परमाणु हतियारको सुरक्षा चुनौती

Ram prashad Acharyaरामप्रसाद आचार्य

विश्वका विभिन्न मुलुकमा सक्रिय आतङ्कवादी सङ्गठनले परमाणु हतियार हात पारेमा जुनसुकै अभीष्ट पूरा गर्नसकिने ठानी त्यसका लागि भरमग्दुर प्रयास जारी राखेका छन् । आत्मघाती आतङ्कवादी आक्रमण गरी एसिया र अफ्रिकामा मात्र होइन सुरक्षित भएको दाबी गर्ने युरोप र अमेरिकालाई समेत तर्साउने काम गरेका आतङ्कवादी परमाणु हतियारको पहुँचसम्म पुगे भने विश्व झन् असुरक्षित हुने निश्चित छ । त्यसैले हालसम्म बनाइएका परमाणु हतियारको सुरक्षा अहिलेका लागि प्रमुख चुनौती बनेको छ । विश्व नेताहरूको चासो र चिन्ता यसैमा बढेको छ ।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सीका प्रमुख युकिया अमानोले विश्वमा आणविक आतङ्कवादको खतरा बढेको र पछिल्लो समय युरोपलाई केन्द्रित गरी आतङ्कवाद विस्तार भएको बताउनुभएको छ । उहाँले आतङ्कवादीले आणविक हतियार दुरूपयोग गर्नसक्ने भनी विश्व नेताहरूको ध्यानाकर्षण गराउनुभएको छ । युरोप र अमेरिकी जासुसी संयन्त्रले पनि परमाणु हतियार आतङ्कवादीको हातमा पर्नसक्ने भरपर्दो सूचना दिएपछि चिन्तित नेताहरूले कसरी परमाणु हतियारको सुरक्षा गर्ने भन्ने विषयमा गम्भीर छलफल गरेका छन् । अमेरिकाको वासिङ्टनमा भेला भएका विश्वका ५० जनाभन्दा बढी नेताले जुनसुकै सुरक्षा रणनीति अँगीकार गरेर भए पनि आणविक हतियारको सुरक्षा गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् तर आणविक हतियार कटौती र नस्ट गर्ने भन्ने विषयमा भने कुनै सहमति भएन ।
आतङ्कवादीमा कुनै धर्म छैन र मानवता पनि छैन । केबल उनीहरूमा क्रूरता, ध्वंश र नरसंहार गरी आतङ्क मच्चाउने सोचमात्र छ । यस्ता तŒवले जुनसुकै जात, धर्म वा राजनीतिका नाममा आफूलाई चिनाउन खोज पनि वास्तवमा यी विश्व मानव समुदायका साझा शत्रु हुन् । मानव सभ्यताविरोधी सोच बोकेका आतङ्कवादीबाट विश्व र मानव समुदायलाई जोगाउन सबै एकजुट हुनुपर्ने बेला आएको छ ।
हतियार बेच्ने र युद्ध जित्ने स्वार्थमा आतङ्वादी पाल्दा आज आतङ्वाद विश्व सुरक्षाका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती बनेको छ । जाति, धर्म र राजनीतिको नाममा पालिएका आतङ्वादी आज सबैका लागि खतरा बने ।
आफूलाई सबैभन्दा बढी सुरक्षित र शक्तिशाली ठान्ने अमेरिकामा सन् २००१ को सेप्टेम्बर ११ मा भएको आतङ्कवादी आक्रमणले आतङ्कवादीका सामु कोही पनि सुरक्षित नभएको पुष्टि भयो । पछिल्ला दिनमा सुरक्षित र शान्त ठानिएका युरोपेली मुलुक पनि असुरक्षित र अशान्त बन्न थाले । चार महिना अघि फ्रान्सको राजधानी पेरिसमा आतङ्कवादी आक्रमण भयो । त्यसको चार महिनापछि अहिले बेज्जियमको राजधानी ब्रसेल्स आतङ्कवादीको शिकार बन्यो । अमेरिकामाथि आक्रमण गर्ने अलकायदा थियो भने पेरिस र ब्रसेल्समा आक्रमणको जिम्मा आईएस स्टेटले लिएको छ ।
आफ्नो स्वार्थ पूरा गर्न भनी जन्माइएका, हुर्काइएका र ठूलो लगानी गरिएका अलकायदा, आईएस स्टेट, बोको हराम, तालिवानजस्ता इस्लामिक आतङ्कवादी सङ्गठनका आतङ्कवादी गतिविधि आज सबैका लागि गम्भीर खतरा बनेका छन् । सेप्टेम्बर ११ को घटनापछि अमेरिकाद्वारा चलाइएको आतङ्कवादविरुद्धको अभियानकै क्रममा अफगानिस्तान र इराकमाथिको अमेरिकी सैन्य हस्तक्षेप, इराकका तत्कालीन राष्ट्रपति सद्दाम हुसेनलाई दिइएको फाँसी र अलकायदा प्रमुख ओसमा विन लादेनको हत्यापछि आतङ्कवाद समाप्त हुने दाबी गरिएको थियो तर यी कारबाही झन् प्रत्युत्पादक बने ।
अमेरिकामा ठूलो समस्या बनेको बन्दुक आतङ्कभित्र पनि आतङ्कवादी छिरिसके । आगामी राष्ट्रपतिका सम्भावित रिपब्लिकन उम्मेदवार डोनाल्ड ट्रम्पले त इस्लामिक आतङ्क रोक्न अमेरिकामा इस्लामिक आप्रवासीलाई प्रवेश निषेध गर्न ठूलो पर्खाल लगाउनेसम्मका भाषण दिनुभएको छ । यसले इसाई र मुसलमान समुदायबीचको दूरी बढाउने र अविश्वास पैदा गर्ने काम गरेको छ । यो राम्रो लक्षण होइन ।
उता सबैतिरबाट एक्ल्याइएको र नाकाबन्दी लगाइएको उत्तर कोरियाजस्तो सानो मुलुकले परमाणु हतियार बनाएर छिमेकी दक्षिण कोरिया र जापानलाई मात्र होइन, अमेरिकालाई समेत परमाणु आक्रमण गर्ने धम्की दिएको छ । उत्तर कोरियाली युवा नेता किम जोङ उनलाई परमाणु हतियार भएपछि जे पनि गर्न सकिन्छ भन्ने भ्रम छ । यही हतियारले आफू र आफ्नो मुलुक सुरक्षित छ भन्ने उनको घमण्डले पूर्वी एसिया आक्रान्त छ । उत्तर कोरियाको आणविक गतिविधिले यो क्षेत्र नै असुरक्षित भएको अनुभव गरिएको छ ।
विश्वमा शान्ति स्थापना गरी युद्धलाई अवैध घोषित गर्न स्थापना भएको संयुक्त राष्ट्रसङ्घको भूमिका यतिखेर प्रभावकारी हुनुपर्नेमा त्यसो हुनसकेन, जसले गर्दा विश्वमै अशान्ति र अस्थिरता बढेको छ । आज विश्व शान्ति र घातक हतियार कटौतीका ठूला ठूला कुरा गरे पनि विश्वमै यस्ता हतियारको उत्पादन र बिक्रीवितरण बढेको छ । परमाणु शक्तिलाई मानवहितका लागि विकास निर्माणमा प्रयोग गर्नुको सट्टा परमाणु हतियार बनाउन प्रयोग गरिएकाले आज विश्व इतिहासकै सबैभन्दा त्रासदीपूर्ण अवस्थामा छ । यस्तो अवस्था आउनुमा विश्वका प्रमुख परमाणु हतियार सम्पन्न मुुलुक अमेरिका, रुस, चीन, बेलायत र फ्रान्स प्रमुख जिम्मेवार छन् । यी महाशक्ति राष्ट्र जोसँग विश्वमा रहेका कुल परमाणु हतियारको ९८ प्रतिशतभन्दा बढी हतियार रहेको छ ।
पहिलो विश्वयुद्धमा दुई करोड र दोस्रो विश्वयुद्धमा चार करोडभन्दा बढी मानिसको ज्यान गयो । दोस्रो विश्वयुद्धमा अमेरिकाले जापानको हिरोसिमा र नागासाकीमा प्रयोग गरेको पहिलो अणुबम जसले चार लाखभन्दा बढी मानिसले ज्यान गुमाउनुपरेको र लाखौँ मानिस घाइते भएको घटनासँगसँगै स्थापना भएको संयुक्त राष्ट्रसङ्घले युद्धलाई निषेध गरेको छ । युद्ध निषेध गरेपछि विश्वमा युद्ध रोकिने र घातक हतियार नबन्ने विश्वास विश्ववासीले गरेका थिए तर यो आकाङ्क्षा पूरा भएन । प्रथम र दोस्रो विश्वयुद्धपछि पनि सयौँ युद्ध भए भने असङ्ख्य घातक हतियार बन्ने क्रम रोकिएन । यही हतियारको होडमा हाल विश्वमा २३ हजारभन्दा बढी परमाणु हतियार बनेका छन्, जसले यो धर्तीलाई एकपटक होइन दर्जनौँ पटक ध्वस्त पार्ने क्षमता राख्छन् ।
सोभियत सङ्घको पतनसँगै अमेरिका र रुसबीच भएका विनाशकारी हतियार नस्ट गर्दै जाने र नयाँ विनाशकारी हतियार नबनाउने भनी सन्धिसम्झौता भयो तर त्यसको सफल कार्यान्वयन नहुँदा अहिले समस्याले झन् विकराल रूप लिएको छ । हिजोसम्म पाँच मुलुकमा सीमित रहेको परमाणु हतियार आज एक दर्जनभन्दा बढी मुलुकमा विकास गरिएको छ । अरू एक दर्जनभन्दा बढी मुलुक परमाणु हतियार बनाउने अभियानमा लागेका छन् । परमाणु हतियारलाई सम्पन्नता र सुरक्षाको प्रतीक ठान्ने प्रवत्तिले विश्वलाई सबैभन्दा बढी असुरक्षित बनाएको छ तर परमाणु हतियार सुरक्षाको होइन विनाशको कारक हो ।
यतिखेर विश्वमा २३ हजार ३९५ वटा परमाणु हतियार छन् । ती हतियारमध्ये आठ हजार १०० वटा परमाणु हतियार जुनसुकै बेला पनि प्रयोग गर्नसक्ने अवस्थामा छन् । विश्वका नौ वटा मुलुकमा तयारी अवस्थामा रहेका यस्ता हतियारले विश्वलाई कसरी सुरक्षा दिन्छ ? सोच्नुपर्ने बेला आएको छ ।
एकातिर शक्तिशाली बन्ने होडमा विभिन्न मुलुकले परमाणु हतियार बनाउँदै जाने र अर्कातिर जुनसुकै मूल्य चुकाएर भए पनि परमाणु हतियार हातमा पार्ने दाउमा लागेका आतङ्कवादी सङ्गठन दुवैको नियत सफा छैन । परमाणु हतियारले विश्वलाई सुरक्षा दिन सक्दैन । त्यसैले परमाणु हतियारको उत्पादन बन्द गर्नु र हालसम्म बनाइएका परमाणु हतियार नस्ट गर्नु नै सबैभन्दा उत्तम कदम हुनेछ । यसो गरियो भने आतङ्कवादीको हातमा परमाणु हतियार पुग्ने खतरा नै अन्त्य हुन्छ । विश्वलाई बचाउने हो र मानव सभ्यतालाई जोगाइ राख्ने हो भने परमाणु हतियार पूर्णरूपले नस्ट गर्नुको विकल्प छैन । हतियारवाद र आतङ्कवादको सट्टा मानवतावादको विकासले मात्र विश्व शान्त र सुरक्षित हुनसक्छ ।

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना