‘नेपाल–भारत असमझदारी हट्यो’

प्रकाश सिलवाल

नयाँदिल्ली, फागुन ९  गते । भारतको राजकीय भ्रमणमा रहनुभएका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र उहाँका भारतीय समकक्षी नरेन्द्र मोदीबीच शनिबार सातबुँदे सहमति भएको छ ।  नयाँदिल्लीस्थित हैदराबाद हाउसमा भएको द्विपक्षीय भेटवार्तामा आपसी सम्बन्ध, पारस्परिक हित र चासोका विविध विषयमा छलफल भएको थियो । साथै उहाँहरूबीच नेपालमा व्यापार र लगानी विस्तार, भूकम्पपछिको पुनःनिर्माण, तराई क्षेत्रमा सडकलगायत पूर्वाधार बनाउने तथा भारत भएर बङ्गलादेशसँगको पारवहन मार्ग सञ्चालन गर्ने विषयमा सातबुँदे सहमतिसमेत भयो ।
वार्तापछि दुवै देशका सम्बद्ध अधिकारीले प्रधानमन्त्रीद्वयको उपस्थितिमा सहयोगसम्बन्धी समझदारीपत्र आदानप्रदान गर्नुभयो । कार्यक्रममा दुवै देशका प्रधानमन्त्रीले वार्तामा भएका निर्णयबारे जानकारी दिँदै सङ्क्षिप्त मन्तव्य व्यक्त गर्नुभएको थियो ।
प्रधानमन्त्री ओलीले भारत र नेपालबीच केही महिनायता देखिएको असमझदारी अब नरहेको बताउनुभयो । प्रधानमन्त्री ओलीले भन्नुभयो, “अब नेपाल र भारतबीचको सम्बन्धलाई अग्रगामी दृष्टिकोणबाट हेर्नुपर्छ । ” प्रधानमन्त्री ओलीले आफू र भ्रमण दलका सदस्यलाई राजकीय सम्मानका साथ आतिथ्यता प्रदान गरिएकामा राष्ट्रपति प्रणव मुखर्जी र प्रधानमन्त्री मोदीप्रति आभार व्यक्त गर्नुभयो  ।
भारत र यहाँका जनताप्रति नेपाल र नेपालीको भावनात्मक सम्बन्ध रहेको र नेपालको विकासको भारत ठूलो साझेदार रहेको बताउँदै प्रधानमन्त्रीले भारतको साथ, सहयोग र सद्भावबाट नेपालमा लोकतान्त्रिक संविधान जारी भएको बताउनुभयो । नेपालको आर्थिक समृद्धि, विकास र राजनीतिक स्थायित्व अबको आफ्नो लक्ष्य भएको पनि प्रधानमन्त्रीले बताउनुभयो ।
विश्वको उदीयमान अर्थतन्त्रका रूपमा अग्रसर भएको भारतबाट नेपालको आर्थिक विकासका लागि सहयोग महŒवपूर्ण हुने बताउँदै उहाँले भारतले हासिल गरेको विज्ञान प्रविधि, नवीन खोज र नवप्रवर्तन नेपालका निम्ति प्रेरणादायी छ भन्नुभयो ।
शिक्षा, स्वास्थ्य र भौतिक पूर्वाधार विकासमा भारतबाट निरन्तर प्राप्त सहयोग र ऐक्यबद्धताप्रति उहाँले कृतज्ञता व्यक्त गर्दै भन्नुभयो, “नेपाल र भारतबीचको सम्बन्ध नयाँ युगमा प्रवेश गरेको छ, हामी अतिकम विकसित मुलुकको स्तरबाट क्रमशः उठ्ने प्रयासमा छाँै ।” उहाँले पूर्वाधारका विशाल परियोजनामा उल्लेख्य सहयोगको अपेक्षा नेपालले गरेको पनि बताउनुभयो ।
नेपाल र भारतबीचका सबै असमझदारी हटेका र अब अग्रगामी सम्बन्धलाई अघि बढाउन अपरिहार्य भएको पनि उहाँले बताउनुभयो । प्रधानमन्त्री ओलीले राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीका तर्फबाट भारतका राष्ट्रपतिलाई नेपाल भ्रमणको निम्तोसमेत दिनुभयो । उहाँले पनि आफ्ना भारतीय समकक्षीलाई नेपालको भ्रमण गर्न निमन्त्रणासमेत दिनुभयो ।
भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले दशकौँको सङ्घर्षपछि नेपालमा संविधानको रचनापछि त्यसको घोषण भएको भन्दै त्यो नेपालका लागि एउटा महŒवपूर्ण उपलब्धिका रूपमा रहेको स्पष्ट पार्नुभयो ।
प्रधानमन्त्री मोदीले भारत–नेपाल मैत्री सम्बन्ध आजदेखि इतिहासको नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको बताउनुभयो । गौरवशाली नेपाली जनताको भारतप्रतिको सद्भावको समेत उहाँले प्रशंसा गर्नुभयो ।
उहाँले नेपाली काँग्रेसका दिवङ्गत सभापति एवं पूर्वप्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाको कार्यकालमा भारत–नेपाल सम्बन्धमा अतुलनीय योगदान भएको छ भन्दै नेता कोइरालालाई भारतले सधँैं सम्झना गरिरहने बताउनुभयो ।
अतिवाद र आतङ्कवादको भारत र नेपालले मिलेर मुकाबिला गर्ने तथा आपराधिक एवं आतङ्कवादीलाई आआफ्ना भूमि दुरुपयोग गर्न नदिने प्रतिबद्धता आफूहरूले व्यक्त गरेको जानकारी दिँदै उहाँले भन्नुभयो, “नेपालमा शान्ति, स्थायित्व र आर्थिक विकास हाम्रो उद्देश्य हो, नेपालको स्थायित्व हाम्रो सुरक्षासँग जोडिएको छ ।”
नेपालको अथाह जलस्रोतको समुचित उपयोगबाट दुवै देश लाभान्वित हुने प्रसङ्ग उल्लेख गर्दैै प्रधानमन्त्री मोदीले नेपालको आर्थिक विकासका निम्ति त्यो वरदान
सावित हुने बताउनुभयो ।

पुनःनिर्माणबारे छलफल
प्रधानमन्त्री ओलीसँग भारतीय विदेशमन्त्री सुषमा स्वराजले शनिबार राष्ट्रपति भवनमा भेटवार्ता गर्नुभयो । भेटमा उहाँहरूबीच भूकम्पपछिको पुनःनिर्माण र भारतले उपलब्ध गराउँदै आएको सहयोगका विषयमा छलफल हुनाका साथै आपसी सम्बन्ध र द्विपक्षीय हितका विविध पक्ष र विषयमा केन्द्रित भएर छलफल भएको प्रधानमन्त्रीका मुख्य सल्लाहकार विष्णुप्रसाद रिमालले जानकारी दिनुभयो ।

गृह र अर्थमन्त्रीसँग भेट
प्रधानमन्त्री ओली र भारतीय गृहमन्त्री राजनाथ सिंह तथा अर्थमन्त्री अरुण जेट्लीबीच पनि शनिबार छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता भएको छ । प्रधानमन्त्री ओली बस्नुभएको भारतीय राष्ट्रपति कार्यालयमा भएको भेटमा द्विपक्षीय हित र आपसी चासोका विषयमा कुराकानी भएको थियो ।
भेटवार्तामा नेपाल–भारत सम्बन्ध, द्विपक्षीय हित, सहयोगका विभिन्न क्षेत्र र आपसी चासोका विषयमा छलफल भएको थियो । भेटमा उपप्रधान एवं परराष्ट्रमन्त्री कमल थापा, अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेल, गृहमन्त्री शक्तिबहादुर बस्नेत, भारतका लागि नेपाली राजदूत दीपकुमार उपाध्यायलगायतको उपस्थिति थियो ।

समाधिमा पुष्पहार अर्पण
प्रधानमन्त्री ओलीले शनिबार बिहान राजघाटस्थित महात्मा गान्धीको समाधिस्थल पुगेर पुष्पहार अर्पण गर्नुभएको थियो । भारतको औपचारिक भ्रमणमा जाने विदेशी राष्ट्रप्रमुख एवं सरकारप्रमुखबाट गान्धीको समाधिस्थलमा पुष्पहार चढाउने चलन रहँदै आएको छ । भारत स्वतन्त्रता आन्दोलनका नेतृत्वकर्ता गान्धीको सम्मानमा समाधिस्थल बनाइएको हो ।

 

समझदारीका सात बुँदा

१) नेपालमा भूकम्पपछिको पुनःनिर्माणका लागि भारत सरकारले घोषणा गरेको एक खर्ब रुपियाँ (एक अर्ब डलर) सहयोगमध्ये ७५ अर्ब रुपियाँ सहुलियत ऋण तथा बाँकी २५ अर्ब रुपियाँ अनुदानका रूपमा दिने समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर
२) नेपालको तराई क्षेत्रमा सडक पूर्वाधार विस्तार गर्ने समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर
३) नेपालको नाट्य सङ्गीत प्रतिष्ठान र भारतको सङ्गीत नाटक अकादमीबीच सहयोग आदानप्रदान गर्ने
समझदारीमा हस्ताक्षर
४) पारवहनसम्बन्धी समझदारी
क) नेपाल र बङ्गलादेशबीच काँकडभिट्टा–बङ्गलाबन्द करिडोरका लागि भारतले पारवहन सुविधा दिने
ख) विशाखापट्नम बन्दरगाह सञ्चालनका लागि नेपाललाई अनुमति
५) रेल पारवहन सम्झौता
क) विशाखापट्नम रुटको रेलसेवामा नेपाललाई अनुमति
ख) नेपालको बङ्गलादेशसँगको व्यापारका लागि सिङ्गावाद हुँदै रेलसेवा प्रयोगका लागि अनुमति दिने
६) मुजफ्फरपुर–ढल्केबर प्रसारण लाइन उद्घाटन । यो प्रसारण लाइनबाट तत्काल ८० मेगावाट, अक्टुबर २०१६ सम्म २०० मेगावाट र २०१७ डिसेम्बरसम्म ६०० मेगावाट विद्युत् आपूर्तिको सुविधा हुने
७) नेपाल–भारत सम्बन्ध पुनरावलोकन गर्न प्रबुद्ध समूह

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना