धनुषामा सरकारी विद्यालयप्रतिको निर्मोह

Nirjala kakchhepatiनिर्जला कक्षपति


सरकारले हालै सम्पन्न गरेको भर्ना अभियानमा सकेसम्म धेरै बालबालिकालाई विद्यालयमा समेट् ने कोसिस गरेको भए पनि धनुषाका केही सरकारी विद्यालयमा विद्यार्थीको सङ् ख्या घट् ने क्रम तीव्ररूपमा देखिएको छ ।  सरकारी विद्यालयमा अभिभावक तथा विद्यार्थीको खासै आकर्षण नदेखिनु तथा केही अभिभावकले आफ्ना छोराछोरीलाई निजी विद्यालयमा महंँगो शुल्क तिरेर पढाउने चाहानाले गर्दा सरकारी विद्यालयमा विद्यार्थीको सङ् ख्या घट् दै गएको हो ।  
छोराछोरीलाई पढाएर तुरुन्त प्रतिफल नपाइने हुँदा पढाएर के हुन्छ र भन्ने मानसिकता अधिकांश धनुषाका अभिभावकमा पाइन्छ ।  त्यसैले समय नष्ट पारेर किन विद्यालय पठाउने भन्ने भावना अहिले पनि अभिभावकमा व्याप्त छ ।  फेरि विद्यालयमा शिक्षक अनुपस्थित हुने भएकाले पनि विद्यालय गएर किन समय बर्बाद पार्ने भन्ने सोंँचसमेत अभिभावकमा छ ।  विद्यालय गएर समय बर्बाद पार्नुभन्दा आफ्ना छोराछोरीलाई घरकै काममा अथवा खेतीपातीमै संलग्न गराउन सके बरु आफ्नो जीवन सहज हुने अधिकांश बाबुआमाको धारणा छ ।  त्यसैले धेरै अभिभावक अझै पनि आफ्ना छोरछोरीलाई विद्यालय पठाउन नै चाहँदैनन्  ।  विद्यालय पठाउने अभिभावकको चाहाना बुझ्दा, सरकारी विद्यालयमा पढाइ राम्रोसँग र नियमितरूपमा नहुने गरेको गुनासो रहेको छ ।  जसले गर्दा छोराछोरीलाई पढाउने चाहाना राख्ने अभिभावकले आफ्ना छोरोछोरीलाई दुःख सुख गरेर भए पनि निजी विद्यालयमा पढाउने गरेका छन्  ।  त्यसैले पनि सरकारी विद्यालयमा विद्यार्थीको सङ् ख्या घट् दो छ ।  
अर्को कारण हो, धेरै सरकारी विद्यालयका शिक्षक पार्टीको झण्डा बोकेर पार्टीको काममा हिँड् ने हुँदा सरकारी विद्यालयमा नियमित पढाइ हुन सकेको छैन ।  यसै गरी धेरै शिक्षक विद्यालयमा गएर हाजिर गर्ने तर त्यसपछि भने निजी काममा हिँड् ने हुँदा पनि सरकारी विद्यालयमा नियमित पढाइ हुन सकेको छैन ।  कतिपय सरकारी विद्यालयमा अझै पनि रिक्त रहेको शिक्षकको दरबन्दी मिलान हुन सकेको छैन ।  नियममा ५० जना विद्यार्थी बराबर एक जना शिक्षक हुनु पर्ने प्रावधान रहे पनि कतिपय विद्यालयमा एक जना शिक्षकले धेरै विद्यार्थीलाई पढाउनु परिरहेको छ ।  कतिपय विद्यालयमा भने शिक्षकको सङ् ख्या धेरै र विद्यार्थीको सङ् ख्या थोरै रहेको छ ।  जसले गर्दा धेरै विद्यार्थी हुने ठाउँमा शिक्षकले सबै विद्यार्थीको ध्यान पढाइप्रति आकर्षित गर्न सकेका छैनन्  ।  
कतिपय धनुषाका सरकारी विद्यालयमा छात्रको सङ् ख्याभन्दा छात्राको बढी देखिएको छ ।  श्री मिथिला राष्ट्रिय प्राथमिक विद्यालय घोरघाँस ३ मा जम्मा विद्यार्थीको सङ् ख्या जम्मा २ सय ४० रहेको छ तर त्यसमा छात्राको सङ् ख्या १ सय ३७ रहेको छ ।  यसैगरी धनुषाको गंगुली दक्षिणबारी टोलमा रहेको श्री राष्ट्रिय प्राथमिक विद्यालयमा छात्राको सङ् ख्या ५७ रहेको छ भने छात्रको सङ् ख्या ३५ मात्र रहेको छ ।  श्री मिथिला राष्ट्रिय प्राथमिक विद्यालयकी प्राधानाध्यापक आशाकुमारी झा का अनुसार, छोरालाई निजी विद्यालयमा पढाउने भएकाले छोरीको सङ् ख्या सरकारी विद्यालयमा बढी देखिएको हो तर अझै पनि छोरीलाई सानै उमेरदेखि नै घरको काम सिकाएर विवाह गरिदिने प्रचलन नै बढी छ ।  अभिभावकहरूले छोरीलाई विद्यालय पठाउन अझै पनि चाहँदैनन्  ।  खेतीपाती र विवाहको समयमा अझै पनि छोरीहरूलाई विद्यालय पढाउन पठाउने चलन छैन ।  
यसैगरी अधिकांश सरकारी विद्यालयमा विद्यार्थीको सङ् ख्या घट् दो नै देखिएको छ ।  यसो हुनुको अर्को कारण हो, अभिभावकमा अङ् ग्रेजी भाषाप्रतिको मोह पनि हो ।  यही अङ् ग्रेजी भाषाको मोह देखेर नै राष्ट्रिय प्राथमिक विद्यालय गंगुलीले गत वर्षदेखि कक्षा एकदेखि नै अङ् ग्रेजी भाषामा नै पढाउन सुरु गरेको थियो तर यसबाट पनि अभिभावकको मन जित्न नसकिएको यहाँका शिक्षकहरू बताउने गर्छन्  ।  सरकारी विद्यालयले जस्तोसुकै गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गरे पनि शिक्षित अभिभावकको मन जित्न गाह्रो छ ।  त्यसैले शिक्षाको महìव बुझेका अभिभावक आफ्ना छोराछोरीलाई निजी विद्यालयमा नै पढाउन खोज्छन्  ।   
 धनुषा जिल्लालाई शिक्षाको हिसाबले हेर्दा अझै पनि कमजोर जिल्लाको रूपमा लिन सकिन्छ ।  तराईका ८ जिल्ला सप्तरी, सिरहा, धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही, रौतहट बारा र पर्सा जिल्ला जोडिएको यो दोस्रो प्रदेशको औसत साक्षरता दर ४१ प्रतिशतमात्र छ ।  सरकारी तथ्याङ् कअनुसार नेपालमा सबैभन्दा बढी निरक्षर जनसङ् ख्या सर्लाहीमा रहेको छ ।  यो जिल्लामा एक लाख ६५ हजार आठ जना निरक्षर छन्  ।  यसैगरी बढी निरक्षर रहेको दोस्रो जिल्ला महोत्तरी, तेस्रो जिल्ला धनुषा, चौथोंँ जिल्ला रौतहट र पाचौँ जिल्ला सिरहा हो ।  धनुषामा पनि स्कुल नजाने बालबालिकाको सङ् ख्या ठूलो मात्रामा रहेको छ ।  धनुषाको गंगुली दक्षिणबारी टोलमा रहेको श्री राष्ट्रिय प्राथमिक विद्यालयमा २०६७ सालमा २ सय २५ विद्यार्थीको सङ् ख्या रहेको थियो ।  यो सङ् ख्या क्रमश घट् दै गएर क्रमशः २०६८ मा १ सय ६१, २०६९ मा १ सय ६३, २०७० मा १ सय ४९, २०७१ मा १ सय २३ र ०७२ मा ९२ मात्र विद्यार्थी रहेका छन्  ।  
जिल्ला शिक्षा कार्यालय धनुषाका सहायक जिल्ला शिक्षा अधिकारी दनिकान्त झा भन्छन् , सरकारले भर्ना अभियानलाई जोड दिए पनि त्यसबाहेक अरू महìवपूर्ण कार्यक्रम ल्याउन सकेको छैन जसले गर्दा भर्ना अभियानका बेला उल्लेख्य विद्यार्थीको सङ् ख्या विद्यालयमा देखिए पनि अरूबेला देखिँदैन ।  त्यसैले विद्यालयमा विद्यार्थी नियमित गराउन सरकारले अभिभावक र विद्यार्थीलाई लक्षित गरी नयाँ कार्यक्रम ल्याउन आवश्यक भइसकेको दाबी उहाँ गर्नुहुन्छ ।  साथै उहाँले छोराछोरीलाई पढाउनुपर्छ भन्ने कुरामा सबभन्दा पहिले अभिभावक नै अग्रसर हुनुपर्ने सुझावसमेत दिनुभयो ।  
जेहोस्  सरकारी विद्यालयमा विद्यार्थी तथा अभिभावकको मोह घट् नु भनेको सरकारी विद्यालयको पढाइको स्तर खस्किँदै जानु नै हो ।  त्यसैले सबभन्दा पहिले सरकारी विद्यालयको पढाइमा नै सुधार ल्याउनु अति आवश्यक छ ।  होइन भने प्रत्येक वर्ष सरकारी विद्यालयमा भन्दा निजी विद्यालयमा नै विद्यार्थीको चाप देखिने निश्चित छ ।  

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना