कैलाली क्षेत्र नं. १ चुनावी चर्चामा

एकिन्द्र तिमिल्सेना 

टीकापुर, माघ ११ गते । हरेक निर्वाचनमा नयाँ उम्मेदवार जिताएर चक्मा दिने कैलाली जिल्ला प्रतिनिधि सभा क्षेत्र नं. १ मा यस पटकको चुनाव पनि रोचक हुने भएको छ । विसं २०७९ को निर्वाचनमा नागरिक उन्मुक्ति पार्टीले फराकिलो मतान्तरमा जितेको यो क्षेत्रमा सो पार्टी विभाजन भएर चार टुक्रा भएपछि भने नतिजा के होला भन्ने चासो सबैमा बढेको छ ।

अघिल्लो निर्वाचनमा तत्कालीन नागरिक उन्मुक्ति पार्टीका उम्मेदवार रञ्जिता श्रेष्ठ ३० हजार ४०४ मत पाएर विजयी हुनुभएको थियो । नेपाली कांग्रेस, नेकपा (माओवादी केन्द्र) र नेकपा (एकीकृत समाजवादी) का साझा उम्मेदवार रामजनम चौधरीले १८ हजार ८१ मत पाउनुभएको थियो भने नेकपा (एमाले) का तपेन्द्रबहादुर रावलले पाँच हजार ९१० मत पाउनुभएको थियो ।

अघिल्लो निर्वाचनमा विजयी भएको पार्टी चार टुक्रामा विभाजन हुनु, कांगे्रस र माओवादी अलग अलग भई चुनाव लड्नु, कांगे्रसमा महाधिवेशनले विवाद ल्याउनु, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीको उम्मेदवारको टिकट नागरिक उन्मुक्तिका नेताले पाउनु, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका प्रदेश सभापति चुनाव लड्ने भनिए पनि नयाँ उम्मेदवारलाई उठाउनुलगायतका विषयले यस क्षेत्रका मतदाता अन्योलमा छन् । 

प्रारम्भिक चरण हेर्दा पुरानो भोटका आधारमा नेकपा, कांगे्रस र उज्यालो नेपाल पार्टीका उम्मेदवारबिच प्रतिस्पर्धा हुने देखिएको छ तर पार्टीका घोषणापत्रमा युवाका मुद्दालाई कसरी समेटिन्छ, त्यो भने हेर्न बाँकी रहेको समाजसेवी जगदीश्वर पण्डितको भनाइ छ ।

नागरिक उन्मुक्ति पार्टीका संरक्षक रेशमलाल चौधरीको उम्मेदवारी रद्द भइसकेको छ । उहाँको पार्टीका मत कहाँ जान्छन् भनि अन्योल छ । उहाँकी पत्नी तथा नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका नेतृ रञ्जिता श्रेष्ठले नेकपाबाट रामलाल डगौरा थारूलाई उम्मेदवार बनाएर भोट मागिरहनुभएको छ । नेतृ श्रेष्ठले आफ्नो नेतृत्वको नागरिक उन्मुक्ति पार्टी नेकपामा मिलाइसक्नुभएको छ । 

तत्कालीन नाउपाका संस्थापक केन्द्रीय कोषाध्यक्ष कोमल ज्ञवाली राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट उम्मेदवार हुनुभएको छ । सोही पार्टीका अर्का नेता प्रदीपकुमार चौधरी उज्यालो नेपाल पार्टीबाट उम्मेदवार बन्नुभएको छ । एकै पार्टीका रेशम चौधरीसहित चार जना नेता खडा भएपछि यसको लाभ कांगे्रसले पाउने सम्भावना बढेको स्थानीय बताउँछन् । अघिल्लो निर्वाचनमा भोट बैङ्क भएका दलहरूमा किचलो देखिएपछि तेस्रो भएको दल एमालेका उम्मेदवार द्वारिकाप्रसाद न्यौपाने पनि प्रतिस्पर्धामा देखिनुभएको छ ।

दोहो¥याएर नजितेको इतिहास कैलाली–१ मा २०४८ सालदेखि हालसम्म कसैले दोहो¥यार चुनाव जितेको इतिहास छैन् । 

विसं २०४८ को आमनिर्वाचनमा कांगे्रसबाट गङ्गाबहादुर कुँवर, २०५१ को मध्यावधि निर्वाचनमा एमालेबाट हिमाञ्चलराज भट्टराई र २०५६ को आमनिर्वाचनमा कांग्रेसबाट सुशीला स्वाँर विजयी हुनुभएको थियो । त्यतिबेलाका विजेता तिनै जना अहिले दलभित्रकै राजनीतिक दृश्यबाटै हराउनुभएको छ । 

विसं २०६४ मा भएको संविधान सभा निर्वाचनमा तत्कालीन नेकपा (माओवादी) का उम्मेदवार रूपा सोसी चौधरी विजयी हुनुभएको थियो भने २०७० को दोस्रो संविधान सभा निर्वाचनमा फोरम लोकतान्त्रिकबाट जनकराज चौधरी विजयी हुनुभएको थियो । 

माओवादीबाट सहिदपुत्री रूपा २०७९ को निर्वाचनमा समानुपातिकबाट फेरि प्रतिनिधि सभा छिर्नुभएको थियो भने कांगे्रसबाट उम्मेदवार बनेका जनकराज प्रदेश सभा निर्वाचनमै पराजित हुनुभएको थियो । सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयका सहप्राध्यापक डा. केशरबहादुर कुँवर भन्नुहुन्छ, “भोटमाथि कुठाराघात गर्ने ‘सेलिब्रेटी’ भन्दा राजनीतिक सिद्धान्त, भिजन र क्षमता भएको नेतृत्वले विश्वास जित्न सक्छ ।”