वैदेशिक लगानीमा सुधार (सम्पादकीय)


पछिल्ला वर्ष औद्योगिक वातावरणमा आएको क्रमिक सुधारका कारण विदेशी लगानी भित्रिने क्रम बढेको छ । विद्युत् आपूर्तिमा सुधार, बन्द हडतालमा कमी, इन्धन आपूर्ति सहज भएको र राजनीतिक वातावरण सङ्लिँदै गएकाले विदेशी लगानीकर्ताको आकर्षण बढेको हो । नेपाल राष्ट्र बैङ्कका अनुसार चालू आर्थिक वर्षको फागुनसम्म १४ अर्ब २४ करोड रुपियाँ प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी भित्रिएको छ । यो रकम अघिल्लो आर्थिक वर्षको भन्दा बढी छ भने अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा यो ७० प्रतिशतले बढी हो । आ.व. २०७०÷७१ मा तीन अर्ब १९ करोड, २०७१÷७२ मा चार अर्ब ३८ करोड, २०७२÷७३ मा पाँच अर्ब ९२ करोड, २०७३÷७४ मा १३ अर्ब ५० करोड रुपियाँ बराबरको वैदेशिक लगानी भित्रिएको थियो । वैदेशिक लगानीसँग सम्बन्धित ऐन, कानुन र नीतिमा पनि परिमार्जन हुँदै आएको र राजनीतिक दल र नेताबाट आर्थिक विकास र वैदेशिक लगानीको संरक्षणमा प्रतिबद्धता व्यक्त भएकाले पनि विदेशी लगानीकर्तामा आत्मविश्वास वृद्धि भएको देखिन्छ ।
जलविद्युत्, पर्यटन र सिमेन्ट उद्योगमा प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी आकर्षित भएको पछिल्लो आँकडाले देखाउँछ । पछिल्लो समयमा सालासुङ्गी पावर र सुपरमोदीका लागि २२ अर्ब नौ करोड रुपियाँ बराबरको वैदेशिक लगानी स्वीकृत गरिएको छ । रसुवाको पार्वतीकुण्डमा निर्माण हुने ७८ मेगावाट क्षमताको आयोजनाका लागि १४ अर्ब र कास्कीको सुपरमोदी आयोजनाका लागि आठ अर्ब रुपियाँभन्दा बढी चिनिया लगानी स्वीकृत गरिएको हो । चालू आर्थिक वर्षको फागुनसम्म उद्योग विभागमा करिब डेढ खर्ब रुपियाँ लगानीका विभिन्न १७ जलविद्युत् आयोजनाको प्रस्ताव पेश भएको छ, जसमा अधिकांशमा विदेशी लगानीको हिस्सा पनि छ । मादी पावर, सोलु हाइड्रो र नेपाल वाटर एन्ड इनर्जीमा गरी झन्डै चार अर्ब रुपियाँ लगानी भित्रिसकेको छ । ९०० मेगावाट क्षमताको अरुण तेस्रो जलविद्युत् आयोजनामा भारतीय लगानी सुनिश्चित भइसकेको छ भने केही आयोजनाबाट विदेशी लगानीकर्ता पछाडि हटेका छन् । होङ्सी शिवम् सिमेन्ट एउटै उद्योगमा तीन अर्ब ८१ करोड रुपियाँ बराबरको चिनिया लगानी भित्रिएको छ । अहिले विभिन्न जलविद्युत्, पर्यटन, पूर्वाधार लगायतका आयोजनामा विदेशी लगानीकर्ताको आकर्षण रहेको छ ।
वैदेशिक लगानीमा सुधारका सङ्केत देखिए पनि अझै धेरै वैदेशिक लगानी आउनसक्ने अवसर छन् । सम्भावनाका तुलनामा कम विदेशी लगानी आइरहेकाले यस क्षेत्रमा समस्या छन् भन्ने देखाउँछ । प्रतिबद्धता र वास्तविक लगानीको आँकडाको अन्तरले यही कुरालाई इङ्गित गर्छ । २०७३ फागुनमा आयोजित लगानी सम्मेलनमा साढे १४ खर्ब रुपियाँ बराबरको लगानी प्रतिबद्धता आएको भए पनि त्यसयता एक वर्षको अवधिमा एउटै पनि प्रतिबद्धता पूरा हुन नसक्नु चिन्ताको विषय हो । वैदेशिक लगानीका लागि सुरक्षा र प्रतिफलको सुनिश्चितता चाहिन्छ, जसमा विदेशी लगानीकर्ता ढुक्क हुन सकिरहेका छैनन् । तीनै तहको निर्वाचनपछि बलियो राजनीतिक नेतृत्वले शासनभार सम्हालेको र राजनीतिक अस्थिरता अन्त्य भएको अवस्थामा अन्य समस्या समाधान गर्दै विदेशी लगानी भिœयाउने प्रयास हुन जरुरी छ । राजनीतिक स्थिरता र सुरक्षा, कानुनी व्यवस्था र नियमन संयन्त्र, बजार, समष्टिगत आर्थिक स्थायित्व र विदेशी विनिमय, जनशक्ति, भौतिक पूर्वाधार, करका दर लगायतले वैदेशिक लगानी प्रभावित हुन्छ । उच्च प्रतिफल दिने जलविद्युत्, पर्यटन, प्राविधिक शिक्षा, स्वास्थ्य जस्ता क्षेत्रमा विदेशी लगानी आकर्षित गर्न सरकारले उपयुक्त वातावरण बनाउने प्रयासलाई निरन्तरता दिनैपर्छ । यसमा निजी क्षेत्रको भूमिका पनि महìवपूर्ण हुन्छ । प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी भिœयाउन एकद्वार लगानी नीति र लगानी परिचालन तथा व्यवस्थापनमा सरलीकरण गर्नु आवश्यक छ । राजनीतिक स्थिरता र सुरक्षा, कानुनी व्यवस्था र नियमन संयन्त्र, बजार, समष्टिगत आर्थिक स्थायित्व र विदेशी विनिमय, जनशक्ति, भौतिक पूर्वाधार, करका दर लगायतले वैदेशिक लगानी प्रभावित हुन्छ । प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी भिœयाउन एकद्वार लगानी नीति र लगानी परिचालन तथा व्यवस्थापनमा सरलीकरण अत्यावश्यक छ ।

 

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना


Copyright © 2014, Gorkhapatraonline.com. All rights reserved. | Developed by: Young Minds