• १४ भदौ २०८२, शनिबार

वालिङमा अफ्रिकन स्वाइन फिभरकाे त्रास

blog

हरि प्रसाद सुवेदी

पुतलीबजार,साउन २८ गते । स्याङ्जाको वालिङ नगरपालिका–८ स्थित एक बङ्गुर फर्म र मासु पसलमा अफ्रिकन स्वाइन फिभर को पुष्टि भएपछि स्थानीय किसान, व्यवसायी र उपभोक्तामाझ त्रास फैलिएको छ । संक्रमण पुष्टि भएसँगै नगरपालिकाले १४० केजी संक्रमित मासु नष्ट गरेको छ भने भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशु सेवा विज्ञ केन्द्र स्याङ्जाले निसंक्रमण अभियान सुरु गरेको छ ।

वालिङ नगरपालिका–८ निवासी पदमबहादुर सोती मगरको मासु पसल र बङ्गुर फार्ममा देखिएको हो । प्रारम्भिक लक्षण देखिएपछि परीक्षणको लागि संकलित नमुना काठमाडौंस्थित केन्द्रीय पशुपंक्षी रोग अन्वेषण प्रयोगशाला पठाइएको थियो । प्रयोगशालाले अफ्रिकन स्वाइन फिभर पोजेटिभ देखाएपछि सो फर्म र पसलबाट बिक्रीमा ल्याइएको मासु तुरुन्त नष्ट गरिएको नगरपालिकाले जनाइएको छ ।

संक्रमित खोर वरपरका क्षेत्रहरूमा सचेतनामूलक कार्यक्रम, घरभेट तथा नियमित अनुगमन सञ्चालनको तयारी भइरहेको नगर उपप्रमुख कविता तिवारी (गैरे)ले बताउनुभयो । 

उहाँले भन्नुभयो, “यो रोग खोरमा पस्नासाथ फैलिन थाल्छ र अन्ततः सबै बङ्गुर मर्न सक्छन् ।  यस्तो अवस्थामा शतप्रतिशत नोक्सानी हुन सक्छ । त्यसैले बाँकी किसान र फर्महरू जोगाउन तत्काल कदम चालिएको हो ।”

संक्रमित खोर तथा मासु पसललाई पूर्ण निसंक्रमण गर्न कम्तीमा ४० दिनसम्म कुनैपनि पशुपालन गर्न रोक लगाइएको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत गंगालाल सुवेदीले बताउनुभयो । नगरपालिकाले कडाईका साथ पशु आयात नियमन गर्ने र किसानलाई रोगबारे तालिम दिने योजना बनाएको सुवेदीको भनाइ छ ।

भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशु सेवा विज्ञ केन्द्र स्याङ्जाका प्रमुख डा. रुपेश श्रेष्ठ का अनुसार, अफ्रिकन स्वाइन फिभरविरुद्ध हालसम्म खोप वा औषधि विकास भइसकेको छैन ।

श्रेष्ठले भन्नुभयो, “यो एक अत्यन्त संक्रामक र घातक रोग हो । उपचार छैन, त्यसैले नियन्त्रणका उपायहरूमा मात्र भर पर्नुपर्छ – जस्तै निसंक्रमण, निगरानी, र सुरक्षित आयात ।”

डा. श्रेष्ठका अनुसार सो खोरमा संक्रमण सम्भवतः पाल्पाबाट आयात गरिएका बङ्गुरका बच्चाबाट सरेको हुनसक्ने अनुमान छ । “पाल्पाबाट ल्याइएको बच्चा केही दिनमै बिरामी भयो । त्यसपछि क्रमशः अन्य बङ्गुरमा पनि लक्षण देखिन थाले । परीक्षणपछि पोजेटिभ रिपोर्ट आयो,” श्रेष्ठले भन्नुभयो ।

यसअघि पनि गत वर्ष पुतलीबजारको एक फर्ममा दाङबाट ल्याइएको बङ्गुरबाट यही रोग सरेको थियो । यस्ता घटना दोहोरिन नदिन किसान आफैं पनि सावधानी अपनाउनुपर्ने, र नयाँ ल्याइएका बङ्गुरहरूलाई केही समय पृथक राखेर मात्र खोरमा मिसाउनुपर्ने उहाँको सुझाव छ ।

जिल्लाको तथ्याङ्क अनुसार विगत तीन वर्षको अवधिमा स्याङ्जा जिल्लाभर अफ्रिकन स्वाइन फिभरकै कारण एक हजारभन्दा बढी बङ्गुरको मृत्यु भएको छ । यसले जिल्लामा बङ्गुरपालन व्यवसाय धराशायी बनाउने खतरा उत्पन्न गरेको छ । दर्जनौं किसान व्यवसाय बन्द गर्न बाध्य भएका छन् भने बाँकी रहेका किसान उच्च जोखिममा छन् । फर्म बन्द भएपछि बजारमा बङ्गुर मासुको अभाव सिर्जना हुन थालेको छ , जसले गर्दा बाहिरबाट आयात गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ ।

तर आयातित बङ्गुरमार्फत रोग फेरि भित्रिने चक्र दोहोरिने भएकाले यो अभाव पूर्ति गर्ने विकल्प पनि समस्या बन्न थालेको हो ।

यस किसिमका रोग फैलनुमा सरकारी निकायको कमजोर निगरानी, ढिलो सूचना प्रणाली र कानुनी कार्यान्वयनको कमजोरी पनि जिम्मेवार रहेको किसानहरूको गुनासो छ ।

गण्डकी प्रदेशको स्रोत केन्द«को रुपमा स्थापना भएको ईण्द«ेणी बङ्गुर फर्मका संचालक भिम लुईटेल भन्नुहुन्छ, “कागजमा नियम धेरै छन् । आयातित बङ्गुरको स्वास्थ्य परीक्षण, प्रमाणपत्र, खोपको कागज, सबैको कुरा हुन्छ । तर व्यवहारमा त्यो कार्यान्वयन हुँदैन । जबसम्म रोगको समस्या नआएसम्म कोही जाँच्न पनि आउँदैन ।”

“सरकारसँग गुणस्तरहिन मासु विक्री वितरणमा कडा कारबाही गर्ने कानुनी प्रावधान भए पनि कार्यान्वयनमा उदासीनता देखिन्छ । फलस्वरुप, उपभोक्ता ठगिन्छन् र किसान मर्छन्,” उहाँले भन्नुभयो । 

यो रोग मानिसमा सर्दैन, तर मानिसले संक्रमित मासु खाँदा आर्थिक र स्वास्थ्य सम्बन्धी अप्रत्यक्ष असर पर्ने हुँदा उपभोक्ता पनि त्रासमा छन् ।

“मासु पसलमा कस्तो मासु पाइन्छ भन्ने थाहा हुन्न । अब त बालबच्चालाई मासु नै दिन डर लाग्न थाल्यो । सरकारको तर्फबाट अनुगमन र स्पष्ट सूचनाको खाँचो छ ।” स्थानीय बासिन्दाहरुको साझा धारणा छ । 

उपभोक्ताले सुरक्षित र परीक्षण गरिएको मासु मात्र किन्न पाउने वातावरण निर्माण गर्न, सरकार, किसान र व्यापारी तीनै पक्षको जिम्मेवारी बराबरी रहेको उपभोक्ता मंच स्याङजाका अध्यक्ष राजेन्द« मरासिनीले बताउनुभयो ।