टोपलाल अर्याल
चौकीलाई गाडी कच्ची घरको बलियो सारथि
सालझन्डी–ढोरपाटन सडकनजिकै कच्ची र सानो घरभित्र अर्खबाङ प्रहरी चौकी सञ्चालनमा छ । पानी परे छानो चुहिन्छ, हावा चल्दा चिसो सिरेटो भित्र पस्छ । गर्मीमा बस्नै गाह्रो हुन्छ, कहिलेकाहीँ वरपर चल्ने तातो हावासमेत भित्र पस्छ । यस्तो असहज अवस्थाबिच प्रहरीले नागरिकको सुरक्षामा दिनरात खटिनु परेको छ ।
एक साताभित्र काम सुरु नभए ठेक्का तोड्ने तयारी
गुल्मी हुँदै जाने देशकै महत्वपूर्ण मदन भण्डारी राजमार्गको दुई खण्डमा काम भइरहेको छ । दुई खण्डमध्येको पश्चिम सिमलटारी–सौतामारे खण्डको काम अलपत्र गरेको छ । विसं २०७९ मा सम्झौता भएकामध्ये रिडी–तम्घास पहिलो खण्डको ९५ प्रतिशत काम सकिएको छ ।
गोर्खा इतिहास संरक्षण गर्न तस्बिर ग्यालरी
गुल्मीको सत्यवती गाउँपालिका भार्सेलाई लाहुरेगाउँ भनेर चिनिन्छ । सो गाउँ प्राकृतिक, सांस्कृतिक र पर्यटकीय हिसाबले मात्रै नभएर ऐतिहासिक रूपले समेत अध्ययन केन्द्र बन्दै गएको छ । गुल्मीको भार्सेबाट प्रथम र दोस्रो विश्वयुद्ध लड्नेको तस्बिर र इतिहासका लागि स्थापना गरिएको भार्से भूपू गोर्खा तस्बिर ग्यालरी उद्घाटन गरिएको छ ।
विपन्नलाई स्थानीय सरकारको सहयोग
गुल्मी धुर्कोट गाउँपालिका–५ की ३३ वर्षीय माया सुनार गाउँपालिकाले घर बनाउन थालेपछि निकै खुसी हुनुहुन्छ । अहिलेसम्म राम्रो घर थिएन । चार जनाको परिवार छिमेकी जेठाजुकोमा बस्दै आएको थियो । कमाएर राम्रो घरपरिवारका सपना पूरा गर्ने उद्देश्य बोकेर कतार हिँडेका श्रीमान् नारायण सुनारको तीन वर्षअघि बाटोमै हृदयाघातका कारण ज्यान गएपछि आफूहरूको बिचल्ली भएको सुनारले सुनाउनुभयो ।
गुल्मीको हाटबजार, अर्घाखाँचीको व्यापार
गुल्मीको सदरमुकाम तम्घास बजारमा समेत अहिले हाटबजार चलेको छैन । पहाडी जिल्लामा बिरलै ठाउँमा हाटबजार लाग्छ । मदाने गाउँपालिका–६ को छिर्नेमा हरेक शनिबार हाटबजार लाग्ने गरेको छ । मदाने गाउँपालिकाले संरचना निर्माण गरेपछि नियमित रूपमा हाटबजार लाग्दै आएको छ ।
राष्ट्रिय प्रसारण लाइनको परीक्षण
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले निर्माण गरेको गुल्मीको रेसुङ्गा नगरपालिका–७, उनायचौर सबस्टेसनदेखि बागलुङ बुर्तिबाङसम्मको १३२ केभी राष्ट्रिय प्रसारण लाइनको परीक्षण सुरु भएको छ । यो राष्ट्रिय प्रसारण लाइनको उनायचौर र मुसीकोट नगरपालिका–१, पौदी अमराईमा गरेर दुई वटा सबस्टेसन गुल्मीमा छन् ।
मापसेले बढ्दै अपराध
गत बुधबार मदिरा पिएर इस्मा गाउँपालिका–२, छल्दीटारका ४६ वर्षीय सन्तबहादुर कुमालले आफ्नै तीनमहिने छोरा सुवास कुमाललाई पछारेर हत्या गरे । सन्तबहादुरको लामो समयदेखि श्रीमतीसँग विवाद भइरहन्थ्यो । मदिरा सेवन गरेको अवस्थामा श्रीमतीसँग विवाद हुँदा दुधेबालकको कुमालले हत्या गरे ।
अग्निपीडितको गुनासो चोट बुझ्दैनन्, भोट माग्छन्
गुल्मीको इस्मा गाउँपालिकाको कोटकोटरीका बलबहादुर दर्जीको घरमा आगलागी हुँदा उहाँको आधा शरीर जलेको छ । सानैमा आगलागीमा परेका उहाँ लामो समयको उपचारपछि जेनतेन उभिन सक्ने हुनुभयो । बलबहादुरले ठुलै प्रगति गर्न नसके पनि गाउँमा जेनतेन परिवार चलेकै थियो । फेरि २०८१ वैशाख ८ गते जङ्गलको आगो बस्ती पसेपछि शरीरको लुगाबाहेक केही रहेन । पीडामा एकछिन थुमथुम्याउने धेरै भए ।
पर्यटक लोभ्याउन नदी थुनेर ताल
गुल्मी, पाल्पा र स्याङ्जाको सङ्गम स्थलमा रहेको रुरुधाम प्रसिद्ध धार्मिक क्षेत्र हो । कालीगण्डकी स्नान र ऋषिकेश मन्दिरको दर्शन गर्न आउने धार्मिक पर्यटकले दिन खाली हुँदैन । विशेष गरेर माघे सङ्क्रान्तिमा स्वदेशका विभिन्न ठाउँ र भारतबाट समेत रुरुधाममा धेरै धार्मिक पर्यटक आउने गर्छन् । रुरुधामलाई पछिल्लो समय धार्मिक तथा पर्यटकीय दृष्टिकोणले समेत अगाडि बढाइएको छ । देशमा मुख्य कालीगण्डकी र मदनभण्डारी राजमार्गलाई रुरुक्षेत्रले जोडेको छ ।
खानेपानी योजनाको सफल परीक्षण
गुल्मीको मझेङ खानेपानी योजनाको सफल परीक्षण गरिएको छ । रेसुङ्गा–भाडगाउँ–मझेङखोला लिफ्ट खानेपानी योजना २०७७ असोज २३ गते निर्माण सम्झौता भएको थियो ।
धरापमा दुई दर्जन दलित बस्ती
गुल्मीको मुसिकोट नगरपालिका–१, थाम बिसौनामा २०६४ र ०८१ मा गरेर १० जनाले पहिरोमा ज्यान गुमाए । तीन दुई वर्षमा पहिरोका कारण मालिका–६, अर्जे र सत्यवती–४, भिरकुना तथा वडा नं. ३ लुम्पेकमा गरी थप १३ जनाको ज्यान गयो । पहिरोमा पुरिएका ती सबै दलित थिए । ती बस्ती मात्र होइन, जिल्लाका अधिकांश दलित बस्ती बिकुना र अप्ठ्यारोमा त छन् नै, साथै पहिरोको पनि ठुलो जोखिममा छन् ।
अग्निपीडितको पीडा : ऋण लाग्यो तर घर बनेन
गुल्मीको इस्मा गाउँपालिका अन्तर्गतको कोटकोटेरीका सुन्दरलाल विकको पसलसहित घर जलेको दुई वर्ष पुग्यो । घर पसलसहित भएका विकले आगलागीले गर्दा दाल, चामल मागेर खानुपर्ने मात्र बनाएन कि घरबारविहीन भएको अवस्थामा छिमेकीको ओत खोज्नेसम्म बनायो । सरकारले घर बनाउने भने पनि विकसहितका अग्निपीडितले गाउँपालिकासँग सम्झौता गरेर काम अगाडि बढाए तर आधा घर बन्दासम्म गाउँपालिकाबाहेक सङ्घीय र प्रदेश सकरारले ले किस्ता पनि पठाएनन् ।
ठुला योजना नै अलपत्र
गुल्मीमा मदन भण्डारी राजमार्ग अन्तर्गतका रिडी–तम्घास र सिमलटारी–सौतामारे–मच्छी सडक लगभग एकै समयमा कामको सम्झौता भएका थिए । रिडी–तम्घासको २५ किलोमिटर सडक निर्माण सकिने अवस्थामा छ । सिमलटारी–सौतामारे–मच्छी सडक गत साउनमै सम्झौता सकिए पनि अलपत्र छ । यी दुई योजना जिल्लाका सबैभन्दा ठुला हुन् । श्रेष्ठ सक्षम जेभीले २०७९ साल कात्तिक ६ मा कुल एक अर्ब ४५ करोड रुपियाँमा ३१ किलोमिटर सडक कालोपत्रेका लागि सम्झौता गरे पनि २६ प्रतिशत मात्रै काम गरेको मदन भण्डारी राजमार्ग योजना कार्यालय तम्घासले जनाएको छ ।
म्याद थपेको थप्यै अस्पताल अधुरै
गुल्मी अस्पताल ५० शय्यामा स्तरवृद्धि भएपछि अहिलेको भवन सेवा प्रवाहका हिसाबले सहज हुने अवस्था नै थिएन । सुरुमा जनशक्ति र उपकरण कम थिए । बिस्तारै समय अनुसारका उपचार प्रविधिको विकास र जनशक्ति वृद्धि हुँदै जाँदा सेवाग्राहीको भिड लाग्ने गरेको छ ।
अधुरै रह्यो बाबुछोराको भेट
भारतको सहरमा कठिन परिश्रमपश्चात करिब डेढ वर्षपछि घर फर्किदै गर्नुभएका बुबा फर्किन लाग्दा १२ वर्षीय सुजन खत्रीको मन खुसीले चङ्गा थियो । गत सोमबार बिहानै सुजन गाउँको गाडीमा बुबा लक्ष्मण खत्रीलाई लिनसाथीभाईहरुसंगको भेट हुने अपेक्षासहित मदाने गाउँपालिका–१ अग्लुङ निपानेका सुजनको तर गत सोमबार बिहानै सुजन गाउँको गाडीमा बुबा लक्ष्मण खत्रीलाई लिन प्युठानको बाग्दुल्ला हिड्नुभयो । छिमेकी बाबुराम खत्रीका अनुसार बजार पुगेर सुजनको लामो समय बुवासँग फोन सम्पर्क नभएपछि घर फर्किरहेका बेला बुबाले सम्पर्क गर्नुभयो ।
