टोपलाल अर्याल
रेसुङ्गा(गुल्मी), पुस २१ गते । गाउँभरी सबैले शिवहरी सर भनेर चिन्छन्, खास उहाँको नाम विश्वराज पौड्याल हो । गुल्मीको रुरुक्षेत्र गाउँपालिका–४ बलेटक्सार थप्लुङ्गका पौड्याल उमेरले ६१ वर्षको पुग्नुभयो । उहाँ ३५ वर्ष गाउँकै विद्यालयमा पढाएपछि उमेर हदले अवकास भएका एक वर्ष मात्रै भए ।
२०४६ सालमा बलेचौरमा तीन सय रुपियाँबाट पढाउन थाल्नुभएका पौड्याल जनबोध माविबाट अवकास हुनुभएको हो । उहाँले सामाजिक विषयमा अध्ययन गराउनुहुन्थ्यो । जसका कारण अवकासपछि पनि सामाजिक जीवन जिउन रहर जागेको छ । पौड्यालका अनुसार जीवन जिउन जल, जमिन, जङ्गल र जाँगर चाहिन्छ । त्यहि मान्यता अनुसार सोखलाई कर्ममा बदल्न थाल्नु भएको पौड्यालकोमा अहिले २०० बढि ऐतिहासिक सामग्री तथा पुस्तकहरु रहेका छन् ।
उहाँले रुरु सङ्ग्राहलय नामकरण गरेर आफ्नै संरचनामा हस्तकलाका निकै पुराना बटुवाबाट बनेका नाम्लो, दाम्लो, रसी बाँसबाट बनेका डाला, सेउ, थुन्से राख्नुभएको छ । त्यस्तै काठबाट बनेका ठेकी, हर्पे, मदानी, चौठी, आरी, हलो, जुवा लगायतका सामग्री रहेका छन् । सङ्ग्राहलयमा बाद्यबाधनका सामग्री एकतारे, सारङ्गी, खैजडी, मर्चुङ्गा, मादल, मुरली छन् । साथै माटोबाट बनेका घैँटा, मटुला, हाँडी, थार्के तथा ऊनबाट बनेका कम्बल, टोपी, पञ्जा, सुइटर र गलबन्दी राखिएको छ ।
सङ्ग्राहलयमा ऐतिहासिक सामग्रीसहित धार्मिक पुस्तकहरु पनि रहेका छन् । सबै सामग्री जिल्ला भित्रका स्थानीय सामग्रीहरु कुनै खरिद गरेर र कुनै मागेर सङ्ग्रह गरेको शिवहरिले बताउनुभयो । यस्ता सामग्रीहरु थप्दै जाने सोँचमा पौड्याल हुनुहुन्छ । उहाँले भन्नुभयो, “आधुनिकताको जडमा प्राकृतिक कुरा रहेका छन् । मानिसको जाँगर, खोज अनुसन्धानले आधुनिक बनेको हो मैले तीनै प्राकृतिक वस्तुबाट निर्माण भएका सामग्री भोलीको पुस्तालाई जोगाइदिएर राखेको छु ।”
उहाँको करिव पाँच वर्षको लगाब र मेहेनतले अहिलेको सङ्ग्राहलय बनेको हो । आफुले सक्ने बेलासम्म अझै व्यवस्थित बनाउने र राज्यलाई आवश्यक परे हस्तान्तरण गर्ने सोँचमा पौड्याल हुनुहुन्छ । पौड्यालका श्रीमती इन्द्रासहित दुई छोरा र एक छोरी छन् । छोराछोरीहरु सबै आ–आफ्नै काम गरेर बाँच्न सक्ने भए । कृषि कर्मबाट परिवारको गुजरा चलेकाले आफुले सक्ने बेलासम्म सङ्ग्राहलय मार्फत देश र समाजको केही दिएर बाँच्ने मनसाय रहेको पौड्यालले बताउनुभयो ।
उहाँले आफ्नोमा देख्न, अध्ययन गर्न आउने सबैलाई निःशुल्क सहजीकरण गरिरहेको बताउनुभयो । प्राचिन वस्तुहरुको मूल्य नहुने भएकाले लागतको हिसाब नगरेको बताउनुभयो । रुरुक्षेत्र गाउँपालिकाका प्रमुख यदु ज्ञवालीले पूर्व शिक्षक शिवहरीको मिहेनत देखेर निकै उत्साहित भएको बताउनुभयो । सामाजिक अध्ययनका लागि भोली पुस्ताका लागि निकै उपयोगी सामग्रीहरुसहितको सङ्ग्राहलयलाई कुनै विद्यालयसँग जोडेर स्थानीय सरकारले राख्नुपर्ने योजनामा रहेको ज्ञवालीले बताउनुभयो । उहाँले कार्यपालिका मार्फत छलफल अगाडि बढाएर योजना निर्माण गर्ने बताउनुभयो ।
