पत्रकार महासङ्घसँग अपेक्षा

Luckyलक्की चौधरी

 

नेपाल पत्रकार महासङ्घ नेपाली पत्रकारको छाता सङ्गठन हो ।  नेपाली प्रेस जगत्को भलाइ र प्रवद्र्धनका लागि स्थापनाकालदेखि नै प्रयासरत छ ।  नेपाली प्रेसको हकहित र संरक्षणमा मात्र होइन, त्यसको जिम्मेवारी र देश र नागरिकका लागि खेल्नुपर्ने भूमिका र दायित्वका बारेमा समेत भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ ।  शासन सत्तामा विराजमानहरूलाई देश र नागरिकको भलाइप्रति सजग गराउने, पहरेदारी गर्ने र नेतृत्वदायी राय सुझाव दिने काम गर्दै आएको छ ।  त्यसैले पनि महासङ्घप्रतिको शासकको बुझाइ र हेराइ महìवपूर्ण भएको हो ।   
वि.सं. २००८ देखि अहिलेसम्म महासङ्घमा २२ जनाले नेतृत्व गरिसकेका छन् ।  अब २३ औँ नेतृत्वका लागि आगामी भदौ ४ र ५ गते २५ औँ महाधिवेशन हुँदैछ ।  यस अवधिमा महासङ्घले लिएका निर्णय कति कार्यान्वयन भए, भएनन् समीक्षाको विषय हुन सक्ला ।  यद्यपि अधिकांश निर्णय कार्यान्वयनमा रहेको नेतृत्वको दाबी देखिन्छ ।  संविधानमा पूर्ण प्रेसस्वतन्त्रता कायम भएको छ ।  श्रमजीवी पत्रकार ऐन झिनो रूपमा भए पनि कार्यान्वयनमा छ ।  पत्रकारको गुणात्मक नभए पनि सङ्ख्यात्मक वृद्धि भएको छ ।  पत्रकारको दक्षता अभिवृद्धिका निम्ति अभियानहरू सञ्चालनमा देखिन्छन् ।  पत्रकार शुद्धीकरणको अभियान आशालाग्दो रूपमा अगाडि बढ्न नसके पनि बहसमा छ ।  प्रेस ऐन र नयाँ नीतिहरू निर्माण भएका छन् ।  पत्रकार महासङ्घ एउटा नेतृत्वदायी नागरिक
सङ्गठनको रूपमा स्थापित भएको छ ।  पत्रकारको हकहितका निम्ति सामूहिक आवाज उठ्ने वातावरण बनेको छ ।  
तीन वर्षे कार्यकालमा महासङ्घले शुरुवाती चरणमा उठाएका एजेण्डा धेरै हदसम्म कार्यान्वयन भई उपलब्धि प्राप्त गरेको छ ।  यसअघिको कार्यसमितिले शुरु गरेका तर पूरा नभएका कामको सम्पन्नता र चुनावमा प्रतिबद्धता गरेका कतिपय काम सम्पन्न भएका छन् ।  कतिपय सम्पन्न हुनेचरणमा छन् ।  पत्रकारको हकहित र स्वतन्त्रताका लागि तत्काल गर्न सकिने काम सम्पन्न भएका छन् ।  अल्पकालीन कामहरू धेरै हदसम्म सम्पन्न भएका छन् भने दीर्घकालीन उद्देश्यका कामहरू कार्यान्वयनका चरणमा छन् ।  
वि.सं. २०५१ मा लागू भएको श्रमजीवी पत्रकार ऐनको आंशिक रूपमा भए पनि यस अवधिमा कार्यान्वयन भई उपलब्धि हात पारेको छ ।  सरकारी सञ्चार माध्यममा भए पनि पत्रकारले न्यूनतम पारिश्रमिक प्राप्त गरेका छन् ।  पत्रकारको साबिक न्यूनतम पारिश्रमिकलाई शत प्रतिशत वृद्धि गरी कार्यान्वयनको चरणमा रहेको छ ।  महासङ्घले यस अवधिमा त्यसको कार्यान्वयनका लागि सरोकारवाला सबै पक्षसँग संवाद र दबाबको कार्यक्रम मार्फत् उपलब्धि प्राप्त गरेको छ ।  महासङ्घ केन्द्रीय समितिले बनाएको समितिमार्फत महासङ्घको जिल्ला शाखामार्फत् र न्यूनतम पारिश्रमिक निर्धारण समितिसँको समन्वय र सहकार्यमा देशव्यापी अनुगमनको काम सम्पन्न भई पत्रकारको अवस्थाबारे बुझ्ने र कार्यान्वयनमा दबाबको काम भएको छ ।  विना नियुक्तिपत्र काम गराउने सञ्चारमाध्यमलाई सचेत गराउने, नियुक्तिपत्र प्राप्त गरेका तर आठ नौ महिनासम्म तलब नपाएका पत्रकारका लागि महासङ्घको नेतृत्वमा धर्ना, आन्दोलन र मिडिया मालिकसँगको संवादमा तलब भुक्तानीको काम गरिएको छ ।  
२०७२ मङ्सिरदेखि प्रतिव्यक्ति पाँचलाख रुपियाँको पत्रकार दुर्घटना बिमा कार्यान्वयनमा आएको छ ।  ज्येष्ठ पत्रकार सम्मान बृत्तिको शुरुवात र निरन्तरता पाएको छ ।  जसबाट धेरै ज्येष्ठ पत्रकार लाभान्वित भएका छन् ।  दुर्घटनामा परेका र बिरामी भएका १०५ जना पत्रकारलाई यस अवधिमा महासङ्घले उपचार सहयोग प्रदान गरेको छ ।  पत्रकार कल्याण कोषलाई वृद्धि गरी एक करोड पु¥याउने काम भएको छ ।  प्राकृतिक विपत्तिका बेला पत्रकारको उद्धार र राहतका लागि २५ लाख रुपियाँको अक्षय कोष स्थापना गरिएको छ ।  महासङ्घको विधानलाई थप समावेशी बनाइएको छ ।  पत्रकारको मनोबल वृद्धि गर्न र प्रोत्साहन गर्न महासङ्घको तर्फबाट ५० बढी पत्रकारलाई विभिन्न पुरस्कार र सम्मान प्रदान गरिएका छन् ।  लोक कल्याणकारिणी विज्ञापनको वृद्धि रकम महासङ्घकै अगुवाइमा उपलब्ध गराउने काम भएको छ ।  समानुपातिक विज्ञापन प्रणाली लागू गर्न आवश्यक पहल भएको छ ।  
मिडियामा समावेशीकरण र लैङ्गिक समानताको विकासका लागि महासङ्घले प्रयास गरेको छ ।  केही उपलब्धि हासिल भएका छन् ।  भूकम्पबाट समस्यामा परेका पीडित पत्रकार र तिनका परिवारलाई तत्कालीन समस्या समाधानका लागि महासङ्घका तर्फबाट त्रिपाल, मोबाइल चार्जर, ब्याकअप, खाद्यान्न सामग्री र केही नगद सहयोग प्रदान गरिएको थियो ।  महासङ्घको केन्द्रीय कार्यालयमा विभिन्न जिल्लाबाट आउने पत्रकारका लागि थोरै भए पनि निःशुल्क आवासको व्यवस्था गरिएको छ ।  
पत्रकारको व्यावसायिक र पेशागत सुरक्षा गर्नु सबैभन्दा चुनौतीको विषय हो ।  यस अवधिमा महासङ्घले यसका निम्ति निरन्तर अग्रसरता लियो ।  काम लगाएर पारिश्रमिक नदिनु, समाचार लेखेबापत धम्की र आक्रमण खेप्नु, न्यूनतम पारिश्रमिक प्राप्त नगर्नु, पाए धेरै ढिला प्राप्त गर्नु, विविध कारणले पत्रकार सेल्फ सेन्सरसिपमा पर्नु, दण्डहीनता मौलाएका कारण पत्रकारले स्वतन्त्रतापूर्वक लेख्न नसक्नु यावत चुनौती पत्रकारमा देखिएका छन् ।  जसका कारण पत्रकारलाई पेशामै टिकाइराख्नु समस्या थपिँदै गएको छ ।  पत्रकारिता गरेरै बाँच्ने आधार सुखद हुन नसक्दा पत्रकार पेसाबाटै पलायन भएका कैयौँ उदाहरण छन् ।  पत्रकारिता पेशालाई पारदर्शी बनाउन नसक्नु, सुशासनका निम्ति वातावरण बन्न नसक्नु र पत्रकारको उचित सुरक्षा व्यवस्था गर्न नसक्नु अर्को चुनौतीको विषय रह्यो ।  यस अवधिमा जानेर वा नजानेर १३९ जना पत्रकारमाथि विभिन्न कारणले आक्रमण भएका छन् ।  
साना लगानीका मिडियाको संरक्षण र तिनको समुचित विकास गर्नु अहिलेको अर्को चुनौती हो ।  सरकारी विज्ञापनहरू केन्द्रीकृत रहनु, समानुपातिक रूपमा लोककल्याणकारी विज्ञापन वितरण हुन नसक्नु, जिल्लाका सरकारी विज्ञापन केन्द्रमा आउनु र स्थानीय मिडियाको आर्थिक स्रोत कमजोर रहनुले मिडिया टिकाइराख्न चुनौती थपिँदै गएको छ ।  लोकतन्त्र स्थापना यताको एक दशक अवधिमा ११ जना पत्रकार मारिएका छन् ।  दुईजना बेपत्ता पारिएका छन् ।  एक हजार ६९९ वटा प्रेस स्वतन्त्रता हननका गम्भीर घटना भएका छन् ।  अर्को चुनौतीको विषय हाम्रैभित्र छ ।  पत्रकार महासङ्घको सदस्यता वितरण पेचिलो हुँदै गएको छ ।  एकातिर शुद्धीकरणको चुनौती छ अर्कोतर्फ पत्रकारलाई सदस्यता वितरणको ।  दलीय दाउपेच र पहुँचका आधारमा सदस्यता लिनेहरू धेरै छन् ।  यसको व्यवस्थापन गर्न नसक्नु हाम्रै कमजोरी हो ।   

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना