स्वस्थकर मासु छानौँ (सम्पादकीय)

दशैँ राम्रो लगाउने र मिठो खाने चाड हो । आर्थिक क्षमता, उमेर र रुचिअनुसार राम्रो लगाउनेभन्दा मिठो खानेले नै बढी महìव पाउँछ । दशैँको मेनुमा मासु अगाडि आउँछ । सकीनसकी घरमा खसी काट्नैपर्ने र दशैँभर घरमा मासु पाक्नैपर्ने वा खानैपर्ने मान्यता समाजमा छ । मासुले दशैँलाई रसिलो त बनाउँछ नै त्यसको उचित र उपयुक्त तरिकाले उपभोग नगर्दा आउनसक्ने समस्याप्रति सजग नहुँदा पुग्ने क्षति पनि ठूलो हुन्छ ।
नेपालीको वार्षिक प्रतिव्यक्ति मासु उपभोग अहिले १२.४ केजी छ । नेपालीको आर्थिक, सामाजिक परिवर्तनसँगै जीवनस्तर र शैलीमा आएको परिवर्तनले दश वर्षअघिको तुलनामा आधाले बढेको छ । आवश्यक न्यूनतम पोषणका हिसाबमा तय गरिएको १४ केजीको राष्ट्रिय लक्ष्य पुग्न अझै बाँकी छ । तर यसका लागि राष्ट्रिय उत्पादन पर्याप्त छैन । सरकारको तथ्याङ्क अनुसार मुलुकमा ५० लाख भैँसी÷राँगा र एक करोड बाख्रा÷खसी÷बोका छन् । यसले वर्षभरिको मासुको माग धान्न सक्दैन । मासुको मागको २० प्रतिशत जति हिस्सा ओगट्ने खसीबोकाको मात्र आयात वार्षिक सवा तीन अर्ब रुपियाँभन्दा बढीको छ । वर्षभरिको मासुको कुल मागको एकचौथाइ जति दशैँ छेक नै हुन्छ । यसपटक दशैँकै आसपासमा भारतबाट एक लाखभन्दा बढी खसीबोका आयात भइसकेका छन् । काठमाडौँ उपत्यकामा नै ६५ हजार खसीबोका आवश्यक पर्छ ।
पौष्टिक पदार्थको उपलब्धताका हिसाबले मासु अति आवश्यकीय खाद्यवस्तु हो । तर आवश्यकताभन्दा बढी वा छोटो समयमा धेरै खाएमा यसले स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पार्नसक्छ । उच्च कोलेस्ट्रोल, उच्च रक्तचाप, युरिक एसिड र मुटुसम्बन्धी समस्या भएकालाई त मासु खाँदा निकै होस पु¥याउनुपर्छ । मासुमा प्रोटिनको मात्रा धेरै हुने भए पनि कालेस्ट्रोल, चिल्लोपदार्थ, ट्राइग्लिसिराइड पनि धेरै हुन्छ । यसको मात्रा सन्तुलित भएन भने स्वास्थ्यमा समस्या सिर्जना गर्छ । स्वस्थ व्यक्तिले पनि कति मासु खाँदा ठीक हुन्छ भन्ने कुरामा विचार पु¥याउनैपर्छ । किनभने मानिसमा ७० प्रतिशतभन्दा बढी रोग मासुबाटै सर्ने र हुने गरेका चिकित्सक बताउँछन् । हाम्रो धार्मिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सोचका कारण रातो मासुको प्रयोग धेरै हुन्छ जुन स्वास्थ्यका दृष्टिले राम्रो मानिँदैन । रातो मासु अर्थात् खसी, बोका, राँगा, भेडाको मासुमा प्रोटिनका साथै फ्याटी एसिड पनि धेरै हुन्छ । त्यसैले यसको प्रयोगमा सावधानी अपनाउनैपर्छ । मासुकै रूपमा उपभोग हुने मुटु, कलेजो, मिर्र्गाैला, फोक्सोमा फाइदाजनक तìव धेरै हुने भए पनि यी अङ्गमा विभिन्न रासायिनक पदार्थ फोहोरका रूपमा जम्मा हुने भएकाले उपभोग नगरेको राम्रो हो । यी मासुको सट्टा कुखुराको मासु बढी स्वस्थ्यकर भए पनि छालाबिनाको मासु उपभोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ । सबभन्दा स्वस्थकर माछा हो । खसीबोकाकै मासु खानुपर्नेले भने पहाडी, हिमाली क्षेत्रमा रनवन डुलेका खसीबोका नै रोज्नुपर्छ । फार्ममा दाना खुवाएर हुर्काएका खसीमा बोसो बढी हुने भएकाले स्वास्थ्यका लागि लाभदायक नहुने विज्ञहरूको सुझाव छ ।
पशु क्वारेन्टाइन कार्यालय, काठमाडौँले गत साउन र भदौमा उपत्यकाका विभिन्न नाकामा गरेको छड्के जाँचमा मासुका लागि पशु ओसारपसार गर्ने १३० जना व्यापारीलाई कारबाही गरेको थियो । पशुलाई यातना दिएर ल्याइएको, अस्वस्थ पशुपक्षी ल्याएको गाडीको डिकी र छतमा राख्ने गरिएको र यसरी ओसारपसार गर्ने क्रममा मरेको पशु भेटिएका कारण उनीहरूलाई कारबाही गरिएको थियो । चाडपर्व सुरु भएपछि पनि पशुपक्षीको ओसारपसार झन् बढेकाले यस्ता घटना बढेको हुनसक्छ । दशैँका बेला माग उच्च रहने भएकाले वस्तुको गुणस्तरप्रति धेरैको ध्यान पुग्दैन । यसको जिम्मेवारी बोकेका निकाय र व्यक्तिको पनि सबैतिर आँखा पुगेको नहुनसक्छ । बजारमा बिरामी, रोगी पशुपक्षीको बिक्री वितरण हुने सम्भावना पनि त्यतिकै छ । त्यसैले जिउँदा पशुपक्षीलगायत बधशाला, पसलको निरीक्षण बढाउन आवश्यक छ । उपभोक्तालाई स्वस्थकर मासु उपलब्ध गराउन स्थानीय तहको पनि जिम्मेवारी छ । सुरक्षित वधशाला र पसलको व्यवस्था, मासु जाँच, प्रयोगशालामा स्थानीय सरकारले ध्यान पु¥याउनुपर्छ ।

 

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना


Copyright © 2014, Gorkhapatraonline.com. All rights reserved. | Developed by: Young Minds