कैलालीमा मुङ्ग खेतीको राम्रो सम्भावना


अविनाश चौधरी


धनगढी, जेठ ७ गते । कैलालीमा पहिलो पटक व्यावसायिक रुपमा मुङ्ग खेती सुरु भएको छ । धनगढीका रबिनकान्त पन्तले साढे दुई बिघा जमिनमा उन्नत मुङ्ग खेती गर्नु भएको हो ।
यसअघि, कैलालीमा एक-दुई ठाउँमा स–साना क्षेत्रफलमा मुङ्ग खेती भए पनि व्यावसायिक रुपमा भएको थिएन । पन्तले देव फार्म हाउस सञ्चालन गरेर अत्तरिया नगरपालिका–१३ स्थित बिजौरा गाउँमा रहेको जमिनमा यसै वर्षबाट मुङ्ग खेती थाल्नु भएको छ ।

 बिजौरामा  गरिएको मुङ्ग खेती  ।

छोटो समयमा फसल उत्पादन हुने र मिहिनेत पनि धेरै गर्नु नपर्ने भएकाले यो वर्ष व्यावसायिक रुपमा मुङ्ग खेती थालेको पन्तले बताउनुभयो । ‘यो बालीले अरु भन्दा छोटो अवधिमै उत्पादन दिन्छ र महङ्गोमा बिक्री हुन्छ’, उहाँले भन्नुभयो–‘हिउँदेबाली भित्र्याइसकेपछि खाली रहेको जमिनमा यो खेती गरिएको हो ।’ उहाँले तीन महिना जमिन खाली रहने बेला गरिएको मुङ्ग खेती कृषकका लागि अतिरिक्त आम्दानी रहेको बताउनुभयो ।
अहिले बिजौराका अधिकांश जमिनमा धुलो उड्दैछ । खाली जग्गामा पशु चौपाया चर्ने गरेका छन्  तर पन्तको जग्गामा हरियाली छाएको छ  । उहाँले फागुन अन्तिममा छरेको मुङ्ग खेतीमा कोसा टिप्ने कार्य सुरु भइसकेको जानकारी दिनुभयो ।
यो वर्ष परीक्षणका रुपमा साढे दुई बिघा जमिनमा मुङ्गको खेती गरेको जनाउँदै उहाँले उत्पादन राम्रो भएकाले आउने वर्ष बढी क्षेत्रफलमा सो बालीको खेती गर्ने बताउनुभयो ।
उत्पादित मुङ्ग बिक्रीका लागि समस्या छैन । दाल र नमकिन बनाउन प्रयोग हुने मुङ्गको माग बढ्दो रहेकाले मुङ्ग टिप्न सुरु भएसंगै स्थानीय बीउ विक्रेताले खरिदका लागि सम्झौता गरेका छन् ।
स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक समेत मानिने मुङ्गको बिक्री मूल्य प्रतिक्वीन्टल १४ देखि १५ हजार रुपियाँ रहेको छ । सामान्यतयाः एक बिघा जमिनमा १४ क्वीन्टल मुङ्ग उत्पादन हुने गरे पनि आफूले एक बिघामा सात क्वीन्टलसम्म उत्पादन हुने अपेक्षा गरेको पन्तले बताउनुभयो , ‘ यो खेतीमा धान गहुँ भन्दा दुई गुणा बढी फाइदा छ । एक बिघामा सातै क्वीन्टल मुङ्ग फले पनि त्यो हाम्रो लागि राम्रो हो  र यसले धान गहुँ भन्दा बढी फाइदा हुनेछ ।’
पन्तले १० कट्ठा जमिनमा साधारण तरिकाले मुङ्ग छर्नु भएको थियो  भने दुई बिघा जमिनमा ‘मल्टी सिडड्रिल’ मशिनमार्फत् मुङ्ग छर्नु भएको थियो । साधारण तरिकाले छरेको भन्दा आधुनिक मशिनले छरेको मुङ्गमा बढी कोसा आएको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।
आफ्नो खेतमा फलेको मुङ्ग देखेर दङ्ग पर्दै उहाँले भन्नुभयो–‘यो खेती अत्यन्त फाइदाजनक हो । तर, यसको एउटै बेफाइदा भनेको पाकेको कोसा एक÷एक वटा गरेर टिप्नु पर्छ । टिप्नलाई बढी समय लाग्छ ।’ उहाँले बिजौरामा आफ्नो पाँच बिघामा पनि आगामी वर्षहरुमा मुङ्ग खेती गर्ने बताउनुभयो ।
पन्तले गरेको मुङ्ग खेतीबाट प्रभावित हुनु भएका बिजौराका करनबहादुर साउँदले आगामी वर्ष आफूले पनि मुङ्ग खेती गर्ने बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो–‘यो बाली अत्यन्त राम्रो लाग्यो । यस वर्ष यसको खेती नगरेर पछुतो लागेको छ । पन्तजीको मुङ्ग खेती देखेर म उत्साहित भएको छु ।’
मुङ्गलाई फागुनमा छरेर असारसम्म फसल भित्र्याउन सकिन्छ । यो ठ्याक्कै चैते धानको सिजनमा हुने बाली हो । कैलालीमा गहुँ, मसुरो चाँडै पाक्ने भएकाले यहाँ मुङ्ग खेतीको ठूलो सम्भावना रहेको जिल्ला कृषि विकास कार्यालय कैलालीका प्रमुख युवराज पाण्डेयले बताउनुभयो । उहाँले समेत यो बाली किसानका लागि अतिरिक्त आम्दानी रहेको जनाउँदै कैलालीको सबै क्षेत्रमा मुङ्गको खेती गर्न सकिने बताउनुभयो ।
‘यो कोसे बाली हो र यसले माटोमा समेत सुधार ल्याउने गर्दछ’, पाण्डेयले भन्नुभयो–‘कैलालीमा ठूलो सम्भावना रहेकाले मुङ्ग खेतीको विस्तार गर्न आवश्यक छ ।’
नेपालको माटोमा दिनप्रति उत्पादनशक्ति ह«ास भइरहेकाले माटोमा सुधार ल्याउनका लागि सबै कृषकले मुङ्ग खेती गर्न आवश्यक रहेको उहाँले सुझाउनुभयो । ‘वायुमण्डलमा भएको नाइट्रोजन ग्यास लिएर यसले युरिया मलको काम गर्छ’, उहाँले भन्नुभयो–‘कोसा टिपी सकेपछि खेतमै डाँठ जोतेमा त्यसले समेत हरियो मलको काम गर्छ ।’
बीउ विशेषज्ञ डा. नारायण खनालले मुङ्ग खेती तराईका विभिन्न जिल्लामा गर्न सकिने बताउनुभयो । उहाँले मुलुकभरी अहिले १५ हेक्टरमा बीउ उत्पादन र सय हेक्टर जमिनमा खाद्यान्नका लागि मुङ्ग खेती भइरहेको जानकारी दिनुभयो ।

                        

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना