खोला नियण्त्रणका लागि वैकल्पिक उपाय


बिष्णुप्रसाद पोखरेल
दमक, बैशाख १२ गते । झापामा रहेका बिभिन्न खोलाहरु नियण्त्रणका लागि भएको लगानी खोलामा नै बग्ने र खोलाबाट बर्षेनी खेतीयोग्य जमिन कटान नरोकिएपछि खोला नियण्त्रणका लागि बैकल्पिक उपाय अवलम्बन गर्न शुरु गरिएको छ । सरकारको मुख ताक्ने भन्दा पनि स्थानीय आफै खोला नियण्त्रणका लागि नयाँ उपायको अवलम्बन गर्न लागि परेकाहुन् ।
बिश्वमा खोला नियन्त्रणको लागि अति उपयोगी मानिएको भेटिवर जातको वनस्पति झापाका विभिन्न खोलाहरुमा लगाउने कार्य अभियानको रुपमा अघि बढाइएको छ । कुश प्रजातिको भेटिवर नामक वनस्पतिबाट भूक्षय नियन्त्रण हुने र वातवरण समेत संरक्षण हुने भएकाले यसमा आकर्षण बढेको पाईएको हो ।


झापामा ब्यवसायिक रुपमा भेटिवर भित्र्याउनु भएका सामाजिक अगुवा तथा ब्यवसायी एलपी साँवाका अनुसार नेपालको पोखरा, चितवन, रामेछाप, दोखला, सिन्धुपाल्चोकलगायत १५ जिल्लामा यसको प्रयोग भइसकेको छ । झापामा रतुवा, मावा, कन्काई, कमल लगायतका खोलाले बर्षेनी खेतीयोग्य जमिन कटान गरेको र सरकारको लगानी पनि करोडौ भइसके पनि निष्प्रभावि देखिएकाले यो उपाय अब सफल बन्ने साँवा बताउनु हुन्छ ।
झापाको विरिङ्ग मा ३० हजार र कनकाई नदीमा ३० हजार विरुवा लगाईसकिएको छ । मावामा लगाउन शुरु गरिएको र केहि बर्षभित्रमा करिब ५ लाख बिरुवा रोपिने लक्ष्य रहेको साँवाले जनाउनु भयो । यस बिरुवाको जरा दूइमान्छे गहिराई अर्थात १० फूटभन्दा बढिसम्म जाने भएकाले तारजालीभन्दा धेरै प्रभावकारी हुने बताइदै आएको छ । साँवाका अनुसार भेटिवर भारतको कर्णाटकबाट इ.स. २०११ मा नेपालमा भित्र्याइएको पाईएपनि यसको उपयोगको महत्व भने अहिले आएर बढ्दै आएको छ ।
उद्योग व्यवसायी महासंघ केन्द्रीय उपाध्यक्ष समेत रहनु भएका साँवाका अनुसार बर्षेनी कनकाई नदीले झापामा सबैभन्दा बढि धनजनको क्षति गरेकाले यस नदीको दुवैपट्टी बाँध बनाई करिब ५६ किलोमिटर किनारमा भेटिवर लगाउने तयारी भएको छ । यसमा खासै सरकारको सहयोग अहिलेसम्म नरहेपनि स्थानीयको सहयोगमा काम थालनी भएको उहाँले बताउनु भयो ।

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना