ण) बमोजिम माघ ९ गते तीन दिनभित्र स्पष्ट जवाफ पेस गर्ने भनी पत्राचार गरेको थियो । आचारसंहिताको दफा १३ मा जुलुस, आमसभा, कोणसभा, बैठक वा भेला वा निर्वाचन प्रचारप्रसारसम्बन्धी कार्य गर्दा पालना गर्नुपर्ने आचरण उल्लेख छ । बस्नेतले पनि हालसम्म स्पष्टीकरण बुझाउनुभएको छैन । 

कोशी प्रदेशका उद्योग, कृषि तथा सहकारीमन्त्री इस्राइल मन्सुरीलाई पनि माघ ९ गते निर्वाचन आचारसंहिता, २०८२ को दफा ५ को खण्ड ९क० बमोजिम तीन दिनभित्र स्पष्ट जवाफ पेस गर्ने भनी पत्राचार गरेको थियो । उहाँले पनि आयोगलाई स्पष्टीकरण बुझाउनुभएको छैन । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका तर्फबाट ओखलढुङ्गा जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नं १ का प्रतिनिधिसभा सदस्य उम्मेदवार विश्वराज पोखरेललाई निर्वाचन आचारसंहिता, २०८२ को दफा १३ को उपदफा (१) को खण्ड (ण) बमोजिम माघ १० गते तीन दिनभित्र स्पष्ट जवाफ पेस गर्ने भनी पत्राचार गरेको थियो । यसको जवाफ पनि प्राप्त नभएको आयोगले जनाएको छ ।