डा. उप्रेतीको साहित्यिक यात्रा

गोरखापत्र समाचारदाता

काठमाडौँ, माघ १७ गते । डा. हरि उप्रेती नेपाली गीतकार, लेखक, अनुसन्धानकर्ता तथा सामुदायिक नेतृत्वकर्ताका रूपमा परिचित एक विशिष्ट व्यक्तित्व हुनुहुन्छ, जसको जीवन यात्रा धैर्य, सांस्कृतिक प्रतिबद्धता र सिर्जनात्मक उत्कृष्टताको उदाहरण हो । उहाँभित्र नेपाली साहित्य, कविता र गीत लेखनप्रतिको गहिरो अभिरुचि छ । लेखन उहाँका लागि आत्मिक शान्तिको माध्यम मात्र नभई सांस्कृतिक उत्तरदायित्व पनि हो ।

सीमित स्रोतसाधनका बाबजुद उहाँले उच्च शिक्षातर्फ निरन्तर अग्रसर भई एमएड, एमए तथा अन्ततः डक्टर अफ बिजनेस एडमिनिस्ट्रेसन उपाधि हासिल गर्नुभयो । उहाँको शैक्षिक यात्रा जीवनपर्यन्त अध्ययन, अनुशासन र आत्मविश्वासको प्रेरणादायी उदाहरण हो ।

उहाँको नेपाली गीत साहित्यमा योगदान उल्लेखनीय छ । उहाँले दर्जनभन्दा बढी नेपाली चलचित्रका लागि गीत लेखन गरी समकालीन नेपाली सिनेसङ्गीतमा स्थायी छाप छाड्नुभएको छ । साथै करुणा भाग १, करुणा भाग २, प्रभु बन्धन तथा संयुक्त एल्बम पूर्ण गरी चार वटा सङ्गीत एल्बम सार्वजनिक गर्नुभएको छ, जसमा भक्तिमूलक, भावनात्मक र दार्शनिक विषयवस्तुको सन्तुलित प्रस्तुति पाइन्छ ।

साहित्यिक र सांस्कृतिक योगदानको कदरस्वरूप आधा दर्जनभन्दा बढी प्रतिष्ठित सम्मान तथा पुरस्कार उहाँले पाउनुभएको छ । यी सम्मानमध्ये गीतकार सङ्घ नेपालद्वारा प्रदान गरिएको ‘डायस्पोरा गीतकार सम्मान’ विशेष रूपमा उल्लेखनीय छ । सम्मानहरूले उहाँको सिर्जनात्मक प्रतिभासँगै नेपाली सांस्कृतिक पहिचान सुदृढीकरणमा पु¥याएको योगदानलाई समेत उजागर गर्छन् । उहाँको विद्यावारिधि अनुसन्धान संयुक्त राज्य अमेरिकामा बसोबास गर्ने नेपाली प्रवासी समुदायमा लोकसङ्गीतले सांस्कृतिक पहिचान र विरासत संरक्षणमा खेल्ने भूमिका, प्रवास, सङ्गीत र सांस्कृतिक निरन्तरतासम्बन्धी अध्ययनमा महत्वपूर्ण योगदान हो ।

उहाँ ‘गुनासो’ गजलसङ्ग्रहका लेखक पनि हुनुहुन्छ, जसमा विस्थापन, वियोग, आत्मचिन्तन र मानवीय अनुभूतिको सूक्ष्म अभिव्यक्ति पाइन्छ । सन् २०२३ मा उनले अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली गीतकार सङ्घको स्थापना गरी हाल संस्थापक अध्यक्षका रूपमा विश्वभर छरिएर रहेका नेपाली गीतकारबिच सहकार्य र सञ्जाल विस्तारमा नेतृत्व गरिरहनुभएको छ । २५ वर्षभन्दा लामो निरन्तर सिर्जनात्मक यात्रासहित डा. हरि उप्रेती आज पनि नेपाली साहित्य र सङ्गीतको एक प्रभावशाली आवाज बन्नुभएको छ । सन् २०१७ देखि ओहायो राज्यमा परिवारसहित बसोबास गर्दै आउनुभएका उनी लेखन, अनुसन्धान र नेतृत्वमार्फत यो सन्देश प्रवाह गरिरहनुभएको छ कि उद्देश्यपूर्ण कला नै स्मृति, इतिहास र आशाको स्थायी आधार हो ।