जङ्गली हात्तीमा अब ‘रेडियोकलर’

लक्ष्मीप्रसाद उपाध्याय

काठमाडौँ, पुस ३० गते । सरकारले जङ्गली हात्तीको पहिचान गरी रेडियो कलर प्रविधिबाट अनुगमन गर्ने योजना अगाडि सारेको छ । जङ्गली हात्तीले मानवीय तथा भौतिक क्षति बढाएपछि सरकारले यो अवधारणा अघि सारेको हो । यस अघि नेपालमा एकसिङ्गे गैँडा, बाघ, हिउँ चितुवामा यस प्रविधिको प्रयोग गरिँदै आएको छ ।
बस्तीमा पसेर मान्छे मार्ने, बालीनाली नोक्सान गर्ने र घर भत्काउने बानी परेका हात्तीलाई सरकारले समस्याग्रस्त हात्तीका रूपमा व्याख्या गरेको छ । यस्ता हात्तीको आवतजावतलाई रोक्न निकुञ्ज तथा आरक्ष वरिपरि पर्खाल वा सौर्य तारबार लगाउन महँंगो र प्राविधिक रूपमा असम्भव भएपछि रेडियो कलर प्रविधिको प्रयोगको विकल्प अघि सारिएको हो ।
राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका महानिर्देशक मनबहादुर खड्काले जङ्गली हात्तीको समस्याले पिरोल्न थालेको बताउनुभयो । उहाँले समस्याग्रस्त हात्तीको पहिचान गर्दै रेडियो कलरमार्फत उनीहरूको घुमफिरलाई निरन्तर अनुगमन गरिने जानकारी दिनुभयो । उहाँले रेडियो कलरमार्फत त्यस्ता हात्तीबारे स्थानीय समुदायलाई सतर्क र सचेत गराउँदै लैजान सहज हुने समेत बताउनुभयो ।
विशेष गरेर कोसी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष र बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा जङ्गली हात्तीले बढी क्षति पु¥याउने गरेका छन् । गत वर्ष बर्दियामा हात्तीको आक्रमणबाट १६ जनाको मृत्यु भएको थियो भने लाखौँ रुपियाँ बराबरको भौतिक सम्पत्ति नोक्सानी भएको थियो । elephant
विभागले राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषको प्राविधिक सहयोगमा कोसी टप्पुमा दुई वटा समस्याग्रस्त हात्तीको पहिचान गरी रेडियो कलर जडान गरेको छ । हात्तीको विषयमा विद्यावारिधि गर्दै आउनुभएका निकुञ्जका संरक्षण अधिकृत अशोककुमार रामको नेतृत्वमा रहेको ३५ जनाको प्राविधिक टोलीले रेडियो कलर जडान गरेको थियो ।
महानिर्देशक खड्काका अनुसार सौर्य तारबार लगाएका ठाउँमा समेत हात्तीले तारबार भत्काई निकुञ्ज तथा आरक्ष बाहिर आउने गरेका बताउनुभयो । उहाँले बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा पनि समस्याग्रस्त हात्तीको पहिचान गरी रेडियो कलर जडान गरिने जानकारी दिनुभयो ।
हात्तीको आतङ्क रोकथामका लागि झापाको बाहुँनडाँगी, कोसी टप्पु, चितवन, बर्दिया र शुक्लाफाँटामा सौर्य तारबारको प्रयोग गरिँदै आएको छ । विभागका महानिर्देशक खड्काले भन्नुभयो, ‘हात्तीको दाँतमा करेन्ट नलाग्ने भएपछि दाँतको प्रयोग गरेर सौर्य तारबार भाँचेको देखियो । ’
संरक्षण अधिकृत अशोक रामका अनुसार रेडियो कलरले हात्तीको आवागमन, उसका दैनिक क्रियाकलाप, आहार लगायतलाई नियमित अनुगमन गर्न सहज हुनेछ । हात्तीले कति क्षेत्रफललाई आफ्नो आहार र बासस्थान बनाउँछ भन्ने कुरा हात्तीको ‘होम रेञ्ज’का बारे पनि अध्ययन गर्न सहज हुने उहाँले बताउनुभयो ।
पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत हरिभद्र आचार्यले कोसी टप्पुमा बस्तीमा प्रवेश गर्ने हात्ती पर्सा क्षेत्रको रैथाने हो वा होइन भन्ने कुराको अध्ययन हुनु आवश्यक भएको बताउनुभयो । हात्तीका अध्येता रामका अनुसार कोसी टप्पुमा आतङ्क मच्चाउने हात्ती पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जको रैथाने वा झापा–सिलुगुढी क्षेत्रबाट बिचरण गर्दै आएको हात्ती हो भन्ने यकिन गर्न पनि रेडियोकलर प्रविधि सहयोगी हुनेछ ।

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना


Copyright © 2014, Gorkhapatraonline.com. All rights reserved. | Developed by: Young Minds