सोह्र सय किसानलाई एक प्राविधिक

राजु शिवा

इलाम, साउन २८ गते ।  सरकारले गाउँगाउँमा कृषि प्राविधिक पु¥याइने भाषण दिएको लामो समय बिते पनि इलामका किसानलाई कृषि प्राविधिक भेट्न भने ‘संयोग’ नै जुर्नुपर्छ ।
इलाममा कृषि प्राविधिक दुर्लभ हुनुमा कृषि प्राविधिकको दोष भने छैन ।  जिल्लामा किसानको अनुपातमा कृषि प्राविधिक नहुँदा किसानले भनेको समयमा कृषिको प्राविधिक सेवा नपाउने अवस्था आएको हो ।  सरकारले गाउँगाउँमा कृषि प्राविधिक सेवा पु¥याउने बताए पनि किसानलाई प्राविधिक भेट्न सजिलो छैन ।  चाहिएका बेला कृषि प्राविधिक नपाउँदा किसान समस्यामा परेका छन् ।  खेतीबालीमा रोग कीराको प्रकोप देखिए पनि प्राविधिकको सेवा लिन नपाइने गरेको किसान बताउँछन् ।  
इलाममा रहेका एक कृषि प्राविधिकले एक हजार छ सय १३ घरधुरी किसानलाई सेवा दिनुपर्ने अवस्था छ ।  जिल्ला कृषि विकास कार्यालयअन्तर्गत स्थायी र करारमा गरी ५१ कृषि प्राविधिकको दरबन्दी छ तर इलाममा ४० जना प्राविधिक मात्रै कार्यरत छन् ।  ilam
इलामका धेरै परिवारको मुख्य व्यवसाय कृषि नै हो ।  २०६८ सालको जनगणना अनुसार इलाममा ६४ हजार पाँच सय दुई परिवार रहेको छ ।  पाँच वर्षअघिकै परिवार सङ्ख्यालाई आधार मान्ने हो भने पनि अहिले जिल्लामा रहेको एक प्राविधिकले एक हजार छ सयभन्दा बढी परिवारले लगाएको खेतीमा प्राविधिक सेवा पु¥याउनुपर्ने हुन्छ ।  
एक जना प्राविधिकले महिनामा तीन सय हाराहारी किसानलाई सेवा दिन सक्छन्, कृषिविज्ञ योगेन्द्रमान श्रेष्ठ भन्नुहुन्छ ।  त्यसमा पनि एउटै प्राविधिक सबै बालीको जानकार हुँदैन, खेतीबाली अनुसार फरक–फरक प्राविधिक चाहिन्छ ।  श्रेष्ठले अहिले इलाममा रहेका प्राविधिकले सबै किसानलाई सेवा पु¥याउन असम्भव रहेको बताउनुभयो ।  
इलाममा तोकिएको दरबन्दी अनुसार कृषि प्राविधिक पदपूर्ति नहुँदा त्यसको मार किसानले खेप्नु परिरहेको छ ।  इलाममा एक गाउँ, एक प्राविधिक कार्यक्रमअन्तर्गत दुई आर्थिक वर्षमा गरेर १९ जना प्राविधिकलाई करारमा नियुक्त गरिएको छ ।  आर्थिक वर्ष २०७३÷७४ मा १३ जना र अघिल्लो आर्थिक वर्षमा सात प्राविधिकलाई करारमा नियुक्त गरेर प्राविधिकको सङ्ख्या बढाइएको छ ।  त्यसअघिका वर्षहरूमा कृषि प्राविधिको सङ्ख्या अझै न्यून थियो  ।  
फिल्डमा खटिएको प्राविधिकले एक दिनमा दुई परिवारका किसानलाई प्राविधिक सेवा पु¥याउन सक्ने वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत रामसोगारथ साहले बताउनुभयो ।  कृषि प्राविधिकको सङ्ख्या साह्रै कम छ, उहाँले भन्नुभयो ।  सामान्य सरसल्लाहकै लागि पनि किसानलाई कार्यालयमै आइपुग्नुपर्ने बाध्यता छ ।
आफ्नो बालीनालीको राम्रो व्यवस्थापनका लागि एक जना किसानलाई दुई सातामा एकपटक प्राविधिकको सल्लाह आवश्यक पर्छ ।  बाली लगाउन जमिनको तयारी, बीउको छनोट, रोग कीराको उपचारमा प्राविधिकको साथ चाहिन्छ तर इलामका कतिपय किसानले अहिलेसम्म प्राविधिकको मुखसमेत देख्न पाएका छैनन् ।  
प्राविधिक सहयोग लिनबाट वञ्चित किसानले आफूखुसी औषधि र विषादी प्रयोग गर्ने गरेका छन् ।  प्राविधिक ज्ञान नभएकै कारण कतिपयले स्वास्थ्यलाई हानि पु¥याउने औषधिसमेत खाद्य बालीमा प्रयोग गर्दै आइरहेका छन् ।  

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना