पाँच स्थानमा सुरुङमार्गको सम्भावना

surungmarg भउचप्रसाद यादव

काठमाडौँ, जेठ ७ गते । देशको विभिन्न पाँचवटा सडकखण्डमा सुरुङमार्ग निर्माण सम्भव देखिएको एक अध्ययनले देखाएको छ । इटेको–होमल्यान्ड–नर्थ स्टार (जेभी) परामर्शदाता कम्पनीद्वारा गरिएको पूर्वसम्भाव्यता अध्ययन (प्रि–फिजिबिलिटी स्टडी) ले पूर्वी नवलपरासी र पश्चिमी नवलपरासीमा पर्ने पूर्व–पश्चिम राजमार्ग अन्तर्गतको दाउन्नेमा, सिन्धुली जिल्लामा पर्ने बीपी राजमार्ग अन्तर्गतको खुर्कोटमा, दोलखा जिल्लाको लामाबगरमा, मध्यपहाडी राजमार्ग अन्तर्गतको पोखरा–बाग्लुङ खण्डको हेम्जामा र मकवानपुरको भीमफेदी–कुलेखानी खण्डमा सुरुङमार्ग निर्माण सम्भव रहेको देखाएको छ ।
सडक विभाग अन्तर्गतको गुणस्तर, अनुसन्धान तथा विकास केन्द्रका प्रमुख शिवप्रसाद नेपालले परामर्शदाता कम्पनीले बुझाएको अध्ययनको प्रारम्भिक प्रतिवेदनका अनुसार ती ठाउँहरूमा सुरुङमार्ग निर्माण सम्भव रहेको देखाएको जानकारी दिनुभयो ।
सुरुङमार्ग निर्माणले प्रस्तावित उक्त ठाउँहरूमा सडकको दुरी घटाउने देखिएकाले सुरुङमार्ग निर्माणका लागि ती स्थानहरू छनोट गरी पूर्वसम्भाव्यता अध्ययन गरिएको जानकारी गुणस्तर, अनुसन्धान तथा विकास केन्द्रका प्रमुख नेपालले दिनुभयो ।
उहाँले भन्नुभयो, “ट्राफिक चाप बढी देखिएकाले दाउन्ने, खुर्कोट र हेम्जामा, कम समय र दुरीमा मकवानपुरलाई काठमाडौँसँग जोड्नका लागि भीमफेदी–कुलेखानी खण्डमा, तामाकोसीमा थप जलविद्युत् परियोजनाको सम्भावना देखिएकाले दोलखाको लामाबगरमा सुरुङमार्ग निर्माणका लागि प्रस्ताव ल्याई प्रारम्भिक अध्ययन गरिएको हो ।”

तामाकोसीमा थप जलविद्युत आयोजनाको सम्भावना देखिएको हुनाले लामाबगरमा सुरुङमार्गको प्रस्ताव गरिएको हो । यातायातका साथै मुख्य रुपमा त्यहाँको हाइड्रोपावरको विकासका लागि लामाबगरमा सुरुङमार्ग प्रस्ताव गरिएको उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो ।
प्रस्तावित सुरुङमार्गहरुको पूर्वसम्भाव्यता अध्ययनका लागि २०७४ कात्तिक २४ गते सडक विभाग र इटेको–होमल्यानड–नर्थ स्टारबीच सम्झौता भएको थियो । सम्झौता अनुसार २०७५ भदौ २३ गतेभित्र पूर्वसम्भाव्यता अध्ययनको अन्तिम प्रतिवेदन बुझाइसक्नुपर्ने थियो ।
तर सम्झौता अनुसारको निर्धारित समय नौ महिना बितिसक्दा पनि अध्ययन गरेका परामर्शदाता कम्पनीहरूले अहिलेसम्म अध्ययनको अन्तिम प्रतिवेदन बुझाउन सकेका छैनन् । कम्पनीले ८९ लाख ९० हजार रुपियाँको लागतमा सो अध्ययन गरेको हो । कम्पनीले अहिलेसम्म अध्ययनको प्रारम्भिक प्रतिवेदन मात्र बुझाएको छ ।
पूर्वसम्भाव्यता अध्ययनले प्रस्तावित उक्त सुरुङमार्गहरूको विस्तृत अध्ययन गर्दा कुन कुन परीक्षण गर्नुपर्छ, थप सम्भावना कहाँ कहाँ छन्, वैकल्पिक सुरुङमार्गका विन्दुहरू कहाँ कहाँ हुनसक्छ लगायतका विषय स्पष्ट हुन मद्दत पुग्ने उहाँले बताउनुभयो । “यो प्राविधिक अध्ययन मात्र हो, आर्थिक अध्ययन होइन” उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो ।
त्यसैगरी, सिद्धार्थ राजमार्गको बुटवल–तानसेन सडकमार्गमा पर्ने सिद्धबाबामा समेत सुरुङमार्ग निर्माणको विषयमा छलफल भइरहेको जानकारी उहाँले दिनुभयो । यो ठाउँमा हरेक साल पहिरो गएर बाटो अवरुद्ध हुने गर्दछ ।
त्यसैगरी, छोटो समय र दुरीमा चीनको केरुङसँग काठमाडौँलाई जोड्न काठमाडौँको टोखादेखि नुवाकोटसम्म सुङ्गमार्ग निर्माणका लागि छलफल अगाडि बढाइएको उहाँले बताउनुभयो ।
यो सुरुङमार्ग निर्माणका लागि यसअघि नै पूर्वसम्भाव्यता अध्ययन भइसकेको छ । “सुरुङमार्ग निर्माण गर्नुभन्दा पहिले त्यसको आर्थिक सम्भाव्यता हेर्नुपर्छ । टनेल निर्माणमा ठूलो लगानी लाग्ने गर्दछ, लगानीले प्रतिफल पनि दिनुप¥यो भन्ने कुरातर्फ पनि ध्यान दिनु आवश्यक छ” अनुसन्धान तथा विकास केन्द्रका प्रमुख नेपालले भन्नुभयो ।
सडकभन्दा सयौँ गुणा महङ्गो
सुरुङमार्ग निर्माण सडक निर्माणभन्दा करिब सयौँ गुणा महङ्गो हुने गरेको उहाँले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “एक किलोमिमटर टनेल बनाउन झन्डै ६÷७ अर्ब रुपियाँ लाग्ने गर्दछ जबकि एक किलोमिमटर सडक बनाउन (पहाडी क्षेत्रमा) ६÷७ करोड रुपियाँ भए पुग्छ । जुन सडक निर्माणको तुलनामा धेरै ठूलो म‌‌हङ्गो हो ।”
सुरुङमार्ग निर्माणका लागि यसको आर्थिक सम्भाव्यता समेत हेर्नुपर्ने बताउँदै उहाँले यदि सुरुङमार्गले सडकको दुरी कति घटाउँछ र यसमा दैनिक कति गाडी गुड्छ त्यसले मात्र टनेल निर्माणको उपयोगितालाई पुष्टि गर्न सक्दछ भन्नुभयो ।
आर्थिक सम्भाव्यता अध्ययन भएको छैन
नेपालमा सुरुङमार्ग निर्माणका लागि अहिलेसम्म आर्थिक सम्भाव्यता अध्ययन हुन नसकेको अनुसन्धान तथा विकास केन्द्रका प्रमुख नेपालले बताउनुभयो ।
आर्थिक सम्भाव्यता अध्ययननभएसम्म कति वर्षमा त्यसको रिटर्न आउन सक्छ भन्ने कुरा स्पष्ट हुन नसक्ने उहाँले बताउनुभयो ।

 

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना