कोरिया प्रायद्वीपमा भत्किँदैछ पर्खाल

ram p acharyaरामप्रसाद आचार्य

कोरिया प्रायद्वीपमा एक आपसमा विश्वासको वातावरण बन्दै गएको छ । विगतको तनावपूर्ण अवस्था, आरोप प्रत्यारोप, दोषारोपणमा नाटकीय ढङ्गले कमी आएको छ । उत्तर कोरिया, दक्षिण कोरिया र अमेरिकाबीच वार्ता र उच्चस्तरीय राजनीतिक भेटघाटको क्रम बाक्लिदै जाँदा अविश्वासको विशाल पर्खाल भत्किँदै गएको छ । अब उत्तर कोरिया र दक्षिण कोरियाबीच शान्ति सम्झौता, उत्तर कोरियाको आणविक कार्यक्रम बन्द र उत्तर कोरियामाथिको अमेरिकी नाकाबन्दी अन्त्य भएको खण्डमा कोरिया प्रायद्वीपमा स्थायी शान्ति कायम हुनेछ ।
पछिल्लो पटक अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र उत्तर कोरियाली सर्वोच्च नेता किम जोङ उनबीच तेस्रो ऐतिहासिक भेटवार्ता भयो । यो भेटवार्ताले निष्कर्षमा पुग्न नसकेको भियतनाम शिखरवार्तालाई नयाँ गति दिएको छ ।
अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले भेट गर्ने इच्छा प्रकट गरेको भोलिपल्टै उत्तर कोरियाली नेता किमसँग दुई कोरियाबीचको सिमाना (असैनिक क्षेत्र)मा जुन ३० मा दुई नेताको भेट भयो । त्यहाँ दुई नेताले आपसमा हात मिलाएको क्षणलाई ऐतिहासिक अवसरका रूपमा लिइएको छ ।
जापानको ओसाकामा सम्पन्न जी—२० शिखर सम्मेलनमा भाग लिई दक्षिण कोरियाको राजधानी सियोल पुग्नुभएको थियो, ट्रम्पले उत्तर कोरियाली नेता किमलाई कोरियाली सिमाना पार गरेर नै भेट्नुभयो । ट्रम्प उत्तर कोरियाली भूमिमा पाइला राख्ने पहिलो सत्तासीन अमेरिकी राष्ट्रपति बन्न पुग्नुभयो ।
दुई नेताबीचको डेढ वर्षको अन्तरालमा भएको यो तेस्रो भेटवार्ता हो । उहाँहरूबीचको भेट त्यो स्थानमा भयो जुन सन् १९५०—१९५३ को कोरियाली युद्धपछि विभाजित कोरियाली प्रायद्वीप प्रायः तनावग्रस्त रहँदै आएको छ ।
ट्रम्पले सामाजिक सञ्जाल ट्विटरमा सन्देश लेखेपछि हतारहतार आयोजना गरिएको भेटका क्रममा दुई नेताले दुई कोरियाबीचको सीमा रेखामा आपसमा हात मिलाउनुभयो । त्यसपछि ट्रम्प केही बेरका लागि उत्तर कोरियाली भूमिमा नेता किमसँगै उभिनुभयो जुन क्षणलाई दुई देशबीचको कूटनीतिको साङ्केतिक कोसेढुङ्गा मानिएको छ ।
सन् १९५३ मा दुई कोरियाबीच हतियार बिसाउने सम्झौता गरिएको रेखासम्म कैयौँ अमेरिकी राष्ट्रपतिले भ्रमण गरिसकेका छन् । ती सबै भ्रमणका बेला दक्षिण कोरियालाई अमेरिकाको समर्थन प्राप्त छ भन्ने सन्देशका रूपमा हेरिने गरिन्थ्यो । यसपटक ट्रम्पले त्यो सीमाक्षेत्रको भ्रमणलाई हेर्ने दृष्टिकोणमा नै केही फेरबदल ल्याइदिनुभयो । उहाँले दूरबिन र बमप्रतिरोधक ज्याकेटको सट्टा आफूले सधैँ लगाउने सुट लगाएर त्यहाँ पुग्नुभयो । किमसँगको भेट र उत्तर कोरियाली भूमिमा उहाँले राखेको पाइलाले नयाँ इतिहास रचिदियो ।
‘यो ठूलो सम्मान हो । थुप्रै प्रगतिहरू हासिल गरिएको छ । यो वास्तवमै ठूलो मित्रता भएको छ’, उत्तर कोरियाली नेताका बारेमा ट्रम्पले भन्नुभयोे, ‘यो विश्वकै लागि ठूलो दिन हो । ’
ट्रम्पसँग भेटपछि मुस्कुराउँदै नेता किमले भन्नुभयो, ‘मलाई के विश्वास छ भने यो विगतको दुर्भाग्यपूर्ण इतिहासलाई नष्ट गर्ने र नयाँ भविष्यका लागि प्रस्थान गर्ने अभिव्यक्ति हो । ’ दुई नेताले हात मिलाएपछि दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति मुन जाय इन पनि उहाँहरूसँगै रहनुभयो । त्यसपछि किम दक्षिण कोरियाली भूमिमा जानुभयो । ट्रम्पसँगै उभिएर पत्रकारहरू सामु प्रतिक्रिया दिँदै आफूहरूबीचको भेट गजबको सम्बन्धको प्रतीक भएको बताउनुभयो ।
परमाणु विवाद आफ्नो ठाउँमा भए पनि जुन ३० को ऐतिहासिक ट्रम्प—किम हात मिलाइको क्षणलाई ठूलो उपलब्धि मानिएको छ । त्यसले दुई नेताबीच व्यक्तिगत रूपमा मेलमिलाप हुनसक्ने देखाएको छ ।
उत्तर कोरियासँगको वार्ता र परमाणु अस्त्र कार्यक्रम परित्याग गर्न मनाउन सिङ्गापुरमा ट्रम्प र किमबीच भएको पहिलो ऐतिहासिक शिखरवार्ता उपलब्धिमूलक बनेको थियो । त्यतिबेला दुवै पक्षले कोरियाली प्रायद्वीपको पूर्ण निःशस्त्रीकरणका लागि प्रतिबद्धता जनाएका थिए ।
गत फेबु्रअरीमा भियतनामको हनोईमा भएको दोस्रो शिखर वार्तामा त्यस विषयमा थप प्रगति हुने आशा गरिएको थियो । तर त्यतिबेला उत्तर कोरियाले परमाणु कार्यक्रम बन्द गर्ने र उत्तर कोरियामाथि लगाइएका प्रतिबन्ध हटाउने गरी सहमति हुनपर्नेमा त्यसो हुन सकेन । हनोई वार्ता विना कुनै सहमति टुङ्गिएकाले उत्तर कोरियामाथिको प्रतिबन्ध फुकुवा हुने विषयमा सहमति जुटेन । त्यसपछि दुईपक्षीय वार्ता भएको थिएन । तथापि ट्रम्प र किमले हालै आपसमा पत्रहरू आदानप्रदान गर्दै सम्बन्ध सामान्यीकरण गर्ने प्रयास जारी राख्नुभयो ।
यसपटक ट्रम्प र किमबीच आकस्मिक भेटवार्ता गरिएको डिमिलिटराइज्ड जोन वा डीएमजेड भनिने ठाउँ दुई कोरियाबीचको सीमाक्षेत्रको असैनिकीकृत क्षेत्र हो । दुई देशबीचको सम्बन्ध राम्रो भएको बेला यस क्षेत्रमा पर्यटक पनि जान सक्छन् । यो असैनिकीकृत क्षेत्र करिब चार किलोमिटर चौडा र २५० मिटर लामो छ । सन् १९५३ मा दुई कोरियाबीचको युद्धको समाप्तिपछि त्यसले नै दुई कोरियालाई विभाजन गरेको छ । असैनिकीकृत क्षेत्र भन्नाले त्यहाँ कुनै सैनिक वा सैन्य सामग्री राखिनु हुँदैन । तर वास्तविकता के हो भने यो नै विश्वकै सम्भवतः सबैभन्दा धेरै सैन्य क्रियाकलाप हुने सीमाक्षेत्रमध्ये पर्दछ । यो पान्मुन्जोम गाउँमा रहेको संयुक्त सुरक्षा क्षेत्र सैन्य सीमारेखा नजिकै पर्दछ । यही क्षेत्रमा दुई कोरियाबीचका वार्ता हुने गरेका छन् ।
प्राविधिक रूपमा अहिले पनि युद्धकै अवस्थामा रहेका दुई कोरियाबीच सम्बन्ध सुधार भएको अवस्थामा यो क्षेत्रमा पर्यटकहरू पनि जान सक्छन् । अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति बिल क्लिन्टनले एक समय यसलाई विश्वकै सबैभन्दा डरलाग्दो ठाउँ भन्नुभएको थियो । त्यही ठाउँमा ट्रम्प सहजै पुगी उत्तर कोरियाली नेतासँग हात मिलाएर उत्तर कोरियाली भूमि टेक्नुभयो । यो वास्तवमै महŒवपूर्ण क्षण भएको छ ।
ट्रम्प र किमबीच सन् २०१८ को जुनमा सिङ्गापुरमा पहिलो ऐतिहासिक शिखरवार्ता भयो । यो वार्तासँगै आणविक युद्धको अवस्था नाटकीय ढङ्गले परिवर्तन भयो । अमेरिका र उत्तर कोरियाबीचको कटुतामा कमी आयो । सँगै दुई कोरियाबीच नाटकीय ढङ्गले तनावमा कमी आयो । शत्रुतापूर्ण सम्बन्धबीच भएको वार्तामा दुवै कोरिया शान्ति सम्झौता गर्न तयार भए । वार्ता नभई आणविक युद्ध हुन्छ कि भन्ने त्रास फैलिएका बेला भएको शिखर वार्ताले सुखद सन्देश दियो ।
उत्तर कोरियाली नेता किम र दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति मुन जाय इनबीच सन् २०१८ को सेप्टेम्बर १८–२० मा प्योङयाङमा दोस्रो शिखर वार्ता सम्पन्न भएको थियो । दुवै नेता दुई कोरियाबीचको तनाव हटाई मेलमिलाप कायम गर्न सहमत हुनुभयो । यसअघि सन् २०१८ को अप्रिल २७ मा उहाँहरूबीच पहिलो शिखर वार्ता भएको थियो । शिखर वार्ताका लागि पहिलोपटक उत्तर कोरियाली नेता किमले दक्षिण कोरियाली भूमिमा पाइला राख्नुभयो । यो शिखर वार्ताले ६५ वर्ष लामो युद्ध अन्त्यको घोषणा ग¥यो । दुवै नेता शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न सहमत हुनुभएको छ । कोरिया प्रायद्वीपलाई आणविक अस्त्रमुक्त क्षेत्र बनाउने, दुई कोरियाबीचको सीमा सैनिक क्षेत्रलाई शान्तिक्षेत्र बनाउने प्रण गर्नुभयो । फलस्वरूप दुई कोरियाबीचको तनाव घटेको छ ।
कोरिया प्रायद्वीपमा तनाव कम गराउन अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले खेल्नुभएको ऐतिहासिक भूमिका आफैँमा महŒवपूर्ण छ । अब उत्तर कोरियामाथिको अमेरिकी नाकाबन्दी हटाउँदै सम्बन्ध सुधार गर्न सकेको खण्डमा आणविक युद्धको खतरा टरेर जानेछ ।

(लेखक गोरखापत्रका नायव कार्यकारी सम्पादक हुनुहुन्छ ।)

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना


Copyright © 2014, Gorkhapatraonline.com. All rights reserved. | Developed by: Young Minds