हामीलाई स्वस्थ राख्ने खाद्य बीउ

गणेशकुमार लाल

 

हाम्रो देशमा विभिन्न किसिमका खाद्य बीउहरू धेरै मात्रामा पाइन्छ ।  यसमध्ये कतिपय बीउ हामी आफ्नो भोजन गर्दा दिन प्रतिदिन तरकारी, चटनी, अचारका रूपमा ग्रहण गर्दछौँ ।  उदाहरणका लागि तिल, मेथी, ज्वानो, आलस, धनिया, लौका, काँक्रोे, फर्सी, घिराँैला इत्यादिको बीउ सहज रूपमा हामी खाने गरेका छौँ ।  यी सबै बीउहरू औषधीय गुणले परिपूर्ण छ ।  पेट दुखेकोबेला ज्वानोलाई कालो नुनसँग पेस्ट बनाएर खाँदा पेटको दुखाइ निको हुन्छ ।  यसमा धेरै किसिमको खाद्य बीउ छन् र ती सबै औषधीय गुणले परिपूर्ण छ ।  यहाँ केही औषधीय गुणले परिपूणर््ा खाद्य बीउको उल्लेख गरिएको छ ।  
आलस– हाम्रो देशमा जाडो महिनामा उत्पादन हुने  महìवपूर्ण तेलहन बाली हो ।  यसलाई कम उब्जाउ हुने भूमिमा पनि सजिलो तरीकाले उत्पादन गर्न सकिन्छ ।  यसको उपयोग खाद्य तेलभन्दा बढी मात्रामा औद्योगिक वस्तु उत्पादनमा गरिन्छ ।  जस्तै वारनिस पेन्ट, साबुन इत्यादिमा ।  यसको वैज्ञानिक नाम लाइनम यसीटेटिसियम हो ।
आलसको फूल– आलस एउटा दैनिक आयुवद्र्धक खाद्य पदार्थ हो ।  यो चमत्कारी गुणले परिपूर्ण छ ।  आलसबाट विभिन्न किसिमको खाद्य पदार्थ बनाइन्छ ।  जस्तै चटनी, अचार, आइसक्रिम, केक इत्यादि ।  मुटुको रोगी र उच्चरक्त चाप भएका मानिसलाई स्वास्थ्य जाँचकर्ताले सेवन गर्ने सल्लाह दिने गरेका छन् ।  विश्व स्वास्थ्य संगठनले आलसलाई सुपर फुडको दर्जा दिएको छ ।  आलसको बीउमा ३७ देखि ४३ प्रतिशत तेल पाइन्छ ।  यसले गर्दा यो छिट्टै सुख्न जान्छ ।  यसको गुणले गर्दा पेन्ट बनाउने, साबुन उद्योग, प्रिन्टिङ मसी, छाला उद्योगमा गरिन्छ ।  आलसको बीउ शाकाहरी मानिसको लागि ओमेगा–३ फैटी एसिडको राम्रो स्रोत हो ।  हुनत सबै उमेरका मानिसले भोजन गर्दा यसलाई ग्रहण गरे लाभ प्राप्त नै गर्ने हो ।  माछाको तेलमा ओमेगा–३ प्राकृतिक रूपमा पाइन्छ ।  तर यो लाभ शाकाहारी मानिसले लिन सक्दैन ।  आलसमा उच्च गुणयुक्त प्रोटिन र रेशाको अद्वितीय स्रोत पनि विद्यमान छ ।  यसमा फिलोनिक यौगिकको राम्रो उपस्थिति रहेको हुनाले यो विशिष्ट महìव हाम्रो स्वास्थ्यको लागि राख्दछ ।  आलसमा अलफा लिनोनिक एसिड र लिग्निनको असाधारण मात्रा पाइने हुनाले यो मानिस र पशु दुवैको लागि अति गुणकारी हो ।  यि तìवमा क्यान्सर निवारक क्षमता पाइन्छ ।  हाम्रो शरीरलाई कोशिकाको निर्माणको लागि यो निकै सहायता गर्छ र शरीरको रोगसँग लड्ने क्षमतामा वृद्धि गर्दछ ।  ओमेगा–३ को सेवनले उच्च घनत्व भएका प्रोटिनको मात्रा बढ्छ जसले मुटु रोगको सम्भावना कम हुनजान्छ ।  यसले जोर्नीको कडापनलाई हटाउँछ ।  आलसमा खाद्य रेशा भएकोले यसमा पानीलाई शोषित गर्ने क्षमता बढी हुन्छ ।  यसबाट शरीरमा कब्जियत रोक्नमा सहायता गर्दछ ।  आलसमा एन्टीआक्सीकरणको प्रभावले गर्दा ठूलो आँत, स्तन र  यौन ग्रन्थीको क्यान्सरलाई रोक्नमा उपयोगी छ ।  वर्तमान समयमा उपभोक्ता खाद्य र खाद्य पदार्थमा पाइने स्वास्थ्य अवयवप्रति निकै जागरुक भएको पाइन्छ ।  यस अवस्थामा पौष्टिक एनर्जी बार एउटा राम्रो विकल्प हुन सक्छ ।  आलसमा ओमेगा– ३, लिग्निन, प्रोटीन, खाद्य रेशा र अन्य ऊर्जायुक्त पोषक तìवले परिपूर्ण भएको हुनाले उपयुक्त एनर्जी बार बनाउनमा निकै उपयोगी हो ।  
आलस सौन्दर्य बढाउनमा समेत प्रभावकारी मानिन्छ ।  यसको नियमित सेवनले छालालाई स्वस्थ राख्नुका साथै सुख्खापनबाट बचाउँछ ।  बढी उमेरको असर कम गर्छ ।  कपाल र नङ बढाउनमा पनि आलसको सेवनले फाइदा हुन्छ ।  
आलसको फाइदा यस्तो छ ।  
– कब्जियत हटाउँछ  
– छाला चमकाउँछ  
– क्यान्सर भगाउन सहयोगी
– रगत सफा गर्न
– चिनी र कोलस्ट्रोल कम गर्न
– नङ र कपाल राम्रो बनाउन
फर्सीको बीउ
 फर्सी तरकारीको रूपमा हामी खाने गर्छौँ ।  यसको बीउमा फलाम, जस्ता मेग्नेसियम, पोटासियम, फासफोरस, प्रोटीन, फाइबर इत्यादि बढी मात्रामा पाइन्छ ।  प्रतिदिन यसको सेवनले शरीरमा रोगप्रतिरोधक क्षमता बढ्छ ।  फर्सीको बीउ सेवन गर्नाले यस्ता समस्याबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ ।  साथै थकान, कमजोरी, मांसपेशीको संकुचन उच्च रक्तचाप इत्यादी समस्यामा यो निकै लाभदायक छ ।   
सुरजमुखीको बीउ– सुरजमुखीको उत्पादन हाम्रो देशमा तेलहनबालीको रूपमा हुने गरेको छ ।  यसको बीउको सेबन गर्नाले धेरै स्वास्थ्य लाभ प्राप्त हुन्छ ।  यसको बीउमा बढी मात्रामा भिटामिन ई र अन्य खनीज लवण पाइन्छ ।  भिटामिन ई ले कोलस्ट्रोललाई रगतको धमनीमा जम्मा हुनबाट बचाउँछ ।  यसले गर्दा मुटु रोगको समस्या र कोलस्ट्रोलको खतरा कम हुन जान्छ ।  यसमा पाइने फाइबरले कब्जियतबाट हुने समस्यामा राहत प्रदान गर्दछ ।  मैगनेसियमले बलियो बनाउँछ ।  साथै शरीरका जोर्नीलाई लचिलो बनाउँछ ।  यसको बीउ एन्टीअक्सीडेन्ट हो ।  सुरजमुखीको बीउलाई राम्रोसँग पानीले सफा गरी पेष्ट बनाई भात रोटी र अन्य खानासित खान सकिन्छ ।  
खरबुजाको बीउ
खरबुजाको बीउ पनि शरीरको लागि अति उपयोगी हो ।  यसको आन्तिरक गुण चिसो हुन्छ ।  अतः गर्मीको मौसममा यसको सेवन गर्न सकिन्छ ।  यसमा प्रोटिनको उच्च मात्रा पाइन्छ ।  यो शरीर, कपाल, छालाको लागि लाभप्रद छ ।  यसको बीउ हाइपरटेन्सनमा पनि लाभ पुग्दछ ।  यसको सेवन गर्नाले पेटमा एसिडिटी समाप्त हुन्छ  र पाचनक्रिया दुरुस्त रहन्छ ।  बीउलाई भुटेर लहसुन, नुन, हरियो धनियाँ मिसाई पेस्ट बनाइ खान सकिन्छ ।  यस किसिमले माथि उल्लेख गरिका बीउहरू हाम्रो स्वस्थ्यको लागि निकै लाभप्रद छन् ।  




थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना


Copyright © 2014, Gorkhapatraonline.com. All rights reserved. | Developed by: Young Minds