शेरबहादुर सार्की
बाजुरा, फागुन १६ गते । बाजुराका दुर्गम क्षेत्रका किसानमा स्याउ खेतीप्रति आकर्षण बढ्दै गएको छ। जिल्लाको पूर्व–उत्तरी क्षेत्रमा पर्ने हिमाली, स्वामिकार्तिक खापर, जगनाथ र बुढीनन्दाका अधिकांश किसान अहिले स्याउ खेतीमा सक्रिय छन्। स्थानीय सरकारले पछिल्लो समय धेरै गाउँ बस्ती सडक सञ्जालसँग जोड्दा किसानको स्याउ खेतीप्रति आकर्षण बढेको हो।
बुढीनन्दा नगरपालिका–८ का चक्र कठायतले बताए अनुसार, “स्याउ खेतीले जीविकोपार्जन सहज हुने देखिएपछि मैले समूहको ऋण लिएर खेती गर्न थालेँ। पहिलो वर्षमा ५ सय बोट लगाएँ, त्यसपछि २ हजार बोट फेरि लगाएँ। अहिले मेरो बगैचामा झण्डै २५ सय बोट स्याउका छन्।”
उहाँले थप्नुभयो, “खेती गर्दा बाँदर, भालु र बँदेलले धेरै नोक्सान पु¥याउँछन्। त्यसैले स्याउ खेती सुरु गरेको हुँ। पहिले गाउँमा सडक थिएन र खच्चरमा ढुवानी गर्दा बिक्री गर्न समस्या हुन्थ्यो। अहिले बाटो पुगेपछि स्याउ व्यवसायमा लागेको हुँ।”
कठायतले लगाएका स्याउ बोट अहिले फल्न थालेका छन्। यहाँ भदौदेखि असोजसम्म स्याउ पाक्छन्। सबै स्याउ एकै पटक पाक्ने भएकाले बजारमा बिक्री गर्न किसानलाई समस्या हुने गरेको छ। यसका लागि चिस्यान केन्द्र स्थापना आवश्यक छ, तर अहिलेसम्म त्यस्तो सुविधा छैन। यदि सरकारले चिस्यान केन्द्र वा कोल्ड स्टोर स्थापना गरे किसानले स्याउ लामो समयसम्म सुरक्षित राख्न सक्थे।
बाजुरामा १७० हेक्टर जमिनमा स्याउ खेती गरिन्छ र वार्षिक एक हजार २० मेट्रिक टन स्याउ उत्पादन हुने गरेको छ। यहाँ फुजी, गाला र गोल्डेन जातको स्याउ उत्पादन हुने गरेको कृषि ज्ञान केन्द्र, बाजुराका प्रमुख जसिराम साहनीले जानकारी दिनुभयो।
