प्रमाणपत्रमा बिचौलियाको चलखेल



सरोज आचार्य

काठमाडौँ, असार २८ गते । भवन निर्माण इजाजतविपरीत निर्माण भएका घरलाई निर्माण सम्पन्नता प्रमाणपत्र दिलाउन विचौलियाको चलखेल राजधानीमा तीव्र बढेको छ । प्रमाणपत्र दिने निकायले विचौलियालाई हकार्दै कार्यालय परिसरबाट धपाउँदै आए पनि घरधनी नै विचौलियाको शरणमा पुगेपछि काम गर्न असजिलो भएको महानगरपालिका अधिकारीहरू बताउँछन् ।
काठमाडौँ महानगरपालिका भवन निर्माण इजाजत विभागका विभागीय प्रमुख एवम् आर्किटेक्ट इन्जिनियर सुरज शाक्य भन्नुहुन्छ, ‘‘घरधनी नै विचौलियालाई प्रमाणपत्र ल्याइदेऊ भनेर पठाउँछन् । बिचौलिया आएपछि काम गर्न सजिलो हुँदैन । विचौलिया राख्नै पर्दैन, बिना विचौलिया घरधनी स्वयं उपस्थित भएर धेरैले प्रमाणपत्र लगिसकेका छन् । तर यो मानिसकिता हटेको छैन । ’’ महानगरले इजाजतविपरीत बनेका घरहरूलाई जरिवाना लिएर निर्माण सम्पन्न दिनसक्ने व्यवस्था गरेको छ । यसैलाई टेकेर विचौलियाहरू सलबलाएका छन् । महानगरको यो पछिल्लो सुविधाबारे थाहा नहुनेहरू विचौलियासम्म पुग्ने गरेका छन् । यस्तो सुविधा असार मसान्तसम्म मात्र छ ।
यही सुविधा प्रयोग गरेर प्रमाणपत्र लिनेको चाप बढेसँगै बिचौलियाहरूको चलखेल व्यापक देखिएको महानगरम सेवा लिन आउनुभएकी सिर्जना शर्मा बताउनुहुन्छ । उहाँ भन्नहुन्छ, ‘‘विभागदेखि वडावडासम्म बिचौलियाकै भीड हुन्छ, बिचौलिया बढेपछि हाम्रा कुरा सुनाउन पनि कठिन भयो र काम पनि ढिलो । ’’ विगत १५ दिनदेखि महानगर धाए पनि अझै प्रमाणपत्र लिन समस्या भएको उहाँ सुनाउनुहुन्छ । असार महिनाको अन्त्य हाराहारीसँगै अहिले सम्पन्नता प्रमाणपत्र लिन चाहनेको चाप बढेकाले भवन इजाजत विभागका कर्मचारी तथा वडाका इन्जिनियरहरू दिनभर नै व्यस्त छन् ।
पछिल्लो समय दैनिक तीन सय महानगरवासीले प्रमाणपत्रका लागि आवेदन दर्ता गरिरहेको प्रमुख शाक्यले जानकारी दिनुभयो । महानगरपालिकाले चालु आर्थिक वर्षका लागि मात्र भनेर विगतमा छुटेकाहरूको निर्माण सम्पन्न प्रमाणपत्र लिन दिएको सुुविधाअन्तर्गत हालसम्म १६ हजारभन्दा बढीले महानगरपालिकासमक्ष यसका लागि निवेदन गरेका छन् । यही अवधिमा आठ हजारभन्दा बढीले यो प्रमाणपत्र लिइसकेका छन् ।
महानगरपालिकाको अभिलेखमा नरहेका नक्साविपरीतका नौ हजार घरको विवरण पनि यो अवधिमा अभिलेखीकरण हुँदै गएको इजाजत विभागका विभागीय प्रमुख इन्जिनियर शाक्यको भनाइ छ । यसबापत् महानगरपालिकालाई एक अर्ब ४९ करोड रुपियाँ हाराहारीमा जरिवानाबापत राजस्व प्राप्त भएको छ । महानगरपालिकाका प्रवक्ता ईश्वरमानसिंह डङ्गोलका अनुसार, महानगरले दिएको सुविधाअन्तर्गत यो अवधिमा प्रमाणपत्र नलिनेले अवसर गुमाउँछन् । उनीहरूको घर निर्माण सम्पन्न नभएको अभिलेख रहन्छ । घरजग्गा धितो राख्दा वा बेचबिखन गर्दा हक हस्तान्तरण गर्दा प्रमाणपत्रको अनिवार्य छ । निर्माण सम्पन्न नलिने घरधनीका लागि जटिलता आउन सक्छ ।
यो सुविधा नपाउनेमा प्रमाणपत्र लिँदा अभिलेखीकरण जनिएका पनि पर्न सक्छन् । नक्साविपरीत आंशिक वा पूरै विपरीत घर बनाएकाको प्रमाणपत्र अभिलेखीकरण शीर्षकमा अभिलेख गरिएको प्रमुख शाक्य बताउनुहुन्छ । अभिलेख अनुसार महानगरपालिकामा नक्सा पास भएका एक लाख ३८ हजार घर छन् । महानगरपालिकाको यो इजाजत विभागले महानगरवासीका लागि वडा कार्यालयहरूलाई जिम्मेवार र क्रियाशील बनाइएको छ । प्रमुख शाक्य भन्नुहुन्छ, ‘‘वडाका इन्जिनियरलाई विकास निर्माणको काममा पनि खटाइएको छ, घरजाँचको जिम्मेवारी पनि छ । यसैले विभागमा कामको चाप निकै महसुस भएको छ । यो कारबाही अगाडि नै भवन निर्माण सम्पन्नता प्रमाणपत्र लिएकाको अभिलेख भने महानगरपालिकासँग यकिन रूपमा छैन । इन्जिनियर समूह यसको अभिलेखीकरणतर्फ लागेका छन् । ’’
निर्माण सम्पन्नता प्रमाणपत्र लिएर पछि आफूखुशी तला थप गर्ने, मोहडा फेर्ने वा क्यान्टिलिभरमा गारो सारेर कोठा फराकिलो पार्नेहरू सम्पन्नता प्रमाणपत्र लिन यो प्रक्रियाभित्र समावेश भएको अनुमान महानगरपालिकाको छ । विभागका इन्जिनियर वीरबहादुर कार्कीका अनुसार, केही वर्ष अघिजस्तो नक्सा इजाजत प्रमाणपत्र विपरीत घर बनाउने प्रवृत्तिमा व्यापक कमी आएको छ । भवन संहिता पालना गरी सुरक्षित आवासको अवधारणा विकास भएको छ । चार वर्षअघि २०७२ सालको भूकम्पले पनि जनचेतना विस्तार गरेको छ । तर पनि बेचविखन गर्ने र केवल व्यापारिक प्रयोजनका लागि मात्र भवन बनाउनेहरूले महानगरको आँखा छल्ने प्रवृत्ति आहिले पनि रहेको इन्जिनियरहरूको भनाइ छ ।
भवन निर्माण सम्पन्नको कामको चाप बढेसँगै सेवाग्राहीको काम छिटो छरितो रूपमा गर्न आवेदकले जोरबिजोर दर्ता सङ्ख्या अपनाउने पद्धति विभागमा लागू गरिएको महानगरले जनाएको छ । त्यसक लागि प्रमाणपत्र दिन विभागका निर्देशक र उपनिर्देशकलाई अधिकार प्रत्यायोजन गरिएको विभागीय प्रमुख शाक्य बताउनुहुन्छ । उहाँ भन्नुहुन्छ, ‘‘काम छिटो चाँडो गर्न सबै प्रक्रिया अपनाएका छौँ । घरधनी आफै आए काम अझ छिटो हुन्छ तर घरधनी नै बिचौलिया पठाएपछि समस्या भएको छ । हामी त विचौलिया बन्दै गर्न चाहन्छौँ । ’’

 

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना


Copyright © 2014, Gorkhapatraonline.com. All rights reserved. | Developed by: Young Minds